عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Pedersen: Suriye’de siyasi çözüm için gösterilen uluslararası çabalar başarısız oldu

BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen önümüzdeki haftalarda "kilit aktörler1er" ile görüşmeler gerçekleştireceğini söyledi.

BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen dün BM Güvenlik Konseyi'nde brifing verdi. (Birleşmiş Milletler)
BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen dün BM Güvenlik Konseyi'nde brifing verdi. (Birleşmiş Milletler)
    Washington/Muaz el-Umri
TT
TT

Pedersen: Suriye’de siyasi çözüm için gösterilen uluslararası çabalar başarısız oldu

BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen dün BM Güvenlik Konseyi'nde brifing verdi. (Birleşmiş Milletler)
BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen dün BM Güvenlik Konseyi'nde brifing verdi. (Birleşmiş Milletler)

Birleşmiş Milletler Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen, alınan tedbirlerin ve gösterilen çabaların Suriye’deki siyasi süreçte ilerleme kaydedilmesinde başarısız olduğunu vurguladı. Pedersen ayrıca BM gözetiminde yapılacak başkanlık seçimleri de dahil olmak üzere 2254 sayılı BM kararının da uygulanamadığını kaydetti. Pedersen, önümüzdeki ayın başlarında Rusya, Türkiye ve İran da dahil olmak üzere bir dizi ülke ile Suriye meselesini görüşmek üzere toplantıl düzenleyeceği bilgisini verdi.
BM Güvenlik Konseyi'nde konuşan Pedersen, "kilit aktörler" ile diyalog masasına oturmak ve tüm taraflar arasında atılabilecek somut ortak adımları tartışmak üzere Suriye konusunda yeni bir uluslararası diyalog yürütülmesinin planlandığını bildirdi. Sürecin güvene bağlı olduğunu belirten Pedersen sözlere değil eylemlere ihtiyaç olduğunu vurguladı.
“Görüşüm, Suriyeli ve uluslararası aktörlerin pozisyonunu belirlemeye yardımcı olan, yalnızca diğerlerinden ne istediklerini değil, aynı zamanda her birinin atabileceği neler olduğunu anlamaya yardımcı olacak istişareler derinleştirmek ve aynı birliği siyasi süreç için de sağlamak gerektiği yönünde. Sanırım yeni bir anayasa ve Birleşmiş Milletler gözetiminde yürütülen seçimler de dahil olmak üzere 2254 sayılı kararı uygulamaya yönelik siyasi süreçte gerçek bir ilerleme kaydedemediğimiz için hepimiz hayal kırıklığına uğradık.”
İki taraf arasında güven olmamasının ve sahadaki durumun karmaşıklığının kapsamlı bir çözüme doğru ilerlemeyi engellediğini belirten Pedersen, çözümün unsurlarını ileriye doğru yöneltmek için bir araya gelmenin yolunun bulunması gerektiğini vurguladı. Son Cenevre zirvesi öncesinde ve sonrasında bölgedeki ülkeler ile Rusya ve ABD’den üst düzey yetkililerle düzenli temas halinde olduğunu belirten Pedersen, tüm büyük aktörlerin söz konusu görüşmeleri önemsediğini ifade etti. Pedersen açıklamasını şu sözlerle sürdürdü:
“Anayasa komitesini daha geniş bir sürece önemli bir katkı olarak kolaylaştırmaya çalışıyorum. Çözülmemiş ihtilaflar varken yeni bir anayasa üzerinde çalışmanın zor olduğuna şüphe yok. Ancak bu, iki tarafın (Suriye hükümeti ve Suriye Müzakere Komisyonu) güvenilir, dengeli ve kapsayıcı bir anayasa komitesi için temel görev tanımlarını ve usülleri tamamladıklarında üzerinde anlaştıkları şeydi. Burada çoğumuz bu salonda beş kez toplanmış olan komitenin şu ana kadar çalışmaması nedeniyle hayal kırıklığı yaşıyoruz.”
İtalya ve ABD'nin Suriye konulu bakanlar düzeyinde yapacağı toplantıya katılan dışişleri bakanlarının istişarelerde bulunmak üzere önümüzdeki hafta Roma'da olacağını belirten Pedersen, Moskova’ya gideceğini duyurdu. Ayrıca Türkiye ve İran ile de görüşeceği bilgisini veren Pedersen temmuz ayı başında Nursultan'da Astana koordinasyon toplantısı yapılacağını söyledi. Pedersen sözlerini şöyle sürdürdü:
“Suriyeli tarafları tutuklular ve esirler konusuna dahil olmaya ve çalışma grubuna katılmaya devam ediyoruz. Ancak bu çabalar henüz meselenin niteliği ve boyutuyla ilgili herhangi bir ilerlemeye yol açmadı. Bu oldukça trajik. Çünkü Suriye'deki her aile sevdiklerinin gözaltına alındığını, kaçırıldığını veya kaybolduğunu gördü. Özellikle kadınlar aile üyelerinin gözaltına alınmasından çok daha fazla etkilendiler. Geçtiğimiz günlerde Suriye hükümeti ile bu konuda tekrar görüştük ve sunduğumuz bir dizi öneriyi takip etmek ve ayrıca en son 2 Mayıs'ta yayınlanan cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yakın zamanda bildirilen yayınlar hakkında bilgi almak istedik.” 
2254 sayılı kararın ülke çapında ateşkes için "kilit oyuncular" olarak belirttiği Suriye'deki katılımcı taraflarla işbirliği için önemli olduğunu vurgulayan Pedersen, "Size Suriye'de savaşan beş yabancı ordu olduğunu ve Suriye topraklarını ülkenin egemenliğinin ciddi şekilde tehlikeye sokan bir dizi fiili bölgeye böldüklerini hatırlatmama gerek yok” dedi.
Rusya, Türkiye ve ABD'nin rol oynadığı bir dizi bölgesel gerilimi azaltma ve ateşkes anlaşmasının söz konusu yerler arasında yaklaşık 15 ay boyunca nispeten sakinliğin sağlanmasında kilit rol oynadığına dikkat çeken Pedersen, “Ancak mevcut durumdaki düzenlemeler tehlike barındırıyor” ifadesini kullandı.
Pedersen son olarak Afrin kentindeki Şifa Hastanesi'ne bu ay düzenlenen saldırıda aralarında sağlık personeli de olmak üzere sivillerin öldürülmesi ve yaralanması ile hastanenin bazı bölümlerinin tahrip edilmesinin endişe verici olduğunu söyledi. Ayrıca İdlib'in güneyinde de bir diğer saldırı yaşandığını vurgulayan Pedersen şehirdeki bombardımanlar nedeniyle sivil ölümlerin ve kitlesel göçlerin hız kazandığını kaydetti.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Sisi: Suudi Arabistan’la askerî iş birliğimiz savunma amaçlı, Yemen’e saldırıyı kapsamıyor

