İsrail “Değişim Hükümeti” bugün Knesset’te oylanacak

İsrail güçleri tarafından dün Kalandiya'da Filistinli bir kadının öldürülmesinin ardından alınan güvenlik önlemleri (AFP)

İsrail siyasetinde yaşanan son gelişmeler ülkede 12 yıllık Netanyahu döneminin sona erdiğini gösteriyor. 12 yıl üst üste başbakanlık yapan Netanyahu'yu deviren yeni İsrail hükümetinin bugün İsrail Parlamentosu Knesset’te oylanması bekleniyor. İki yılda gerçekleşen 4 seçim ve kurulan birçok ittifakın ardından İsrail’de Netanyahu defteri kapanıyor. Ancak sonunda teslim olmuş gibi görünen Netanyahu, yeni hükümeti devirmek için muhalefete liderlik etme sözü verdi.
Eski İsrail Bölgesel İşbirliği Bakanı Ofir Akunis, dün yaptığı açıklamada, "Hükümetin kurulması meselesi çözüldü. Kurulan hükümet, kötü bir hükümet. Likud destekçileri hükümeti devirmek için çalışacağımızdan emin olsun.” dedi.
Akunis'in itirafı, Savunma Bakanı Benny Gantz'ın Netanyahu'nun yakın tarihli bir teklifini reddetmesinin ardından, hükümeti devirme araçlarının tükenmekte olduğuna dair daha geniş bir Likud kabulünün bir parçası olarak geldi. Bu teklif, Netanyahu’nun derhal istifasını ve Gantz'ın başbakan olarak göreve başlamasını içeriyor. Teklife göre ilk üç yıl Gantz başbakanlık koltuğuna oturacak dördüncü yıl ise Netanyahu "alternatif başbakan” olacaktı. Netanyahu'nun, “Değişim Hükümeti’nin” göreve başlamasını engellemeye yönelik son girişimi, görünüşe göre son şansıydı, ancak başarısız oldu.
Netanyahu’dan Gantz’a son dakika teklifi
İsrail merkezli Kanal 12 (Channel 12), Netanyahu'nun Gantz'a başbakanlıktan istifa etmesi karşılığında Knesset'in genel kurulunun bugün oylayacağı Değişim Hükümeti’nden ayrılmasını teklif ettiğini iddia etti. Bu teklife göre Gantz hemen görevi üstlenebilecek ve üç yıl başbakanlık yapacak. Netanyahu ise dördüncü yılda “alternatif başbakan” olacaktı.
YnetNews’e göre Netanyahu, Cuma günü bir koalisyon anlaşması imzalayan Yesh Atid (Gelecek Var) Partisi Genel Başkanı Yair Lapid ve Yamina Partisi Genel Başkanı Naftali Bennett öncülüğündeki hükümetin kurulmasını engellemeye çalışıyor. Kanal, Gantz'a yakın olanların "Netanyahu’nun teklifini kararlılıkla reddettiğini" aktardı.
Herhangi bir sürpriz olmazsa bugün yemin edecek olan yeni hükümette 28 bakan yer alacak. İsrail'in kuruluşundan bu yana en fazla sayıda kadın bakanı içerecek hükümette merkezden 25 Milletvekili sağdan 19 Milletvekili, soldan 13 Milletvekili ve Araplardan dört Milletvekili yer alacak.
Yesh Atid Genel Başkanı Yair Lapid'in partisi ile hükümete katılan diğer partiler arasında imzalanan koalisyon anlaşmasının Cuma günü, Knesset sekreteryasına sunulmasının ardından yeni hükümeti kurma süreci tamamlandı.
Bu uzlaşmanın iki yıldan fazla süren uzun bir siyasi açmaz dönemini sona erdirdiğini belirten Naftali Bennett, "Hükümet, istisnasız bir bütün olarak İsrail'deki halk için çalışacak." diye konuştu.
Ana yönergeler, koalisyona girme ve ayrılma koşulları ve portföylerin ayrıntılı dağılımı, Cuma günü Knesset'e sunulan resmi bir belgede yer aldı.
Koalisyon anlaşmasının maddelerinden biri, Yamina Partisi’nin lideri Naftali Bennett'in hükümeti devirebileceğini ve Yesh Atid Partisi’nin lideri Yair Lapid döneminden önce geçiş hükümetinin başında kalabileceğini ortaya koydu.
