Sudan'daki altın madenleri uğruna kanlı kabile savaşları

Hükümet, çatışmaları durdurmak için askeri takviye gönderiyor

Güney Kordofan'da devriye atan Sudan ordusu birlikleri (Arşiv_AFP)
Güney Kordofan'da devriye atan Sudan ordusu birlikleri (Arşiv_AFP)
TT

Sudan'daki altın madenleri uğruna kanlı kabile savaşları

Güney Kordofan'da devriye atan Sudan ordusu birlikleri (Arşiv_AFP)
Güney Kordofan'da devriye atan Sudan ordusu birlikleri (Arşiv_AFP)

Sudan'ın güneybatısındaki Güney Kordofan eyaletinde bir altın madeniyle ilgili iki grup arasında çıkan anlaşmazlık sonucu yaşanan silahlı çatışmalar ölümlere ve yaralanmalara yol açarken binlerce kişinin de bölgeden göç etmesine neden oldu. Yaşanan olaylar sonrası Hartum'daki merkezi hükümet çatışan tarafları ayırmak ve güvenliği sağlamak için orduya bağlı iki tabur, çevik kuvvet polisleriyle olaylara müdahalede bulundu. Eyalet valisi Hamid El Beşir konuyla ilgili şunları söyledi: “Bazı kabileler, hakim olan aşiret kültürü gereği intikam almak için ölen yakınlarını gizlediklerinden, yetkili makamlar ölü sayısı konusunda kesin bir veri elde edemiyorlar”. Çatışmaların yayılmasıyla, eski çatışmaları tekrar alevlendirmeye çalışan diğer aşiret gruplarından da olaylara dahil olmasıyla birlikte eyalet valiliği, Kalluki, Talodi, El-Liri, Habila ve Abu Cubeyha olmak üzere 5 şehirde olağanüstü hal ilan etti.
Vali dün Hartum'da düzenlediği basın toplantısında, kabileler arasındaki çatışmaların altın arama faaliyetlerinden kaynaklandığını, yaşanan son çatışmanınsa bir altın madeni sahasının yakınında su kuyusu açılması konusundaki anlaşmazlıkla başladığını ve bazı kabileler arasında silahlı bir çatışmaya dönüştüğünü belirtti.
"Altın madenciliği birçok can aldı" diye ekleyen vali, "Altın madenleri üzerindeki hakimiyet hırsının neden olduğu çatışmaları kontrol etmek için eyalet hükümetine ait modern bir maden tesisi kurmak için proje üzerinde çalışıyoruz" dedi.
El-Beşir, vatandaşların RPG, el bombaları ve yalnızca ordunun sahip olduğu diğer daha gelişmiş silahlar da dahil olmak üzere modern ağır silahlara sahip olduğunu söyledi.
Eyalet valisi, eyalet hükümeti ve Hartum'daki hükümetin yoğun hamlelerine ek olarak aşiret liderleri ile yerel yönetimlerin liderlerinin barış girişimleri yaptığını, ancak çatışmayı çözemediklerini ve şiddeti durduramadıklarını söyledi. Bazı aşiretlerin diğer aşiretlerin bölgeden sürülmesi talebine hükümetin yanıt vermeyeceği ve şiddetle reddettiğini söyledi.
El-Beşir, hükümetin yasaları sıkı bir şekilde uygulamak için eyaletteki bazı bölgelerin girişlerine güvenlik güçleri yerleştirdiğini belirtti. Öte yandan aşiretler arasındaki silahlı çatışmaları yeniden alevlenmemesi ve halk arasında daha fazla ölüm meydana gelmemesi için bir an önce vatandaşların elindeki silahları almak için çalıştıklarını söyledi.
Güney Kordofan Eyaleti Valisi, Kurban Bayramı tatilinden sonra sükunet içinde bir arada yaşamayı garanti eden bir barış anlaşmasının imzalanması için birçok tarafın çabalarının şehirde devam eden düşmanlıkları durdurmada ve bölgedeki silahlı çatışmalara son vermede başarılı olacağını ifade etti.
Vali, hükümete karşı yöneltilen anlaşmazlıklara taraflı müdahale etme suçlamalarını şiddetle reddederek “Tüm taraflara aynı mesafede duruyoruz” dedi. Ancak devrik Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’e yakın grupların, kabileler arası savaşları körüklemekle suçladı.
Başbakan Abdullah Hamduk, olayları izlemek, suçluları tutuklamak ve bir an önce yargı önüne çıkarmak için üst düzey bir bakanlık heyeti görevlendirmişti.
Eyalet başkenti Kadugli'de geçtiğimiz günlerde iki aşiret arasında çok sayıda vatandaşın öldürüldüğü bir çatışma yaşanmış, yapılan arabuluculuk çabaları sonucu çatışma büyümeden yatıştırılmış ve taraflar sakinleştirilmişti. Yaşanan son çatışmalar, yoksulluk seviyesinin halihazırda yüzde 80'i aştığı bu eyalette vatandaşların kitlesel olarak yerinden edilmesine ve insani yaşam koşullarının bozulmasına sebep oldu. Hartum'daki geçiş hükümetinin barış anlaşması imzalamak için görüşmeler yürüttüğü Abdülaziz el-Hilu fraksiyonu olan SPLM-N (Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Kuzey) ana kaleleri Kauda'daki hakimiyetlerine ek olarak Güney Kordofan Eyaletindeki 3 valiliği de kontrol ediyor.