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi “Mısır Forumu” kapsamında düzenlenen “Kentsel ve İmar Gelişimi” oturumunda (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi “Mısır Forumu” kapsamında düzenlenen “Kentsel ve İmar Gelişimi” oturumunda (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
TT
TT

Sisi: Suudi Arabistan’la askerî iş birliğimiz savunma amaçlı, Yemen’e saldırıyı kapsamıyor

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi “Mısır Forumu” kapsamında düzenlenen “Kentsel ve İmar Gelişimi” oturumunda (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi “Mısır Forumu” kapsamında düzenlenen “Kentsel ve İmar Gelişimi” oturumunda (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, “Mısır’ın askerî çabalarının Suudi Arabistan topraklarını savunmaya yönelik olduğunu ve Yemen’e yönelik bir saldırıyı kapsamadığını” vurguladı. Sisi dün akşam yaptığı açıklamada, “Buradaki amaç, Suudi Arabistan’ın topraklarını ve sınırlarını, ayrıca Mısır’dan talep edilmesi hâlinde diğer Arap ülkelerinin topraklarını savunmaktır” dedi. Mısır’ın askerî faaliyetlerinin kendi sınırlarının ötesine ya da güvenliğini ve istikrarını korumayı önemsediği kardeş ülkelerin topraklarında saldırı amacıyla yürütülmeyeceğini ifade etti.

Sisi, Mısır’ın Körfez ülkelerinin yanında durmasının ortak Arap ulusal güvenliğinin bir uzantısı olduğunu belirtti. “Arap ulusal güvenliği bir bütündür” diyen Sisi, Körfez’deki kardeş ülkelerin istikrarının Mısır’ı ulusal güvenlik açısından doğrudan ilgilendirdiğini vurguladı. Sudan, Libya ve Somali dâhil bütün Arap ülkelerinde istikrarın yeniden sağlanması gerektiğini söyledi.

