Dünya basını, Biden-Putin zirvesini nasıl yorumladı?

Biden, başkanlık koltuğuna oturduktan sonra ilk kez Rusya Devlet Başkanı Putin'le yüz yüze görüşmede bir araya geldi (Reuters)
Biden, başkanlık koltuğuna oturduktan sonra ilk kez Rusya Devlet Başkanı Putin'le yüz yüze görüşmede bir araya geldi (Reuters)
TT

Dünya basını, Biden-Putin zirvesini nasıl yorumladı?

Biden, başkanlık koltuğuna oturduktan sonra ilk kez Rusya Devlet Başkanı Putin'le yüz yüze görüşmede bir araya geldi (Reuters)
Biden, başkanlık koltuğuna oturduktan sonra ilk kez Rusya Devlet Başkanı Putin'le yüz yüze görüşmede bir araya geldi (Reuters)

ABD Başkanı Joe Biden ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in iki ülke ilişkilerinin gergin olduğu bir dönemde dün bir araya geldiği zirve, dünya gündeminde geniş yer buldu. Önde gelen uluslararası basın kuruluşları, zirveyi farklı ayrıntılarıyla kapsamlı olarak aktardı.
The New York Times gazetesi, farklı yazarlar tarafından kaleme alınan yorum yazılarında iki liderden gelen olumlu açıklamalara rağmen siber saldırılar ve insan hakları gibi başlıklarda fikir ayrılıklarının çözüme ulaşmadığını ve gerilimin bariz olduğunu yazdı.
Bir yazıda, Putin'in Rusya'dan ABD'yi hedef alan siber saldırılar düzenlendiği iddialarını reddettiği ancak Biden'ın bu saldırılar durmazsa karşı adım atabilecekleri mesajı verdiği belirtildi.
Gazete, zorlu konuların ele alındığı görüşmeden büyükelçilerin karşılıklı olarak göreve dönmesi ve siber güvenlik gibi konularda gerilimi azaltacak bazı işaretler de geldiği yorumunda bulundu. Putin'in basına yaptığı açıklamaların iki liderin pek fazla ortak zemin bulamadığına işaret ettiğini kaydeden The New York Times, buna karşın Rus liderin Washington'la daha fazla iletişime açık kapı bıraktığını ifade etti.
İki liderin az sayıda konu üzerinde anlaşma sağladığını yazan The Washington Post, Biden'ın selefi Donald Trump döneminde benzersiz bir itibar gören Putin'e bir dizi konuda baskı yaptığına değindi.
Cenevre'de sadece birkaç saat süren görüşmenin iki tarafın şikayetlerinin ölçeği düşünüldüğünde çok kısa olduğunu belirten gazete, iki ülke ilişkilerinin Soğuk Savaş sonrasında düşük seviyede seyrettiğini hatırlattı.

NBC News: ABD ve Rusya'nın ortak korkusu Çin
NBC News sitesi, Daniel R. DePetris imzalı yazıya "Biden-Putin zirvesi, iki ülkenin ortak bir şeyi paylaştığı bir dönemde geldi: Çin korkusu" başlığını attı. Zirvenin beklendiği üzere önemli sonuçlar doğurmadığı belirtilen yazıda, iki liderin küresel alanda Çin'in artan gücünün nasıl dengeleneceği sorusunda ortaklaştığı yorumunda bulundu.
Yazıda Biden'ın Çin'i stratejik rakipleri arasında ilk sıraya yerleştirdiği, Rusya'nın da özellikle Çin'in kendisine yakın bölgelerdeki girişimlerini kuşkuyla takip ettiği kaydedildi. ABD'nin Çin ve Rusya'ya karşı iki cephede savaşmak yerine bu durumu avantaja çevirmesi ve Putin'le gerilimi artırmak yerine düşmanlığı azaltması gerektiği belirtildi.
Yayın organı, Rusya ve Çin arasındaki yakın ilişkiler düşünüldüğünde yükselen Çin'e karşı ABD-Rusya işbirliğinin tuhaf görülebileceğini, ancak aslında Moskova-Pekin hattında daha derin ve sistematik anlaşmazlıklar bulunduğunu yazdı.
Makalede, Batılı ülkelerin yaptırımları nedeniyle Rusya'nın ekonomik açıdan Çin'e bağımlı olduğu, Çin'in gücünün Rusya'nın geleneksel etki alanında yavaş yavaş yayıldığı yorumu yer aldı.
Reuters haber ajansı, Biden'ın Putin'i köşeye sıkıştırmaya ve Rusya üzerinde üstünlük kurmaya çalıştığını belirtti. Ajansın zirveyle ilgili analizinde, bazı gözlemcilere göre Biden'ın Rusya'yla ilişkilerdeki kötüye gidişi durdurmaya çalışıyor olabileceği ifade edildi.
Zirveden somut bir sonuç çıkmadığını yazan Reuters, buna karşın ikili ilişkilere dair umut verici işaretler olduğunu belirtti. Analizde Biden'ın "Rusya'nın çaresizce büyük bir güç olarak kalmaya çalıştığını" söyleyerek ülkeyi ABD'nin rakibi olarak tanımlamadığına işaret edildi.
Reuters'ta yorumlarına yer verilen New Haven Üniversitesi'nden Matthew Schmidt, Biden'ın Putin'in küresel sahnedeki önemini yok etmeye çalıştığını söyleyerek "Strateji, bazı gerçeklerle basitçe Putin'in sinirini bozmak" dedi.

