İsrail – Ürdün ilişkilerini geliştirmek için yeni bir hamle: Bennett, Ürdün'e su satışını onayladı

İsrail'in Yeni Başbakanı Naftali Bennett. (AP)

İsrail'in yeni Başbakanı Naftali Bennett, eski Başbakan Binyamin Netanyahu’nun büyük sürtüşmelere neden olduğu Amman'daki kraliyet sarayı ile ilişkileri geliştirmeye yönelik, 50 milyon metreküpü derhal, 50 milyon metreküp de önümüzdeki yıl olmak üzere Ürdün’e su satışına onay verdiğini açıkladı.
Bennett'in sözcüsü, Milli Güvenlik Kurulu tarafından zamanında ve şartlara göre yıllık olarak incelenmesi şartıyla İsrail Hükümetinin Ürdün'e beş yıl boyunca benzer miktarda su satışı yönündeki olumlu tutumu da onayladığını söyledi. Tel Aviv'deki siyasi kaynaklar, Bennett'in bu kararının perde arkasında konuyla ilgili çalışan ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin müdahalesinin olduğunu söylediler. Tabii aynı zamanda, Bennett, Netanyahu'yu sabote etmekle suçlandığı iki ülke arasındaki mevcut gergin ilişkilere de son vermeyi amaçlıyordu.
İki taraf arasında 1994 yılında imzalanan barış anlaşmasına göre İsrail'in Ürdün'e yılda yaklaşık 55 milyon metreküp su sağladığı biliniyor. Ancak Ürdün'ün su ihtiyacı, Irak'tan ve ardından Suriye'den gelen yaklaşık üç milyon mülteci sonrasında önemli ölçüde arttı. İsrail, Ürdün'ün talebi üzerine su satış miktarını artırdı. Ürdün’de buna karşılık her metreküp için ödediği normal fiyatın dört katı olan 40 sent ödemeyi kabul etti. Ancak iki ülke arasındaki siyasi ilişkilerin 2017 yılında Doğu Kudüs ve Mescid-i Aksa'daki gerilim nedeniyle gerginleşmesi sonrası, Netanyahu hükümeti su satışı konusunu bir baskı aracı olarak kullanmaya başladı. Netanyahu zaman zaman Ürdün'ün ek su taleplerini reddetti ve böylece siyasi konularda anlaşmazlıklar daha da arttı. Yılın başlarında İsrail’in Ürdün Veliaht Prensi'nin Kudüs ziyaretine zorlu şartlar dayatmasıyla kriz daha da derinleşti ve ziyaretin iptal edilmesine neden oldu. Ürdün buna, Netanyahu'nun uçağının BAE'ye giderken Ürdün hava sahasını kullanmasına imkan veren düzenlemenin onayını erteleyerek cevap verdi. Bunun üzerine Netanyahu gezisini iptal etmek zorunda kaldı.
Geçtiğimiz Nisan ayında ise Netanyahu geri adım atarak Ürdün'e ilave su sağlamayı kabul etti. Ancak anlaşma tamamlanmadı ve dosya yeni İsrail hükümetine devredildi. Dışişleri bakanı Yair Lapid, yeni hükümetin seçilmesi halinde Ürdünlü mevkidaşı ile temasa geçmek için inisiyatif alarak yeni bir sayfa açma arzusunu dile getirdi. Bakanlık, Ürdün'ün daha fazla su temini talebini onaylaması için Başbakan'ın önerilerini kabul etti. Bennett, su satışına verdiği onayın gerekçelerini İsrail Su İşleri Kurumu’nun Taberiye Gölü'ndeki su seviyesinin talebe cevap vermesine yeterli olduğunu doğrulayan profesyonel yetkileri çerçevesinde olduğunu açıkladı. Ayrıca Ürdün'ün su için tam bedeli ödeyeceğini ve bu jestin İsrail vergi mükelleflerine ilave hiçbir şeye mal olmayacağını açıkladı. Ancak yakın kaynaklar, Bennett’ın bu jestle Ürdün ve eski başbakanla gergin olan ilişkilerde yeni bir sayfa açmaya çalıştığı şeklinde yorumluyorlar.