Mısır Parlamentosunun, Suudi Arabistan’a destek amacıyla gerekli adımların atılması konusunda Cumhurbaşkanı Sisi’ye yetki verilmesini görüşmek üzere önümüzdeki pazartesi toplanması planlanıyor.

Sisi, dün Başbakan Mustafa Medbuli ve çok sayıda bakanın katılımıyla, “Mısır Forumu 2026” kapsamında düzenlenen “Vatan ve Vatandaş Güvenliği” başlıklı oturuma katıldı.

Mısır Cumhurbaşkanı, tüm Arap ülkelerinde istikrarın yeniden sağlanması gerektiğini vurguladı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Mısır Cumhurbaşkanı, tüm Arap ülkelerinde istikrarın yeniden sağlanması gerektiğini vurguladı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Muhammed Şinavi’nin açıklamasına göre İçişleri Bakanı Mahmud Tevfik, güvenlik sisteminin geliştirilmesi ve adli suçlarla mücadele için yürütülen çalışmaları anlattı.

Tevfik, suç yöntemlerinin gelişmesi karşısında güvenlik çalışmalarını yeniden yapılandırmak amacıyla kapsamlı bir plan hazırlandığını belirtti. Planın temel başlıkları arasında siber suçlar ve fikrî mülkiyet alanlarında uzman kadroların yetiştirilmesi, terör örgütlerinin faaliyetlerinin erken aşamada izlenmesi, vatandaşların bilinç düzeyinin artırılması ve hükümlülere yönelik ceza politikalarının güncellenmesi yer alıyor. Tevfik, vatandaşların bilinçlendirilmesinin ülkenin istikrarını hedef alan girişimlere karşı önemli bir savunma hattı oluşturduğunu kaydetti.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati ise ülkesinin kriz ve çatışmaların yaşandığı ülkelerle çevrili olduğunu, bu durumun doğrudan Mısır’ın ulusal güvenliğiyle bağlantılı bulunduğunu söyledi. Abdülati, Mısır’ın dünyanın önde gelen güçleriyle stratejik ilişkilere ve ortaklıklara sahip olduğunu belirterek, bu ilişkilerin Sisi’nin ortaya koyduğu “stratejik denge” doktrini doğrultusunda ihtiyatlı ve dengeli biçimde yürütüldüğünü ifade etti.

Kızıldeniz’in güvenliği konusunda da açıklamalarda bulunan Abdülati, Mısır’ın kıyıdaş ülkelerle iş birliği yaparak bölgede güvenlik ve istikrarı sağlamayı hedeflediğini belirtti. Bu iş birliğinin lojistik, ekonomi ve turizm alanlarında ortaklıkların geliştirilmesini de kapsadığını kaydetti.

Abdülati, su güvenliğinin Mısır için hayati bir mesele olduğunu vurgulayarak, “110 milyon Mısırlının yaşamı hiçbir tarafın tek taraflı iradesine bırakılamaz” dedi. Mısır’ın yalnızca uluslararası hukuk kurallarının uygulanmasını talep ettiğini belirtti.

Mısır’ın Afrika Boynuzu ülkelerine yönelik politikasının temel ilkelerini de sıralayan Abdülati; ülkelerin iç işlerine müdahale edilmemesi, ulusal birlik ve bağımsızlıklarının korunması, bölgede ayrılıkçılığın ve ülkelerin bölünmesinin kesin biçimde reddedilmesi ile denize erişim konusunun komşu ülkelerle koordinasyon ve anlaşma yoluyla ele alınması gerektiğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Sisi, Mısır’ın Körfez ülkelerine verdiği desteğin, ortak Arap ulusal güvenliğinin bir uzantısı olduğunu teyit etti. (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Sisi, Mısır’ın Körfez ülkelerine verdiği desteğin, ortak Arap ulusal güvenliğinin bir uzantısı olduğunu teyit etti. (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Abdülati, Mısır’ın Sudan’ın bölünmesine ve Sudan devletinin kurumlarının çökmesine izin vermeyeceğini de söyledi. Mısır’ın, Sudan’da siyasi bir çözüm bulunması için bölgedeki diğer aktörlerle birlikte çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti.

