İsrail’de reform paketi koalisyonda çatlak oluşturdu

İsrail Maliye Bakanı Avigdor Lieberman (Reuters)

İsrail Maliye Bakanlığı'nın genel bütçeyi onaylamak için gerekli intibak yasası çerçevesinde ortaya koyduğu reformlar ve Yahudi dini kurumlarında eğitim görüp herhangi bir işte çalışmayan ailelerin anaokulunda okuyan çocuklarına yönelik devlet desteğinin kaldırılması kararı İsrail hükümetinde yeni tartışmalara neden oldu. Diğer yandan eski Adalet Bakanı Haim Ramon, koalisyonun halen ayakta kalabilmesini muhalefet liderliğini Benjamin Netanyahu’nun sürdürmesine bağladı.
İsrail Maliye Bakanlığı'ndan sızan bilgilere göre, önerilen reformlar arasında İsrail standartlarına göre ürün tedarikinin iptal edilmesi ve yalnızca Avrupa standartları ile yetinilmesi yer alıyor. İstihdam Servisi'nin kapatılması ve yetkilerinin Ekonomi Bakanlığı bünyesinde yer alacak çalışma koluna devredilmesi kararı da son reformlar arasında kendine yer buldu. Söz konusu reformlar aynı zamanda toplu taşıma alanındaki özel girişimlerde gelişme kaydedilmesini de içeriyor.
Maliye Bakanı Avigdor Lieberman'a yakın kaynaklar, Yahudi dini kurumlarında eğitim görüp herhangi bir işte çalışmayan ailelerin anaokulunda okuyan çocuklara yönelik devlet desteğinin iptal edilmesi kararlaştırıldı. Bu kararın dindar İsraillileri işgücü piyasasına katılmaya teşvik etmek amacıyla alındığı belirtiliyor. Bu adımın ayrıca devlet hazinesi harcamalarından yılda 400 milyon şekel tasarruf sağlaması bekleniyor.
Sızan bu bilgiler muhalefetteki dini partiler arasında öfkeye neden oldu. Dini partilerin liderleri bu iddialara sert tepki gösterdi. Şas Partisi lideri Aryeh Deri, “Bu, dindar Yahudilere ve çocuklarına karşı bir savaş ilanıdır. Bu karar, Yahudileri on milyarlarca dolardan mahrum etmeyi amaçlıyor.” Eski Sağlık Bakanı Yaakov Litzman ve Yahadut Hatora Hameuhedet (Birleşik Tevrat Yahudiliği) Partisi Bloğu Başkanı Moshe Gafni ise Lieberman’ın, dindarlara karşı delice bir düşmanlık dürtüsüyle hareket ettiğini ileri sürdüler.
Joalisyon hükümeti içindeki sol partiler bile bu reformlara karşı çıktı. İşçi Partisi ve Meretz Partisi (Sosyalist) milletvekilleri, çocuklara ve çok çocuklu ailelere herhangi bir zarar verilmesini reddettiklerini söylediler. Sağlık Bakanı ve Meretz Partisi lideri Nitzan Horowitz şunları söyledi: “Partimiz vatandaşların çalışmaya teşvik edilmesini destekliyor ancak çalışmak yerine ibadetle vakit geçirmeyi tercih eden vatandaşlara fon sağlanmasını kabul etmiyor. Bu teşvik, çocuklara zarar vermeden yapılmalıdır. Çocuk başlı başına bir değerdir. Her aklı başında devlet, onun ihtiyaçlarını karşılamak ve hiçbir haktan mahrum kalmamasını sağlamak için çalışır. Dolayısıyla bu politikayı kabul etmeyecek başka çözümler bulacağız.”
Diğer yandan İsrail’deki İslami Hareket’in (Birleşik Arap Listesi), özellikle bazı reform maddelerine “vatandaşların ibadetleri nedeniyle veya ailelerindeki çok sayıda çocuk nedeniyle cezalandırıldığı” gerekçesiyle karşı olduğunu duyurdu.
Bu arada, ekonomi politikası zemininde bakanlar ve koalisyon partileri arasında yeni ihtilafların patlak vermesi üzerine açıklama yapan eski Adalet Bakanı Haim Ramon, "Binyamin Netanyahu muhalefetin başında olduğu sürece hükümet ayakta kalacak. İktidar koalisyonunu ayakta tutan etken Netanyahu. Likud Partisi, Netanyahu’dan vazgeçerse Yair Lapid hükümeti içindeki krizler daha da derinleşir. Daha sonra Lapid hükümetini devirmek kolay olur. Hükümetin en az bir yıl daha sağlam bir şekilde ayakta kalacağını, Likud içerisinde sorunların patlak vereceğini ve muhalefet bloğunun dağılacağını düşünüyorum. Böyle olursa yeni ittifaklar aramak kolaylaşır." dedi.
Tahminlerinin gerçekleşmesini İslami Hareket’in konumuna bağlayan Ramon, “İslami Hareket, Arap siyaset sahnesinde ve Arap medyasında güçlü bir muhalefetle karşı karşıya. Hareket, Bennett ve Lapid'in artık tahammül edemeyeceği sert bir tutum benimsemek zorunda kalacak. Şayet, Likud Partisi Netanyahu'dan kurtulursa, siyaset sahnesi, Arap oylarına dayanmayan başka bir iktidar koalisyonunun kurulmasına tanıklık edebilir.” dedi.