عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

Londra, iktidara geldiği an Taliban ile çalışmaya hazır

Taliban, Pakistan sınırındaki önemli bir geçiş noktasını kontrol ediyor

Pakistan ile Spin Boldak sınır kapısına Taliban bayrağı çekildi (EPA)
Pakistan ile Spin Boldak sınır kapısına Taliban bayrağı çekildi (EPA)
TT
TT

Londra, iktidara geldiği an Taliban ile çalışmaya hazır

Pakistan ile Spin Boldak sınır kapısına Taliban bayrağı çekildi (EPA)
Pakistan ile Spin Boldak sınır kapısına Taliban bayrağı çekildi (EPA)

Taliban dün, savaşçılarının Pakistan sınırında yer alan Spin Boldak Sınır Kapısı’nın kontrolünü ele geçirdiğini duyurdu. Pakistanlı bir yetkili, Taliban militanlarının Pakistan'ın Çaman ile Veş kasabaları arasındaki sınır kapısından Afgan hükümeti bayrağını indirdiğini bildirdi.
Reuters’ın haberine göre, Afganistan'ın güneyindeki Kandahar şehrinin güneyinde yer alan sınır kapısı, ülkenin her gün yaklaşık 900 kamyonun geçtiği en yoğun ikinci giriş noktası sayılıyor.
Kandahar'da yer alan kritik Veş sınır kasabasını ele geçirdiğini söyleyen Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, “Bununla birlikte, Spin Boldak, Chaman ve Kandahar gümrük noktaları arasındaki yollar kuvvetlerimizin eline geçti” ifadelerini kullandı.
Diğer yandan Afgan yetkililer hükümet güçlerinin Taliban savaşçılarını püskürterek geri çekilmeye zorladığını, Spin Boldak’taki sınır bölgesini kontrol ettiklerini söylerken siviller ve Pakistanlı yetkililer ise Taliban'ın Veş'teki sınır merkezleri kontrolünü ele geçirdiğini aktardı.
Son birkaç gün içerisinde Taliban; Herat, Ferah ve Kunduz'un kuzey ve batı illerinde bulunan diğer büyük sınır kapılarının kontrolünü ele geçirdi.
Afganistan Devlet Başkanı Eşref Gani'nin yardımcısı Emrullah Salih, Taliban'ın Kırgızlardan oluşan küçük bir etnik grup üyelerini İslam'a sarılmaya veya kuzey Bedahşan eyaletindeki evlerini terk etmeye zorladığını söyledi.

Bush: Afganistan'dan çekilmek hata
11 Eylül saldırıları ardından 2001 yılı sonbaharında ABD kuvvetlerini Afganistan'a gönderen eski ABD Başkanı George W. Bush, Almanya merkezli Deutsche Welle’ye verdiği röportajda NATO kuvvetlerinin Afganistan'dan çekilmesini bir hata olarak değerlendirerek “Afgan kadın ve kızları anlatılmaz bir zarar görecek. Bir hata yapılıyor. Bu azılı canavarlar tarafından katledilmeye terk edilecekler ve bu beni üzüyor” ifadelerini kullandı.

Taliban’dan Rusya'ya güvence
Rus haber ajansının dünkü haberine göre, Rusya Dışişleri Bakanlığı Moskova'nın Afganistan ve Taliban'ı çok geç olmadan bir geçiş koalisyonu hükümeti kurma konusunda ciddi müzakerelere başlamaya çağırdığını aktardı. Geçen hafta Moskova'yı ziyaret eden bir Taliban heyeti, radikal İslamcı grubun Afganistan topraklarının yüzde 85'inden fazlasını kontrol ettiğini açıklayarak, Afganistan'ın diğer ülkelere saldırı platformu olarak kullanılmasına izin vermeyecekleri konusunda Rusya'ya güvence vermişti. 
Rusya Dışişleri Bakanlığı ise Taliban Orta Asya'daki müttefiklerinin güvenliğine herhangi bir zarar verdiği taktirde bunun önemli sonuçlara yol açabileceğini açıkladı. 