Dün akşam oturumu sırasında yeniden söz alan Sisi ise devlet kurumlarının korunmasının önemine dikkat çekti. Devlet kurumlarının ayakta tutulamamasının ülkelerin çöküşüne yol açtığını belirten Sisi, devletlerin çökmesinin çok ciddi sorunlara neden olduğunu söyledi. Bölgedeki mevcut tablonun bu durumu açıkça ortaya koyduğunu vurguladı.

Sisi ayrıca, 2014’ten bu yana Mısır dış politikasına yön veren temel ilkeleri sıraladı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bu ilkelerin; ülkelerin iç işlerine müdahale etmemek, komplolardan kaçınmak, ulusal devletlerin birliğini ve kurumlarını korumak, silahlı milislerle ilişki kurmamak, inşa ve kalkınma için iş birliği yapmak ve bütün aktörlerle dengeli ilişkiler içinde olumlu bir angajman yürütmek olduğunu ifade etti.

ARAP DÜNYASI

Dürzi bir kaynak, Süveyda kırsalında İsrail üssü kurulacağı yönündeki hazırlıkları yalanladı

Suriye’nin Süveyda ilinin kırsal kesiminde bulunan Tel Kalib (Arşiv – SANA)
Suriye’nin Süveyda ilinin kırsal kesiminde bulunan Tel Kalib (Arşiv – SANA)
TT
TT

Dürzi bir kaynak, Süveyda kırsalında İsrail üssü kurulacağı yönündeki hazırlıkları yalanladı

Suriye’nin Süveyda ilinin kırsal kesiminde bulunan Tel Kalib (Arşiv – SANA)
Suriye’nin Süveyda ilinin kırsal kesiminde bulunan Tel Kalib (Arşiv – SANA)

Suriye’nin Süveyda kırsalında, Şeyh Hikmet el-Hicri’nin politikalarına karşı çıkan Dürzi bir kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, ilin güneydoğusunda bir İsrail üssü kurulmasına yönelik hazırlıklar yapıldığı ve “Ulusal Muhafızlar” olarak bilinen grubun Suriye hükümetinin kontrolündeki bölgelere ve Dera iline geniş çaplı saldırı düzenlemeye hazırlandığı yönündeki iddiaları yalanladı. Kaynak, söz konusu haberlerin “sahada hiçbir karşılığı olmayan medya söylentilerinden ibaret” olduğunu belirtti.

Kaynak, “Hicri ve savaşçılarıyla bağlantılı medya platformları ve haber kuruluşlarında bu söylentiler yoğun biçimde yayılırken, İç Güvenlik Güçlerinin bazı noktalarına saldırı düzenlemek için sınırlı hazırlıklar yapılıyordu. Ancak saldırı gerçekleştirilmedi” dedi. Kaynak, gündeme getirilen ve yayımlanan iddiaların “medya söyleminin ötesine geçmeyeceği” görüşünde olduğunu ifade etti.

Geçen haftanın başından beri Şeyh Hicri ve “Ulusal Muhafızlar” ile bağlantılı haber platformları, grubun Süveyda kırsalındaki Suriye hükümetinin kontrolünde bulunan bölgelere geniş çaplı bir saldırı düzenlemeye hazırlandığı yönünde haberler yayımlıyor. Bu iddialarda Dera ilinin de olası saldırının hedeflerinden biri olacağı öne sürülüyor.

Söz konusu haberler, Suriye’nin güneyindeki Süveyda, Dera ve Kuneytra illerinin hava sahasında İsrail helikopterlerinin yoğun ve sürekli uçuşlar gerçekleştirdiği yönündeki iddialarla birlikte gündeme geldi. Bazı helikopterlerin Süveyda’daki silahlı gruplara askerî teçhizat taşıdığı ve ilin kırsalına iniş yaptığı da ileri sürüldü. Ayrıca Süveyda’daki fiilî yönetim ile İsrail hükümeti arasında, ilin güneydoğu kırsalındaki Tel Kalib’de bir askerî üs kurulması ve tepeye gözetleme sistemleri yerleştirilmesi konusunda görüşmeler yapıldığı iddia edildi.

