Sudan sınırlarında Etiyopya çatışmasından endişe duyuyor

Sudan hükümeti, anlaşmazlıkların çözümü için müzakere masasına davet ederken, anlaşmazlıkların bölge üzerindeki olumsuz etkileri konusunda uyarılarda bulunuyor.

Tigray güçleri tarafından alıkonulan Etiyopya ordusuna mensup tutsaklar, Cuma günü Mekele sokaklarındaki bir geçit töreni esnasında (Reuters)

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, Etiyopya’daki çatışmanın taraflarını, savaşı durdurmaya ve “ülkenin birliğini, güvenliğini ve istikrarını korumak için kimseyi dışlamayan, kapsamlı bir ulusal diyalog için” müzakere sürecine katılmaya çağırdı. Ülkesinin “mevcut krizi aşmak için komşusu Etiyopya’ya her türlü desteği sağlayacağını” vurguladı.
Sudan hükümeti dün (Pazar) akşam, Geçici Egemenlik Konsey Başkanı Abdulfettah el-Burhan, Başbakan, Dışişleri Bakanı Meryem el-Mehdi ve birçok hükümet yetkilisinin katılımıyla üst düzey bir toplantı yaptı. Toplantıda, Etiyopya Federal Hükümeti’nin kontrolü ele geçirmesinden 8 ay sonra Tigray Halk Kurtuluş Cephesi savaşçılarının Mekele bölgesinin başkentini geri almasına dair son gelişmeler tartışıldı.
Hamduk, Facebook sayfasından yaptığı açıklamada, “Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Temmuz ayı başlarında Etiyopya hakkında yaptığı toplantıyı takip ettim. Afrika ülkeleri tarafından dile getirilen, Tigray bölgesinde kapsamlı ve kalıcı bir ateşkes ve bölgeye insani yardımın ulaşmasını sağlamak için Afrika Konseyi kurulmasına yönelik tutumlara katılıyorum” ifadelerini kullandı.
Şarku’l Avsat’a açıklama yapan ve isminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir Sudan hükümet yetkilisi, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed’in “Tigray bölgesindeki yenilgisini Sudan’ın el-Faşaga bölgesinde yeni bir zafere dönüştürmek için” güçlerini Sudan sınırına yığmasından endişe duyduğunu ifade etti.
Üst düzey toplantının ardından Sudan, bölgedeki ve komşu ülkelerdeki istikrarı etkileyebilecek bu gelişmelerden derin endişe duyduğunu dile getirdi. Çatışmalardan etkilenen tüm ihtiyaç sahiplerine insani yardım erişiminin kolaylaştırılmasının önemine vurgu yaptı. Bu amaca ulaşmak için komşu ülkeler ve uluslararası camia ile yakın işbirliği içinde çalışacağını duyurdu.
Başbakan’ın medya danışmanı Faysal Muhammed Salih, Şarku’l Avsat’a, Sudan hükümetinin, Etiyopyalı taraflar arasındaki anlaşmazlığı barışçıl bir şekilde çözmek için Afrika Birliği ve IGAD’ın müdahale çabalarını destekleyeceğini belirtti. Tigray bölgesinin Etiyopya’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etme olasılığına atıfta bulunarak, Etiyopya’daki mevcut durumun endişe verici ve çok tehlikeli olduğuna işaret ederek “Bu çatışmanın sonu olmayabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Ayrıca, “Sudan, tüm tarafları savaşı durdurmaya ve anlaşmazlığı çözmek için müzakere masasına gitmeye davet ederek Etiyopya’daki gelişmelere ilişkin tutumunu ortaya koydu. Bu bağlamda Afrika Birliğini, krizin sona ermesi için daha büyük bir rol oynamaya teşvik edeceğiz" dedi.
Etiyopya, Sudan Başbakanı’nın Tigray anlaşmazlığının çözümü için daha önce yaptığı arabuluculuk teklifini reddetmiş, Afrika Birliği ile Orta ve Doğu Afrika ülkelerinin “IGAD” örgütünün krizi çözmek için yapacağı her türlü müdahaleye karşı kapıları kapatmıştı.
Sudan hükümeti yaptığı açıklamada, “Komşuluk ilişkileri ve çıkarları nedeniyle Sudan, Etiyopya’nın birliğini güçlendiren bir uzlaşmaya varılması için Etiyopyalıların kararlaştırdıkları bir vizyona uygun olarak tüm Etiyopyalı taraflar ile çalışmak için hiçbir çabadan kaçınmayacaktır. Sudan, insani yardım için tüm imkanlarını seferber etmektedir. Etiyopya’daki insani krizin çözümüne katkıda bulunacak her türlü imkânı sağlamaya da devam edecektir” ifadeleri kullanıldı.
Siyaset Bilimi profesörü Dr. Beşir el-Şerif, Sudan Başbakanı’nın, Hedasi (Nahda) Barajı meselesi ve sınırlar üzerindeki anlaşmazlıklardan bağımsız olarak Etiyopya ile stratejik ilişkiler kurmaya çalıştığını söyledi. Bölgesel ve uluslararası durum göz önünde bulundurulduğunda Etiyopya’daki iç çatışmanın derhal sonlandırılması gerektiğini, çatışma uzadığı takdirde bu durumun Eritre’yi de etkileyeceğini ve tüm Afrika Boynuzu bölgesine yayılacak bir savaşın fitilini ateşleyebileceğini ifade etti.
El-Şerif ayrıca, “Sudan’ın Etiyopyalı taraflar ile iyi ilişkileri ve barışçıl bir çözümün gerekliliği konusundaki resmi tutumu, çözümün müzakere yoluyla gerçekleşmesine zemin hazırlıyor. Özellikle Abiy Ahmed’den olumlu işaretler geliyor ve Tigray bölgesinde ateşkes için istekli olduğunu gösteriyor” dedi.
Etiyopya hükümeti ile Tigray bölgesi arasında Kasım 2020’de çıkan savaşın ardından Sudan ordusu, topraklarını korumak ve Etiyopya’daki çatışmanın taraflarının durumu istismar ederek Sudan’a bir askeri operasyon başlatmasının önüne geçmek için güçlerini doğudaki sınır bölgelerine konuşlandırdı.
Sudan ordusu, Etiyopya tarafından işgal edilen topraklarının %90’ından fazlasının kontrolünü yeniden ele geçirdi. Bunların içinde el-Faşaga bölgesi de bulunuyor. Etiyopya ise el-Faşaga bölgesinden dolayı Sudan’ı, ülkenin içinde bulunduğu durumları istismar etmekle ve kendi topraklarına saldırmakla suçluyor. Sudan, Etiyopya ile herhangi bir sınır anlaşmazlığı görüşmesini kabul etmiyor. İki ülke arasında 1902’de imzalanan anlaşmaya göre bu toprakların mülkiyetinin kendine ait olduğunu ifade eden Sudan, uzun yıllar sonra kontrolünü tekrar ele geçirdiği bu topraklardan kuvvetlerini geri çekmeyi reddediyor.
Sudan, sınırlar hususunda ve Hedasi (Nahda) barajı meselesinde Etiyopya ile anlaşmazlıkların giderilmesi için herhangi bir askerî harekâtı reddetmesine rağmen, bu konular iki ülke arasındaki ilişkilere gölge düşürmeye devam ediyor