Global Times: Biden'ın bu zirveye Putin'den daha fazla ihtiyacı vardı
Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) İngilizce yayın organı Global Times, zirvede ortaya çıkan ayrıntıları Rusya tarafının görüşmede daha fazla kontrol sahibi ve rahat olduğu şeklinde yorumladı. Görüşme öncesinde beklentilerin düşük olduğunu hatırlatan gazete, Çinli analistlere göre Biden'ın bu zirveye Putin'den daha fazla ihtiyaç duyduğunu yazdı.
Putin'in medyayla ilişkiler konusunda ABD liderinden daha başarılı olduğunu belirten gazete, 5 farklı ABD Başkanı'yla çalışma deneyimine sahip Rus liderin ABD'yi çok iyi tanıdığını kaydetti.
Global Times'a konuşan Çin Sosyal Bilimler Akademisi'nden araştırmacı Lü Şiang, Putin'le görüşmenin öncesinde G7 ve NATO zirvelerine katılan Biden'ın Avrupa gezisindeki en önemli amacı olduğunu söyledi. Lü, "Biden zirvenin diplomasi alanında kendisine itibar sağlamasını umuyor"  diye konuştu.
Adını vermeyen Pekin merkezli bir diplomasi uzmanı da, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın görüşmede sürekli not tuttuğuna işaret ederek "Görünen o ki Biden'ın gerginliği kabinesindeki temsilcilerine de yansıdı" dedi.
Yazıda, Rus ve ABD'li liderler arasındaki temasların iki ülkenin yapısal çıkar çatışmalarını ortadan kaldırmayacağı yorumu da yer aldı.
Independent Türkçe, The New York Times, The Washington Post, NBC News, Reuters, Global Times

 


Ukrayna: Rusya'dan elektrik şebekesine büyük saldırı

Rus İHA’ları ve füze saldırıları Kiev'deki hayati öneme sahip sivil altyapıya ciddi hasar verdikten sonra, bir enerji şirketinin çalışanı bir elektrik trafosunu inceliyor, (Reuters)
Rus İHA’ları ve füze saldırıları Kiev'deki hayati öneme sahip sivil altyapıya ciddi hasar verdikten sonra, bir enerji şirketinin çalışanı bir elektrik trafosunu inceliyor, (Reuters)
TT

Ukrayna: Rusya'dan elektrik şebekesine büyük saldırı

Rus İHA’ları ve füze saldırıları Kiev'deki hayati öneme sahip sivil altyapıya ciddi hasar verdikten sonra, bir enerji şirketinin çalışanı bir elektrik trafosunu inceliyor, (Reuters)
Rus İHA’ları ve füze saldırıları Kiev'deki hayati öneme sahip sivil altyapıya ciddi hasar verdikten sonra, bir enerji şirketinin çalışanı bir elektrik trafosunu inceliyor, (Reuters)

Ukrayna elektrik şebekesi işletmecisi bugün yaptığı açıklamada, Rus güçlerinin Ukrayna'nın enerji altyapısına "geniş çaplı bir saldırı" başlattığını, bunun da ülke genelinde yaygın elektrik kesintilerine yol açtığını duyurdu.