Şeyh Hikmet el-Hicri, destekçilerinin arasında (Arşiv – Süveyda 24)
Şeyh Hikmet el-Hicri, destekçilerinin arasında (Arşiv – Süveyda 24)

Aynı dönemde, söz konusu platformlardan biri “Ulusal Muhafızlar” komutanlığının sahada görev yapan bütün sektör ve birlik komutanlarına bir askerî genelge gönderdiğini öne sürdü. İddiaya göre genelgede, belirlenen stratejik bölgeler ve tepelerde sivillerin yaklaşmasının veya görüntü çekmesinin yasaklandığı, yasağa uymayanların hukuki ve adli takibata uğrayacağı bildirildi.

Genelgede ilgili birliklere, Süveyda’nın doğusunda bulunan Tel Maaz, Tel el-Fara, Tel Aliya, Cebel el-Fine, Tel Kalib, Tel Şaaf, Tel el-Mecdea, Tel Sahen ve Tel Zevag bölgelerinde sıkı denetim uygulanması ve kararın derhâl yürürlüğe konulması talimatının verildiği ileri sürüldü.

Dürzi askerî kaynak, açıklamasında Tel Kalib’in eteklerinde bulunan Kefr kasabasının sakinleriyle her gün iletişim hâlinde olduğunu belirtti. Kaynak, “Kasaba halkı, durumun son derece normal olduğunu ve burada bir üs kurulacağına dair hiçbir belirti bulunmadığını doğruluyor” dedi.

Suriye’nin güneyinden gazeteci Ömer el-Hariri de Hicri ile bağlantılı platformlar ve internet sitelerinde yayımlanan çok sayıdaki haberi “sahte” olarak nitelendirdi. Hariri, X hesabından yaptığı paylaşımda söz konusu haberlerin yayılmaması konusunda uyarıda bulundu.

Hariri, “İsrail işgalinin Süveyda’da askerî üs kuracağı yönündeki haberlerin hiçbiri doğru değil” dedi. Süveyda ile İsrail’in Kuneytra ve Golan’daki üsleri arasındaki mesafenin 100 kilometreden az olduğuna dikkat çeken Hariri, İsrail uçaklarının Hicri’ye bağlı silahlı gruplara destek sağlamak için ayrıca bir hava destek üssüne ihtiyaç duymadığını kaydetti.

Süveyda’da Hikmet el-Hicri’yi destekleyen bir grubun düzenlediği yürüyüş (Sosyal medyadan)
Süveyda’da Hikmet el-Hicri’yi destekleyen bir grubun düzenlediği yürüyüş (Sosyal medyadan)

İsrail helikopterlerinin Suriye’nin güneyindeki hava sahasında yoğun ve sürekli uçuşlar gerçekleştirdiği yönündeki iddiaları da değerlendiren Hariri, bu helikopterlerin geçmişte de bölgeye geldiğini belirtti. Hariri, helikopterlerin daha önce silah, lojistik amaçlı iletişim cihazları ve yardım malzemeleri taşıdığını, ayrıca hasta ve yaralıların naklinde kullanıldığını ifade etti.

Karşılıklı suçlamalar

Buna karşılık “Ulusal Muhafızlar” Sözcüsü Binbaşı Talal Amir, Şam yönetimini kendilerine saldırı düzenlemeyi planlamakla suçladı. Amir, Şarku’l Avsat’a yazılı olarak yaptığı açıklamada, Suriye hükümetinin kendi kontrolündeki bölgelerde yaşanan idari başarısızlığı örtbas etmek ve kamuoyunun dikkatini başka yöne çekmek amacıyla dışarıda bir çatışma çıkarmaya çalıştığını öne sürdü.

Amir, “İşgal altındaki bölgelerde takviye kuvvetlerin geldiğini ve tahkimat çalışmalarının yapıldığını günün her saati gözlemliyoruz. Bu çerçevede Şam hükümeti, dikkatleri dağıtmak ve kamuoyunda bir saldırıyı püskürttüğü algısı yaratmak amacıyla söylentiler yayıyor” ifadelerini kullandı.

Amir, “Ulusal Muhafızlar işgal altındaki köylerini kurtarmak için saldırı düzenlemek isteseydi bunu önceden açıklamaz veya sosyal medyaya sızdırmazdı” ifadesini kullandı.

Sözcü ayrıca Süveyda Valisi Mustafa el-Bekur’un bölge halkına krizin çözümü için diyalog çağrısında bulunmasını da reddetti.

