Lübnan’daki kriz bebek mamasını ve diyaliz hizmetini tehdit ediyor

Lübnan’daki eczaneler krizi protesto etmek için geçtiğimiz cuma günü kapılarını kapattılar. (Merkez ajans)

Lübnan’da sağlık krizi ve temel gıda maddelerinin teminine yönelik sorun devam ediyor. Hükümet krizin daha fazla sürmemesi için çalışmalarını sürdürüyor. Son günlerde piyasada özellikle bebek maması ve tıbbi malzemelerde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Önümüzdeki haftalarda hastanelerdeki diyaliz hizmetinde de aksaklıklar meydana gelmesi bekleniyor.
Ülkedeki krizlere sübvansiyonlu gıda ürünleri stokundaki düşüş de eklendi. Lübnan Merkez Bankası yaklaşık üç ay önce, her ne kadar ithal edilmeden önce onay alınıp büyük bir kısmı sübvansiyonlu fiyata satılsa da tıbbi malzemelerin ve gıda maddelerinin ithalatçılarının faturalarını ödemeyi durdurdu.
Lübnan Merkez Bankası yakıt, un, ilaç, tıbbi malzeme, bebek maması  ve gıda maddelerine ek olarak temel malzemeleri ithal etmek için de döviz sağlıyor. Merkez Bankası rezervlerindeki döviz kıtlığı geçtiğimiz haftalarda azaldı. Banka ilaçları bin 515 lira (karaborsada döviz kuru dolar başı 14 bin 500 lirayı aşıyor) ile destekliyor. Bu da gerçek fiyatın yüzde 85’ine denk geliyor. Ayrıca 3 bin 900 lira fiyatla gıda sübvansiyonu sağlıyor. Bu fiyat yurt dışındakinin yüzde 70'ine kadar sübvanse edildiğine işaret ediyor.
Eczanelerde yaşanan ilaç sıkıntısının ardından hastaneler tıbbi malzeme stoklarında azalma olduğuna dair uyarılarını arttırdılar. Özel Hastaneler Sendikası dün hastanelerin diyaliz malzemelerinde ciddi sıkıntı çektiğini, bu hafta içinde temin edilmemesi halinde diyaliz hizmetinin önümüzdeki haftadan itibaren durabileceğini duyurdu.
Sendika açıklamasında, tıbbi malzeme eksikliğinin ithalatçılar ve Merkez Bankası arasındaki yüzde 85 sübvanse etmede yaşanan anlaşmazlıktan kaynaklandığını bildirdi.
Hastaneler, söz konusu malzemelere verilen desteğin kesilmesi durumunda tedarikçilerin bunları piyasada dolar kuru üzerinden satacağını duyurdu. Bu durum, hizmet tarifelerinin katlanarak artacağı, halkın ek masraflara katlanamayacağı ve fiyat farkı sebebiyle artacak hastalıkların vatandaşların sağlığını tehdit edeceği anlamına geliyor.
Tıbbi malzemelerin yanı sıra piyasada mevcut olmayan sübvansiyonlarla birlikte bebek maması krizi de arttı. Aktivistler, bir paket sütün asgari ücretin üçte birine denk gelen iki yüz bin Lübnan lirasından (karaborsa döviz kuruna göre 14 dolar) daha fazla bir fiyata ulaşabileceğine dikkat çekiyor.
Bebek maması dört kategoriye ayrılıyor. Birinci ve ikinci kategoridekiler  (bir yaşa kadar) Halk Sağlığı Bakanlığı tarafından ilaç gibi bin 515 liralık döviz kuruyla destekleniyor. Satışı ise kanunlara göre eczanelerle sınırlı olup ilaç gibi Sağlık Bakanlığı'ndan onay alınması zorunluluğu bulunuyor. Ayrıca yurt dışında fiyatının yüzde 85'i oranında sübvansiyonlu fiyatla satılıyor. Üçüncü kategori ise (1 ila 3 yaş arası) 3 bin 900 liralık döviz kuru ile satılıyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan Sağlık Bakanlığı kaynakları, birinci ve ikinci kategorilerin Sağlık Bakanlığı ile Merkez Bankası arasında diğer ilaçlar gibi müzakerelere tabi olduğunu belirterek bankanın sübvansiyonlu malzeme ithalatçılarına borcunu ödemede gecikme yaşattığına dikkat çektiler. Bu sebeple şirketlerin sübvansiyonsuz piyasada bulunabilmek için pazarlardan üçüncü sınıf mama ithal etmekle tehdit ettiklerini aktardılar. Gıda İthalatçıları Sendikası Başkanı Hani Bohsali, Şarku'l Avsat'a verdiği demeçte, Merkez Bankası’nın ithal edilen ve sübvansiyonlu fiyattan sattığı mallara yönelik yükümlülükleri yerine getirmediğini aktardı. “Ürünler, piyasa fiyatının onda birine satılırken ithalatçıdan devletten fiyat farkı almadan mal satması nasıl istenebilir ki?” diye soran Bohsali, fiyat farkını tüccarın değil devletin ödemek zorunda olduğunu vurguladı. Sorunun çözülmesi için tüccarlar ve Sağlık Bakanlığı arasında istişareler yapılması gerektiğine dikkat çekti. Bohsali, tüccarların konuyla ilgili iki seçeneği olduğunu, bunlardan birinin Merkez Bankası’nın eski ve yeni borçlarını ödemesi, diğerinin ise malların piyasa kurundan dağıtımı olduğunu kaydetti. Ancak bu durum vatandaşlar için fiyatların yüzde 85 oranında artacağı anlamına geliyor.
Diğer yandan Lübnan Ulusal Haber Ajansı ilaç ve benzinin ardından güney bölgesindeki fırınlarda baş göstermeye başlayan un krizine dikkat çekti. Her ne kadar Ekonomi Bakanlığı’ndan kaynaklar ortada bir kriz olduğunu inkar etse de vatandaşlar ve fırın sahipleri Nebatiye bölgesindeki onaylı depolardan un alma konusunda endişeye kapılmış haldeler.