Bir Kanal 11 muhabiri, anlaşmanın onuncu maddesine göre hükümetin kurulmasından itibaren 145 gün içinde iki yıllık genel bütçenin çıkarılması gerektiğini söyledi. Ancak, Bennett bütçenin onaylanmasını iptal ederse, hükümet düşecek ve o geçici başbakan olarak kendisi görevde kalacak.
İki taraf, genel bütçe konusunda bir anlaşmaya varılmazsa, hükümetin kurulmasından sonraki otuz gün içinde Lapid ve Bennett'in geçiş hükümeti başkanının kimliğini belirlemesi gerektiği konusunda anlaştı.
Sekiz partinin yer aldığı koalisyonda, Bennett hükümeti 2023 yılına kadar ülkeyi yönetecek. Ardından, 2025 yılına kadar Başbakanlık görevini Yair Lapid üstlenecek. Yair Lapid ilk dönemde Bennett’in yokluğunda alternatif başbakan, Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanlığı görevlerini üstlenecek.
Yeni hükümette Mavi-Beyaz İttifakı lideri Benny Gantz Savunma Bakanı olarak görevine devam edecek. Evimiz İsrail (Yisrael Beiteinu) Partisi lideri Avigdor Liberman Adalet Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı görevini üstlenecek. Yamina Partisi’nin ikinci lideri Ayelet Shaked ise yeni hükümette İçişleri Bakanı olarak görev yapacak.
Yeni hükümette Yifat Shasha Biton, Milli Eğitim Bakanlığı’na getirilirken, Merav Michaeli Çalışma Bakanı, Omar Bar-Lev ise İç Güvenlik Bakanı olarak kabinedeki yerini alacak.
Meretz Partisi yeni hükümette üç bakanlık kazandı: Sağlık Bakanlığı (Nitzan Horowitz), Çevre Koruma Bakanlığı (Tamar Zandberg) ve Bölgesel İşbirliği Bakanlığı (Issawi Frej).
Mavi-Beyaz İtiifakı’ndan Pnina Tamano Shata, Entegrasayon Bakanı, aynı partiden Healy Trooper ise Kültür ve Spor Bakanı olarak görev yapacak.
İlginçtir ki bu koalisyonda en çok oyu alan Yesh Atid Partisi sadece üç bakanlığa sahip: Dışişleri Bakanlığı (Yair Lapid), Sosyal İşler Bakanlığı (Meirav Cohen), Enerji Bakanlığı (Karine el-Harrar).
Knesset bugün değişim hükümetini oylayacak. Parlamentoda ilk oylama, Knesset Sözcüsü Yariv Levin'in yerine geçecek kişi için yapılacak. Bu kişi Netanyahu'nun Likud Partisi’nden bir milletvekili.
Daha sonra, Bennett sahne alacak ve Parlamento'ya koalisyon hükümetinin başbakan adayını, alternatif başbakanı, hükümetin ana ilkelerini, kadrosunu, bakanlarını, yapılacak değişikliklerin tarihlerini ve nasıl yapılacağını sunacak. Bakanların her biri ya Bennett'in sağcı bloğuna ya da Lapid’in merkez sol bloğuna yakındır.
Diğer yandan Lapid, genel kurula hitap etme hakkına sahip olacak. Bir sonraki hükümette yer almayacak, 30 sandalyeye sahip en büyük partinin (Likud Partisi) lideri, Netanyahu da konuşma yapacak.
Bahse konu isimlerin konuşmaların ardından, Knesset'teki tüm milletvekilleri genel kurul önünde dokuz dakika konuşma yapabilecek. Yeni hükümet koalisyonu, Netanyahu'nun 1996-1999 yılları arasında başbakan olarak geçirdiği süreye ek olarak, 12 yıldan fazla bir süredir devam eden iktidarının sonu anlamına geliyor. Bu sebeple Knesset’teki konuşmaların son derece kışkırtıcı olması bekleniyor.
Knesset'te oylanacak yeni hükümetin 120 milletvekilinden 61'inin desteğini alması, az bir çoğunlukla onaylanması bekleniyor.
Bugün onaylanması beklenen hükümet, bir Arap partisinin dahil olduğu ilk İsrail hükümeti olacak. Gözler hükümetin çoğunluğu için koalisyonun önemli bir parçası olan "Birleşik Arap Listesi’nin üzerinde.