Ukrinergo Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, "Düşmanın verdiği hasar nedeniyle çoğu bölgede acil elektrik kesintileri uygulanmıştır" ifadesini kullandı.

Bu arada, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşıyla ilgili "çok iyi görüşmelerin" devam ettiğini söyledi ve ayrıntılara girmeden, bu görüşmelerin sonucunda "bir şeyler olabileceğini" ifade etti.


ABD ve Rusya nükleer müzakerelere başlıyor... Çin, Fransa ve Birleşik Krallık’ın da dahil edilmesi yönünde baskı var

(foto altı) ABD Başkanı Donald Trump ve Çinli mevkidaşı Şi Cinping (AFP)
(foto altı) ABD Başkanı Donald Trump ve Çinli mevkidaşı Şi Cinping (AFP)
TT

ABD ve Rusya nükleer müzakerelere başlıyor... Çin, Fransa ve Birleşik Krallık’ın da dahil edilmesi yönünde baskı var

(foto altı) ABD Başkanı Donald Trump ve Çinli mevkidaşı Şi Cinping (AFP)
(foto altı) ABD Başkanı Donald Trump ve Çinli mevkidaşı Şi Cinping (AFP)

ABD ile Rusya, Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması’nın (New START) süresinin dolmasının ardından görüşmeler yapmaya hazır olduklarını açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump, nükleer silahlanma yarışında tehlikeli bir aşamaya girilmesini önleyecek yeni kısıtlamalar getirilmesi için Çin’in de sürece dahil edilmesi konusunda ısrarcı olurken, Rusya’nın Fransa ve Birleşik Krallık’ın da kapsama alınmasına yönelik çağrıları karşılık bulmadı.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, “ABD açısından kötü müzakere edilmiş ve açıkça ihlal edilen New START Anlaşması’nı uzatmak yerine, nükleer uzmanlarımız gelecekte uzun süre geçerli olacak, yeni, daha iyi ve modern bir anlaşma üzerinde çalışmalı” ifadesini kullandı. Trump, herhangi bir görüşmeden söz etmezken, yeni bir anlaşmanın Çin’i de içermesi gerektiğini vurguladı.

Trump ayrıca, “ABD dünyanın en güçlü ülkesidir” değerlendirmesinde bulunarak, ilk başkanlık döneminde nükleer silahlar da dahil olmak üzere orduyu tamamen yeniden inşa ettiğini belirtti. Donanmanın yeni savaş gemileriyle güçlendirildiğini ve Uzay Kuvvetleri’nin kurulduğunu hatırlatan Trump, “Pakistan ile Hindistan, İran ile İsrail, Rusya ile Ukrayna arasında nükleer savaşların önüne geçtim” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump (EPA)ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD ile Rusya arasında nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik son anlaşma olan New START’ın süresi, her iki ülkenin de yeni silah nesilleri geliştirdiği bir dönemde sona erdi. Bu süreçte Çin’in de nükleer başlıkların taşınmasına yönelik yeni yöntemler denediği biliniyor. Ukrayna’daki savaş nedeniyle yeni bir anlaşmaya ilişkin ABD-Rusya görüşmeleri askıya alınırken, 2010 tarihli New START Anlaşması, ABD ve Rusya’nın sahip olabileceği stratejik nükleer başlık sayısını taraf başına bin 550 ile, fırlatma platformu sayısını ise 700 ile sınırlamıştı.

Kusurları giderme

ABD Dışişleri Bakanlığı Silahların Kontrolü ve Uluslararası Güvenlik Müsteşarı Thomas G. DiNanno, Cenevre’de düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) Silahsızlanma Konferansı’nda yaptığı konuşmada, Başkan Donald Trump’ın yeni bir anlaşmaya yönelik tutumunu destekleyerek New START Anlaşması’nın ‘temel kusurlar’ barındırdığını söyledi. DiNanno, Rusya’nın tekrarlanan ihlalleri, küresel nükleer stokların artması ve New START Anlaşması’nın tasarım ve uygulanmasındaki eksikliklerin, ABD’ye ‘geçmiş bir dönemin değil, günümüz tehditlerinin ele alındığı yeni bir yapının oluşturulması için acil bir gereklilik’ yüklediğini ifade etti. Çin’in nükleer kapasitesine de dikkat çeken DiNanno, “Bugün geldiğimiz noktada Çin’in nükleer cephaneliği tamamen sınırsız, şeffaflıktan yoksun, bildirimsiz ve denetimsiz durumda” dedi. DiNanno, silahların kontrolünde yeni dönemin net bir odakla devam edebileceğini ancak bunun ‘müzakere masasında yalnızca Rusya’nın değil, daha fazla ülkenin yer almasını gerektirdiğini’ vurguladı.