İngiltere: Afganistan'da hükümete dahil olduğu taktirde Taliban’la çalışırız
Birleşik Krallık Savunma Bakanı Ben Wallace, Salı günü The Daily Telegraph gazetesinde yayınlanan röportajında, İngiltere’nin Afganistan'da hükümete dahil olduğu taktirde Taliban ile birlikte çalışabileceklerini belirtti. “Günün hükümeti ne olursa olsun, belirli uluslararası normlara uyması koşuluyla İngiliz hükümeti Taliban ile ilişki kuracaktır” ifadelerini kullanan Wallace, aynı zamanda Reuters’ın haberine göre Taliban'ın insan haklarına ciddi şekilde aykırı davranması durumunda bu ilişkiyi gözden geçirecekleri uyarısında bulundu.
Söz konusu röportajında Birleşik Krallık’ın Taliban ile çalışmasının tartışmalı olacağını kabul eden Wallace, “Taliban'ın umutsuzca istediği şey uluslararası tanınma. Ulusun inşasında finansman ve destek için bu gerekiyor. Barışa ortak olmadığınız taktirde tecrit riskiyle karşı karşıya kalırsınız. Tecrit, onları geçen sefer bulundukları yere götürdü” dedi. Aynı zamanda Taliban ve Afganistan Devlet Başkanı Eşref Gani'yi ülkeyi istikrara kavuşturma yönünde birlikte çalışmaya çağırdı.
ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Afganistan'da ABD ordusuna hizmet eden Afgan tercümanların Taliban'ın intikam alacağı korkusuyla canlarından endişe edildiği için yurtdışına tahliyesine başlandığını duyurdu. Beyaz Saray kaynakları, Müttefiklere Sığınak Operasyonu adlı bu planın ay sonu başlayacağını duyurdu. ABD yönetimi, ABD kuvvetlerinde hizmet vermiş Afgan tercümanları özel bir göçmen vizesi süreciyle ABD'ye getirmek için ticari uçaklar kiralıyor.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Ukrayna’nın Bryansk Bölgesi'ne gerçekleştirdiği İHA saldırısında 2 kişi öldü

İtfaiyeciler, Rusya'nın Ukrayna'nın Harkiv kentine düzenlediği hava saldırısının ardından bir yerleşim bölgesinde çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. (AP)
İtfaiyeciler, Rusya'nın Ukrayna'nın Harkiv kentine düzenlediği hava saldırısının ardından bir yerleşim bölgesinde çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. (AP)
TT
TT

Ukrayna’nın Bryansk Bölgesi'ne gerçekleştirdiği İHA saldırısında 2 kişi öldü

İtfaiyeciler, Rusya'nın Ukrayna'nın Harkiv kentine düzenlediği hava saldırısının ardından bir yerleşim bölgesinde çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. (AP)
İtfaiyeciler, Rusya'nın Ukrayna'nın Harkiv kentine düzenlediği hava saldırısının ardından bir yerleşim bölgesinde çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. (AP)

Rusya'nın Bryansk Bölgesi Valisi, bugün Ukrayna'ya ait insansız hava aracının (İHA) Klimovo yerleşim bölgesindeki müstakil bir eve isabet etmesi sonucu iki kişinin hayatını kaybettiğini, beş kişinin yaralandığını açıkladı.

Şarku’l Avsatın Reuters'ten aktardığına göre Vali ayrıca Rus güçlerinin son 24 saat içinde bölge üzerinde 29 Ukrayna İHA'sını imha ettiğini belirtti.

Alman Haber Ajansı'nın (DPA) haberine göre Rus kuvvetleri, dün gece Kiev ve Harkiv'de Ukrayna'nın askerî sanayisi için kullanılan enerji altyapısını ve lojistik merkezlerini İHA'larla hedef aldı.

Rusya Savunma Bakanlığı bugün yaptığı açıklamada, gece düzenlenen saldırılarda Kiev'de askerî lojistik tesislerine, silah ve askerî teçhizat depolarına elektrik sağlayan 6 No'lu kojenerasyon santralinin (elektrik ve ısı üretim tesisi) vurulduğunu bildirdi.

Açıklamada ayrıca Harkiv'deki Proton sanayi bölgesinde Ukrayna ordusuna yönelik silah ve askerî teçhizat bileşenleri üreten atölyelerin ve İHA montajı ile depolanması için hazırlandığı belirtilen depoların hedef alındığı ifade edildi.

Bakanlık, Odessa'nın 18 kilometre güneyinde denizde seyreden ve Ukrayna Silahlı Kuvvetleri için yük taşıdığı belirtilen bir kargo gemisinin de vurulduğunu kaydetti.

Rusya Savunma Bakanlığı, bugün sabah yayımladığı ayrı bir açıklamada ise gece boyunca Rusya'nın 19 bölgesinde 433 Ukrayna İHA'sının önlenerek imha edildiğini duyurdu.