Süveyda kentinde Hicri grubuna bağlı unsurlar (Süveyda 24)
Süveyda kentinde Hicri grubuna bağlı unsurlar (Süveyda 24)

Eski Suriyeli muhalif müzakere heyetinin başmüzakerecisi Avukat Muhammed Sabra ise Süveyda’daki milis grupların askerî saldırı düzenleme kapasitesine sahip olmadığı görüşünü dile getirdi.

Sabra, söz konusu grupların askerî kabiliyetlerinin sınırlı olduğunu, personel sayılarının ciddi biçimde yetersiz kaldığını ve silah envanterlerinin bireysel silahlar, tüfekler ve bazı tanksavar mühimmatlarıyla sınırlı olduğunu söyledi. Ayrıca grup üyeleri arasında anlaşmazlıklar bulunduğunu ve bazı unsurların birçok durumda yağma, gasp, adam kaçırma ve sivilleri korkutma eylemlerine karışan çetelere dönüştüğünü öne sürdü.

Sabra’ya göre bu grupların Süveyda üzerindeki kontrolünü sürdürmesi, askerî güçlerinden ziyade bölgesel dengelerden ve İsrail’le olan bağlantılarından kaynaklanıyor. Sabra, İsrail’in bu grupları sona erdirmeye yönelik herhangi bir askerî girişimi, Suriye’nin içişlerine daha kapsamlı müdahalede bulunmak için gerekçe olarak kullanabileceğini belirtti.

Sabra, İsrail’in Süveyda’daki milislere verdiği askerî ve lojistik desteğin arttığı yönündeki değerlendirmelerin doğru olduğunu düşündüğünü de ifade etti. Ancak bu desteğin, söz konusu grupların Süveyda’nın batısında hükümet kontrolündeki bölgelere saldırı hazırlığında olduğu anlamına gelmediğini kaydetti.

Sabra, desteğin artmasının İsrail’de yaklaşan kritik parlamento seçimleri öncesindeki siyasi belirsizlikle bağlantılı olabileceğini dile getirdi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun seçimleri kazanamaması ve başka bir ismin hükümeti kurmakla görevlendirilmesi hâlinde, mevcut hükümetin geçici hükümet statüsünde görev yapacağını belirten Sabra, böyle bir durumda yeni hükümetin güvenlik politikalarını etkileyebilecek yeni askerî veya güvenlik gelişmelerine yol açacak adımların atılmasının kısıtlanabileceğini söyledi. Yeni hükümetin Suriye’ye yönelik güvenlik politikalarının ise henüz bilinmediğini kaydetti.

Hicri grubuna bağlı unsurlar (Arşiv– Süveyda 24)
Hicri grubuna bağlı unsurlar (Arşiv– Süveyda 24)

Sabra, seçimlerin Netanyahu ile muhalefet arasında istikrarlı bir hükümet kurmaya yetecek net bir sonuç ortaya çıkarmaması durumunda İsrail’in yeni bir siyasi krize sürüklenebileceğini ve seçimlerin üç ila dört ay içinde tekrarlanabileceğini ifade etti. Ona göre böyle bir süreçte de hükümetin yetkileri belirli ölçüde kısıtlanabilir.

Sabra, bu nedenle Süveyda’daki milislere silah sevkiyatının artmasının, her iki olasılığa karşı hazırlık amacı taşıyabileceğini belirtti. Böylece grupların söz konusu dönem boyunca yetecek miktarda silah ve mühimmata sahip olmasının hedeflenmiş olabileceğini ifade etti. Sabra ayrıca İsrail’in bu gruplara silah tedarikinin geçen hafta belirgin biçimde arttığına da dikkat çekti.

ARAP DÜNYASI

Lübnan’da Adli Konsey nedir?

Beyrut Adalet Sarayı (Ulusal Haber Ajansı)
Beyrut Adalet Sarayı (Ulusal Haber Ajansı)
TT
TT

Lübnan’da Adli Konsey nedir?