Pentagon... ABD Savunma Bakanlığı (Reuters)Pentagon... ABD Savunma Bakanlığı (Reuters)

DiNanno, Pekin’i gizli nükleer denemeler yapmakla da suçladı. “ABD hükümetinin, Çin’in yüzlerce tonluk patlayıcı güce sahip denemelere yönelik hazırlıklar da dahil olmak üzere nükleer patlama testleri gerçekleştirdiğinden haberdar olduğunu açıklayabilirim” dedi. Çin ordusunun bu denemeleri, nükleer patlamaların üzerini örterek gizlemeye çalıştığını öne süren DiNanno, bunun söz konusu testlerin nükleer denemelerin yasaklanmasına ilişkin yükümlülükleri ihlal ettiğinin bilincinde olunduğunu gösterdiğini ifade etti.

Rusya'nın istekleri

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin (AP)Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin (AP)

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yıldan bu yana Washington’un da aynı yönde adım atması halinde anlaşmada öngörülen sınırlara bir yıl daha uymaya hazır olduğunu açıklamıştı. Ancak Trump bu Rus talebine yanıt vermedi. Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov, perşembe günü yaptığı açıklamada, Putin’in anlaşmanın süresinin dolmasını çarşamba günü Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirdiği görüşmelerde ele aldığını belirterek, Moskova’nın ‘güvenlik durumunun dikkatli bir analizine dayanarak dengeli ve sorumlu bir şekilde hareket edeceğini’ söyledi.

Rusya Dışişleri Bakanlığı da yaptığı yazılı açıklamada, ‘mevcut koşullar altında New START Anlaşması taraflarının, anlaşma kapsamındaki temel hükümler de dahil olmak üzere, herhangi bir karşılıklı yükümlülük veya bildirimle bağlı olmadıklarının varsayıldığını ve atacakları bir sonraki adımları tamamen serbestçe belirleyebileceklerini’ bildirdi.

Yeni bir gelişme olarak Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rus ve ABD’li müzakerecilerin son Rusya-Ukrayna görüşmeleri kapsamında silahlanma konusunu da ele aldığını açıkladı. Peskov, “Tarafların sorumlu tutumlar benimsemesi ve bu meseleye ilişkin görüşmelere en kısa sürede başlanmasının gerekliliği konusunda bir anlayış var. Bu konu Abu Dabi’de de gündeme geldi” şeklinde konuştu.

Peskov, anlaşma sınırlarına en az altı ay süreyle uyulmasına yönelik gayriresmi bir mutabakat ihtimaline ilişkin raporun sorulması üzerine, “Bu tür hükümler yalnızca resmi olarak uzatılabilir. Bu alanda gayriresmi bir uzatmayı hayal etmek zor” yanıtını verdi. Peskov, Moskova’nın anlaşmanın perşembe günü sona ermesinden üzüntü duyduğunu ve bunu ‘olumsuz’ değerlendirdiğini de yineledi.

Çin’in reddi

Bu arada Çinli diplomat Chen Jian, ülkesinin silahsızlanma müzakerelerine katılması yönündeki ABD taleplerini açıkça reddetti. Çin’in nükleer cephaneliğinin hızlı büyümesine rağmen, ABD ve Rusya’ya kıyasla çok daha küçük olduğunu savunan Jian, konferansta yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı: “Çin’in nükleer kapasitesi hiçbir şekilde ABD ya da Rusya’nın seviyesine yaklaşmamakta. Çin bu aşamada nükleer silahsızlanma müzakerelerine katılmayacak.”