DÜNYA

ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC), Çin'deki laboratuvarlarda elektronik cihazların test edilmesini yasakladı

ABD'de onaylanan cihazların yüzde 82'si, Çin'de akredite edilmiş laboratuvarlarda test ediliyor. (AP)
ABD'de onaylanan cihazların yüzde 82'si, Çin'de akredite edilmiş laboratuvarlarda test ediliyor. (AP)
TT
TT

ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC), Çin'deki laboratuvarlarda elektronik cihazların test edilmesini yasakladı

ABD'de onaylanan cihazların yüzde 82'si, Çin'de akredite edilmiş laboratuvarlarda test ediliyor. (AP)
ABD'de onaylanan cihazların yüzde 82'si, Çin'de akredite edilmiş laboratuvarlarda test ediliyor. (AP)

Oybirliğiyle karar alan ABD'li düzenleyici kurum, akıllı telefonlardan kameralara kadar elektronik cihazların ABD'de kullanılabilmesi için Çin'deki laboratuvarlarda test edilmesini yasakladı.

Federal İletişim Komisyonu (FCC), kararın güvenliği artırmayı amaçladığını belirtti. Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre karar, kurumun bir yıl önce “yabancı hasımların mülkiyetinde veya kontrolünde bulunan” laboratuvarların ürün onaylama yetkisini engelleyen düzenlemeleri kabul etmesinin ardından geldi.

Komisyon, ABD'de onaylanan cihazların yaklaşık yüzde 82'sinin Çin'de akredite edilmiş laboratuvarlarda test edildiğini tahmin ediyor.

FCC açıklamasında, “Bu laboratuvarlar ABD telekomünikasyon altyapısının temel geçitlerinden birini oluşturuyor. Sahip oldukları özel konum sayesinde elektronik ürünlere ilişkin hassas ve gizli bilgilere, çoğu zaman cihazlar piyasaya sürülmeden aylar önce erişebiliyorlar” ifadelerine yer verdi.

2028 yılında yürürlüğe girecek yasak, ABD ile karşılıklı tanıma anlaşması bulunmayan ülkelerdeki test laboratuvarlarını ve uygunluk belgesi düzenleyen kuruluşları kapsıyor.

Komisyonun internet sitesine göre Çin ile FCC arasında bu tür bir anlaşma bulunmuyor.

Komisyon, 2024 yılında Çinli teknoloji devi Huawei'nin tanıdığı bir laboratuvar işlettiğini tespit etmesinin ardından “kurallara aykırı laboratuvarlar” hakkında soruşturma başlattığını bildirdi.

FCC daha önce de güvenlik endişelerini gerekçe göstererek Huawei ve diğer Çinli şirketlerin ürettiği telekomünikasyon ekipmanlarını kara listeye almıştı.

Komisyon, yeni yasağın ayrıca “elektronik cihaz üretiminin yurt dışına taşınmasının önüne geçerek” ABD teknoloji sektörünü koruyacağını belirtti. Açıklamada, cihazların çoğu zaman test edildikleri tesislerde üretildiğine dikkat çekildi.

Pekin önlemlerin derhal geri çekilmesini istiyor

Pekin, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ticarete zarar verdiğini savunduğu politikayı eleştirdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, dün düzenlenen olağan basın toplantısında, “ABD ulusal güvenlik kavramını aşırı genişletiyor, devlet yetkisini kötüye kullanıyor ve Çinli şirketlere haksız yere baskı uyguluyor” dedi.

Guo, “ABD'nin bu önlemleri, Çin ve ABD şirketleri arasındaki normal ekonomik ve ticari ilişkileri ciddi biçimde engelliyor. Şirketler ve Amerikalı tüketiciler de dahil olmak üzere bütün tarafların çıkarlarına aykırıdır” ifadelerini kullandı. Pekin'in çıkarlarını korumak için gerekli önlemleri alacağını da ifade etti.

Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada ise “Çin'in kapısı, anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesi için her zaman açıktır denilerek” Washington’a “bu önlemleri derhal geri çekme” çağrısında bulunuldu.

Açıklamada ayrıca, “ABD bu yönde ilerlemeye devam ederse Çin, meşru hak ve çıkarlarını kararlılıkla korumak için gerekli yeni tedbirleri alacaktır” ifadeleri kullanıldı.

Federal İletişim Komisyonu, Çinli kuruluşları ABD tedarik zincirlerinden dışlamaya yönelik adımlar atıyor.

Komisyon, mart ayında da ulusal güvenlik gerekçesiyle yurt dışında üretilen ve tüketicilere yönelik yeni internet yönlendiricilerine (router) lisans verilmesini yasaklamıştı.