Beyrut Adalet Sarayı (Ulusal Haber Ajansı)
Beyrut Adalet Sarayı (Ulusal Haber Ajansı)

Lübnan hükümeti, perşembe günü yapacağı toplantıda Adalet Bakanlığının, bu ayın 8’inde uluslararası Dahr el-Beydar yolu üzerinde ele geçirilen ve Hizbullah mensubu iki kişinin üzerinde bulunduğu belirtilen patlayıcı sevkiyatı dosyasının en üst yargı organı olan Adli Konsey’e sevk edilmesi talebini görüşecek. Konseyin kararları kesin olup temyize götürülemiyor.

Hizbullah ve destekçileri arasında rahatsızlığa yol açan bu talep, söz konusu dosyanın yetkili mahkemelerde görülen sıradan bir suç olmaktan çıkarılarak devlet güvenliğini tehdit eden bir suç kapsamında değerlendirilmesinin önünü açıyor.

Hizbullah’a yakınlığıyla bilinen Caferi Müftüsü Şeyh Ahmed Kabalan, dosyayla ilgili değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“İç barış açısından, güvenlik kurumlarının yürütme erkinin siyasi oyunlarına dâhil edilmesinden veya siyasi anlaşmazlıkların yargı üzerinden yeniden şekillendirilmesinden daha tehlikeli hiçbir şey yoktur. Bu durum, özellikle Adli Konsey söz konusu olduğunda daha da önemlidir. Zira ülke içindeki kırmızı çizgiler, ulusal düzeyde son derece hassas ve gerilimli bir nitelik taşıyor; Ortadoğu’daki ve dünyadaki çatışmalardan bile daha karmaşık bir durum söz konusu. Ulusal güvenlikte ve siyasi uzlaşmada yapılacak bir hata, kimsenin sağ çıkamayacağı bir maceranın önünü açar.”

Adli Konsey nedir?

Adli Konsey, Lübnan’daki en üst düzey olağanüstü ceza yargısı organıdır. Devletin iç ve dış güvenliğine karşı işlenen suçlarla kamu güvenliğini ilgilendiren bazı suçları ele alır. Davalar, Bakanlar Kurulunda çıkarılan bir kararnameyle Konsey’e sevk edilir.

dvfbg
Lübnan’a ait bir helikopter, 4 Ağustos 2020’de meydana gelen büyük patlamanın ardından Beyrut Limanı’ndaki yangını söndürme çalışmalarına katılırken (Arşiv – AFP)

Dolayısıyla Konsey, tüm suçlar üzerinde kendiliğinden genel bir yargı yetkisine sahip değildir. Yetkisi, yalnızca Adalet Bakanının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunun çıkardığı kararnameyle kendisine sevk edilen dosyalarla sınırlıdır.

Uluslararası hukuk uzmanı avukat Profesör Antonios Ebu Kasım’a göre, Adli Konsey’deki yargılamalar, sanığın duruşmada hazır bulunduğu veya gıyabında yapılan yargılamalar olması fark etmeksizin, ağır ceza mahkemelerinde uygulanan usullere göre yürütülüyor.

Konsey, kararlarını oy birliğiyle veya oy çokluğuyla nihai olarak veriyor. Bu kararlar, olağan ya da olağanüstü herhangi bir kanun yoluyla temyize veya yeniden incelemeye götürülemiyor. Bunun nedeni, Konsey’in tek dereceli olağanüstü bir mahkeme olması.

cvfbghju
Beyrut’un Eşrefiye semtinde Beşir Cemayel’in hayatını kaybettiği patlamanın ardından oluşan yıkım (AFP)

Konsey, Yargıtay Birinci Başkanı ile yine bu mahkemeden seçilen dört üst düzey hâkimden oluşuyor. Üyeler, Adalet Bakanının önerisi ve Yüksek Yargı Konseyinin onayı üzerine Bakanlar Kurulunda çıkarılan bir kararnameyle atanıyor. Aynı kararnameyle yedek bir hâkim de görevlendiriliyor.

Ebu Kasım, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Yargıtay nezdindeki cumhuriyet savcısının veya yardımcılarından birinin savcılık makamını temsil ettiğini ve kamu davasını yürüttüğünü belirtti.

Soruşturma hâkiminin görevini ise «adli soruşturma hâkimi» olarak adlandırılan bir yargıç üstleniyor. Bu hâkim, Adalet Bakanı tarafından, Yüksek Yargı Konseyinin onayı alınarak atanıyor ve görevi, kendisi için belirlenen dosyanın sonuçlanmasıyla sona eriyor.