Rusya'nın BM Cenevre Ofisi Daimî Temsilcisi Gennady Gatilov ise yeni nükleer görüşmelerin Fransa ve Birleşik Krallık gibi nükleer silaha sahip diğer ülkeleri de kapsaması gerektiğinde ısrar etti. Gatilov, “Bir nükleer ittifak olduğunu ilan eden NATO’da ABD’nin askeri müttefikleri olan Birleşik Krallık ve Fransa’nın da sürece katılması halinde Rusya bu süreçte yer alacaktır” dedi.

Öte yandan Avrupalı liderler, uzun süredir müttefik ülkelere ABD tarafından sağlanan nükleer şemsiye yerine, Washington’dan bağımsız nükleer güçler oluşturulmasını tartışıyor. Japonya, Güney Kore ve Türkiye de nükleer silaha sahip olmayan ancak bu yönde politika değişikliğini gündemine alan diğer ülkeler arasında yer alıyor.

Ayrıca Hindistan, Pakistan ve Kuzey Kore resmi olarak nükleer silaha sahip ülkeler olarak bilinirken, İsrail’in de geniş bir nükleer cephaneliğe sahip olduğuna yaygın biçimde inanılıyor.


Trump, Hindistan’ın Rus petrolü alımını durdurma sözü vermesinin ardından Hindistan’a uyguladığı ‘cezai’ gümrük vergilerini iptal etti

Beyaz Saray’da düzenlenen ortak basın toplantısında ABD Başkanı Donald Trump ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi (Arşiv – Reuters)
Beyaz Saray’da düzenlenen ortak basın toplantısında ABD Başkanı Donald Trump ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi (Arşiv – Reuters)
TT

Trump, Hindistan’ın Rus petrolü alımını durdurma sözü vermesinin ardından Hindistan’a uyguladığı ‘cezai’ gümrük vergilerini iptal etti

Beyaz Saray’da düzenlenen ortak basın toplantısında ABD Başkanı Donald Trump ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi (Arşiv – Reuters)
Beyaz Saray’da düzenlenen ortak basın toplantısında ABD Başkanı Donald Trump ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi (Arşiv – Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump dün, Yeni Delhi’nin Rusya’dan petrol almaya devam etmesi nedeniyle daha önce Hindistan menşeli ürünlere uygulanan yüzde 25’lik ek gümrük vergilerini kaldırma kararı aldı. Karar, iki ülke arasında bu hafta varılan ticaret anlaşmasının yürürlüğe girmesiyle birlikte alındı.

Trump’ın imzaladığı başkanlık kararnamesine göre Hindistan, Rus petrolünü doğrudan ya da dolaylı yollarla ithal etmeyi durdurmayı taahhüt etti.

Kararnamede ayrıca, Yeni Delhi’nin ABD’den enerji ürünleri satın almayı ve ‘önümüzdeki on yıl boyunca savunma iş birliğinin genişletilmesine yönelik ABD ile bir çerçeveye bağlı kalmayı’ kabul ettiği belirtildi.

Yüzde 25 oranındaki ek ABD gümrük vergilerinin, bugün ABD doğu saatiyle sabah 12.01 itibarıyla kaldırılacağı bildirildi.

Karar, Trump’ın birkaç gün önce Hindistan ile bir ticaret anlaşmasına varıldığını açıklamasının ardından geldi. Anlaşma, Hindistan ürünlerine uygulanan gümrük vergilerinin düşürülmesini, buna karşılık Başbakan Narendra Modi’nin Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’dan petrol alımını durdurma taahhüdünü içeriyor.

Anlaşma kapsamında Washington, Hindistan ürünlerine uygulanan gümrük vergilerini yüzde 25’ten yüzde 18’e indirmeyi kabul etti.

Beyaz Saray tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Hindistan’ın önümüzdeki beş yıl içinde ABD’den enerji ürünleri, uçaklar, değerli metaller, teknoloji ürünleri ve kömür olmak üzere toplam 500 milyar dolar tutarında alım yapmayı planladığı ifade edildi.

Söz konusu anlaşma, Trump’ın Rus petrolü alımlarının sona erdirilmesini Ukrayna’daki savaşı finanse eden bir unsur olarak görmesi nedeniyle, Washington ile Yeni Delhi arasında aylardır süren gerilimi de azaltıyor.

Anlaşmayla birlikte Trump ile Modi arasındaki yakın ilişkilerin yeniden canlandığına dikkat çekilirken, ABD Başkanı daha önce Modi’yi ‘en yakın dostlarından biri’ olarak nitelendirmişti.