DÜNYA

Vance’in Rızai’ye yazdığı mektup, ABD’nin savaşlarından önce gelen uyarıları akla getiriyor

Eski ABD Dışişleri Bakanı James Baker’ın, Ocak 1991’de Cenevre’de Iraklı mevkidaşı Tarık Aziz ile el sıkışırken çekilmiş fotoğrafı (Arşiv)
Eski ABD Dışişleri Bakanı James Baker’ın, Ocak 1991’de Cenevre’de Iraklı mevkidaşı Tarık Aziz ile el sıkışırken çekilmiş fotoğrafı (Arşiv)
TT
TT

Vance’in Rızai’ye yazdığı mektup, ABD’nin savaşlarından önce gelen uyarıları akla getiriyor

Eski ABD Dışişleri Bakanı James Baker’ın, Ocak 1991’de Cenevre’de Iraklı mevkidaşı Tarık Aziz ile el sıkışırken çekilmiş fotoğrafı (Arşiv)
Eski ABD Dışişleri Bakanı James Baker’ın, Ocak 1991’de Cenevre’de Iraklı mevkidaşı Tarık Aziz ile el sıkışırken çekilmiş fotoğrafı (Arşiv)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in perşembe günü kamuoyuna duyurulan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai’ye gönderdiği mektup, ABD dış politikasının tarihsel ve geleneksel bir örüntüsünün devamı olabilir. Bu örüntü, kaçınılmaz görünen saldırılardan kaçınmak için son bir fırsat sunmak ile müzakere koşullarını kesin şartlar üzerinden yeniden şekillendirmek arasında gidip geliyor.

ABD’nin yürüttüğü savaşların tarihi, Washington yönetiminin dünyanın farklı bölgelerindeki rakipleriyle karşı karşıya gelmeden veya çatışmayı genişletmeden önce ‘son dakika’ mesajları gönderdiğini gösteriyor.

Washington’ın herhangi bir gerilimi azaltma adımının ön koşulu olarak İran’ın nükleer silah edinmesinin ‘kesinlikle’ engellenmesini şart koştuğu, buna karşılık Tahran’ın yıpranmış ekonomisini yeniden inşa etmesine yardımcı olmak amacıyla yaptırımların hafifletilmesini teklif ettiği Vance’in mesajına görece yakın dönemde verilmiş tarihsel örnekler de bulunuyor.

Şarku’l Avsat’ın Tesnim Haber Ajansı’ndan aktardığına göre Tahran, söz konusu mesajı aldığını doğrularken ‘yedi şarta’ bağlı kalacağını duyurdu ve önceden herhangi bir taviz vermeyi reddetti. Bu durum, mesajı ya son diplomatik fırsat ya da yakın bir askerî çatışmanın habercisi haline getiriyor.

Irak ordusunun 1991’de İkinci Körfez Savaşı’nın sona ermesiyle Kuveyt’ten çekilmesinin ardından ateşe verdiği petrol kuyularının üzerinde uçan Amerikan savaş uçakları (Arşiv – Pentagon)
Irak ordusunun 1991’de İkinci Körfez Savaşı’nın sona ermesiyle Kuveyt’ten çekilmesinin ardından ateşe verdiği petrol kuyularının üzerinde uçan Amerikan savaş uçakları (Arşiv – Pentagon)

James Baker ve Tarık Aziz

İran’ın şu ana kadar kamuoyuna açıkladığı ret tutumu, ABD Başkanı George H. W. Bush’un, Çöl Fırtınası Harekâtı’nın başlamasından kısa süre önce dönemin Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin’e gönderdiği mektubun koşullarıyla büyük benzerlik taşıyor.

9 Ocak 1991’de, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin Irak’a Kuveyt’ten çekilmesi için tanıdığı sürenin dolmasına bir hafta kala, ABD Dışişleri Bakanı James Baker, son uzlaşma fırsatını değerlendirmek amacıyla Cenevre’de Iraklı mevkidaşı Tarık Aziz ile tarihe geçen bir görüşme gerçekleştirdi.

ABD diplomatik arşivleri, Baker’ın, Bush tarafından imzalanan ve doğrudan Saddam Hüseyin’e hitaben kaleme alınan bir mektubu Aziz’e teslim ettiğini ortaya koydu. Daha sonra yayımlanan mektupta şu ifadeler yer alıyordu: “Savaşın eşiğindeyiz... BM Güvenlik Konseyi kararına uymamanız ve Kuveyt’ten koşulsuz olarak çekilmemeniz halinde Irak kapsamlı bir yıkım ve sayısız felaketle karşı karşıya kalacak. Askerî hesaplarınız sizi bu sonuçlardan kurtaramayacak.”