Ebu Kasım, “Adli soruşturma hâkimi, savcılığın talebine gerek duymaksızın tüm yargısal müzekkereleri çıkarabilir. Bu konudaki kararlarına karşı herhangi bir başvuru yolu bulunmuyor. Adli soruşturma hâkimi, hem soruşturma hâkimliği hem de iddianame düzenleyen heyetin görevlerini şahsında birleştiriyor. Bu nedenle soruşturma sonunda verdiği karar, bilinen anlamıyla bir ara karar değil, suçlama kararı niteliği taşıyor” dedi.

Adli Konsey’in ele aldığı başlıca suçlar

Lübnan tarihinde ülkeyi sarsan en ciddi suçlar, siyasi suikastlar ve bombalı saldırılar Adli Konsey’e sevk edildi. Bunların başlıcaları arasında eski Lübnan Cumhurbaşkanı Beşir Cemayel’in öldürülmesi, eski Başbakan Refik Hariri ve beraberindekilere yönelik suikast (dosyanın Lübnan Özel Mahkemesine devredilmesinden önce), Beyrut Limanı patlaması, Zuk Mikayil’deki Kurtuluş Meryem Ana Kilisesi’ne yönelik bombalı saldırı, Akkar’daki Telil patlaması, eski Başbakan Reşid Kerami’nin öldürülmesi, eski bakanlar Dani Şamun ve İli Hübeyka ile milletvekili Piyer Emin Cemayel’e yönelik suikastlar ve başka siyasi ve güvenlik yetkililerinin öldürülmesi yer alıyor.

Adli Konsey’in yargılamaları tamamlayarak karar verdiği öne çıkan dosyalar arasında Dani Şamun ve ailesinin öldürülmesi, Zuk Mikayil’deki Kurtuluş Meryem Ana Kilisesi’ne yönelik bombalı saldırı, İslami Hayır Projeleri Derneği Başkanı Şeyh Nizar Halebi’ye yönelik suikast, eski Başbakan Reşid Kerami’nin öldürülmesi, Sayda’da dört hâkimin öldürülmesi ve Zahle olayları bulunuyor.

Dahr el-Beydar’daki patlayıcı sevkiyatı

Adli Konsey’in bugün Dahr el-Beydar’daki patlayıcı sevkiyatı dosyasına bakma yetkisine sahip olup olmadığı konusunda Ebu Kasım, şu değerlendirmede bulundu:

“Adli Konsey, Dahr el-Beydar’daki patlayıcı sevkiyatı dosyasını ancak Bakanlar Kurulunun davayı kendisine sevk etmesi halinde ele almaya yetkili olur. Hükümetin sevki olmadan dosyayı kendiliğinden inceleyemez. Ancak dosya kendisine sevk edildikten sonra da yetkisiz olduğu gerekçesiyle davaya bakmayı reddedemez.”

Ebu Kasım, Bakanlar Kurulunun bir suçu devletin iç veya dış güvenliğini ya da kamu güvenliğini tehdit eden bir suç olarak nitelendirme konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu belirtti.

Dahr el-Beydar’daki patlayıcı sevkiyatının ciddiyeti ve ulusal güvenlik ile iç barışla doğrudan bağlantısı dikkate alındığında, Adalet Bakanının önerisi üzerine hükümetin dosyayı Adli Konsey’e sevk etmesinin doğal olduğunu ifade eden Ebu Kasım, Lübnan hükümetinin 2 Mart 2026’da Hizbullah’ın tüm askeri ve güvenlik faaliyetlerini yasaklayan bir karar aldığını da hatırlattı.

Ebu Kasım, Adli Konsey’e sevk kararnamesinin Konsey’in yetkilerini sınırlandırdığını belirterek şunları söyledi:

“Hükümet, belirli bir davayı Adli Konsey’e sevk etme kararı aldığında iki tür yetki kullanır. Bunlardan ilki, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 355’inci maddesi uyarınca yasayla Konsey’e verilen yargısal yetkidir. İkincisi ise hükümetin söz konusu eylemi devletin iç güvenliğine yönelik bir tehdit olarak değerlendirmesinden kaynaklanan siyasi yetkidir. Bu, iç düzeyde egemenlik yetkisinin kullanılması anlamına gelir ve hükümet bu iradesini sevk kararnamesiyle ortaya koyar.”