Savaşın ardından aktarılan bilgilere göre Tarık Aziz, mektubun tercümesini okuduktan sonra belgeyi masanın üzerine bırakmış, teslim almayı ve Bağdat’a iletmeyi reddetmişti. Aziz, Baker’a mektubun dilinin, devletler arasındaki ilişkilere yakışmayan aşağılayıcı ve üstenci bir tehdit içerdiğini söylemişti.

Görüşme başarısızlıkla sonuçlandı ve birkaç gün sonra Çöl Fırtınası Harekâtı başladı.

Pentagon raporlarına göre, 20 yıl boyunca 800 binden fazla ABD askeri Afganistan Savaşı’na katıldı.
Pentagon raporlarına göre, 20 yıl boyunca 800 binden fazla ABD askeri Afganistan Savaşı’na katıldı.

Washington’dan Taliban’a uyarı

2000 yılında gerçekleşen 11 Eylül saldırılarının ardından, ABD’nin misilleme ve intikam arzusunun etkisiyle Washington, alışılagelmiş müzakere kanallarına başvurmak yerine kesin ifadeler içeren bir mektup kaleme alarak bunu Pakistan’ın resmî kanalları aracılığıyla Taliban’a iletti. Mesaj, kamuoyuna açıklanan bir ‘son ültimatom’ niteliği taşıyordu.

20 Eylül 2001’de Başkan George W. Bush, ABD’nin taleplerini Kongre önünde açıklayarak şu ifadeleri kullandı: “Topraklarınızda saklanan El Kaide örgütünün bütün liderlerini ABD makamlarına teslim edin. Terörist eğitim kamplarının tamamını derhal ve kalıcı olarak kapatın... Bu talepler müzakereye veya tartışmaya açık değildir. Taliban harekete geçmeli ve bunu derhal yapmalı; aksi takdirde teröristlerle aynı akıbeti paylaşacaktır.”

Birkaç gün içinde Taliban lideri Molla Ömer, ültimatomu reddettiğini açıkladı. Ömer, Usame bin Ladin teslim edilmeden önce ABD yönetiminin onun saldırılara karıştığına dair kanıt sunmasını istedi. Washington ise bu tutumu tanınan sürenin resmen reddedilmesi olarak değerlendirdi ve 7 Ekim 2001’de Afganistan’a yönelik hava saldırılarını başlattı.

1945 yılına ait bu fotoğraf, Hiroşima’ya atılan nükleer bombanın ardından bir binanın kalıntılarını gösteriyor… Bu kalıntılar günümüze kadar bir anıt olarak korunmuş durumda (AFP)
1945 yılına ait bu fotoğraf, Hiroşima’ya atılan nükleer bombanın ardından bir binanın kalıntılarını gösteriyor… Bu kalıntılar günümüze kadar bir anıt olarak korunmuş durumda (AFP)

Japonya ve Potsdam Deklarasyonu

İkinci Dünya Savaşı’nın son aşamasında, ABD Başkanı Harry Truman, Japonya’ya İsviçre kanalları aracılığıyla iletilen ve Potsdam Deklarasyonu başlığını taşıyan bir mesaj yayımladı. O dönemde bu bildiri, ‘Japonya’nın karadan işgalini önlemeye yönelik son ültimatom’ olarak nitelendirildi.

Mesaj, Truman’ın yanı sıra İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Çin Devlet Başkanı Çan Kay Şek tarafından kaleme alındı. Toplantıda hazır bulunmayan Çan Kay Şek ise imzasını telsiz aracılığıyla gönderdiği bir telgrafla iletti.

Bildirinin son bölümünde şu ifadeler yer alıyordu: “Japonya hükümetini, bütün Japon silahlı kuvvetlerinin koşulsuz teslimiyetini ilan etmeye çağırıyoruz... Japonya için diğer seçenek ise hızlı ve mutlak yıkımdır.”

Diğer örneklerde olduğu gibi, dönemin Japonya Başbakanı Kantaro Suzuki de bir basın toplantısı düzenleyerek hükümetinin cevabını açıkladı. Suzuki, Japon siyasi terminolojisinde ‘küçümseyerek tamamen görmezden gelmek’ anlamına gelen ‘Mokusatsu’ kelimesini kullandı. Bu tutumun ardından Truman, Ağustos 1945’te Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombası atılması emrini verdi.