Sudan’ın Kordofan bölgesi son bir yılın en şiddetli çatışmalarına sahne oluyor

Olay, salı günü Batı Kordofan eyaletinin en-Nuhud kenti yakınlarındaki ez-Zira madeninde meydana geldi (Arşiv – Reuters)
Olay, salı günü Batı Kordofan eyaletinin en-Nuhud kenti yakınlarındaki ez-Zira madeninde meydana geldi (Arşiv – Reuters)
TT

Sudan’ın Kordofan bölgesi son bir yılın en şiddetli çatışmalarına sahne oluyor

Olay, salı günü Batı Kordofan eyaletinin en-Nuhud kenti yakınlarındaki ez-Zira madeninde meydana geldi (Arşiv – Reuters)
Olay, salı günü Batı Kordofan eyaletinin en-Nuhud kenti yakınlarındaki ez-Zira madeninde meydana geldi (Arşiv – Reuters)

Sudan’ın Kuzey Kordofan eyaletindeki bazı bölgelerde, Sudan ordusu ve müttefikleri ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Çatışan tarafların sahadaki duruma ilişkin birbiriyle çelişen açıklamalar yaptığı çatışmalar, son bir yılı aşkın sürenin en şiddetli ve kanlı muharebeleri olarak nitelendirildi.

Sudan ordusuyla ittifak hâlindeki Silahlı Mücadele Hareketleri Ortak Gücü, Batı Kordofan eyaletindeki Ayal Bahit kasabasının kontrolünü ele geçirdiğini duyurdu. Buna karşılık, Hızlı Destek Kuvvetleri’ni de bünyesinde barındıran “Te’sis” İttifakı, güçlerinin ordu ve müttefikleri tarafından düzenlenen saldırıyı püskürttüğünü ve karşı tarafa ağır kayıplar verdirdiğini açıkladı. Görgü tanıkları ise her iki tarafın da büyük kayıplar verdiğini ve çatışmalarda birbirlerini yıprattıklarını belirtti. Tanıklar Şarku’l Avsat’a, HDK’nin Ayal Bahit kasabasına yönelik saldırıyı püskürtmeyi başardığını belirtti.

Buna karşılık Darfur 24 internet sitesi, ordunun kasaba çevresinde ve yakınındaki bazı bölgelerde ilerleme kaydettiğini bildirdi. Çatışmaların ardından Ayal Bahit’in hangi tarafın kontrolünde olduğu ve tarafların verdiği kayıpların boyutu bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.

Tarafların kayıplarına ilişkin açıklamalar

Silahlı Mücadele Hareketleri Ortak Gücü yayımladığı açıklamada, ordu ve diğer destek kuvvetleriyle birlikte yürütülen operasyonlarda HDK’ye ait 82 savaş aracının ele geçirildiğini, 68 aracın imha edildiğini ve Ayal Bahit kasabası ile çevresinde arama-tarama faaliyetleri gerçekleştirildiğini bildirdi. Ancak açıklamada, stratejik öneme sahip kasabanın kontrolünün ele geçirildiği ne doğrulandı ne de yalanlandı.

Te’sis İttifakı Sözcüsü Ahmed Takad Lisan ise açıklamasında çatışmanın saatlerce sürdüğünü ve saldırıyı gerçekleştiren gücün yaklaşık 250 savaş aracından oluştuğunu belirtti. Lisan, ittifak güçlerinin 120’den fazla askerî aracı imha ettiğini, 81 aracı ele geçirdiğini, ayrıca çok sayıda savaşçıyı öldürdüğünü ve esir aldığını öne sürdü.

Sudan ordusu da ayrı bir açıklama yaparak hava savunma sistemlerinin, Batı Kordofan eyaletindeki en-Nuhud kentinin batısında bulunan Ved Bende kasabasının doğusunda FH-95 tipi bir insansız hava aracını /İHA) düşürdüğünü duyurdu. Açıklamada, İHA’nın düşürülmesi dışında sahadaki gelişmelere ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmedi.

HDK yanlısı platformlarda, onlarca cesedin yanı sıra yanmış askerî araçları ve ele geçirildiği öne sürülen savaş araçlarını gösteren videolar yayımlandı. Görüntülerde ayrıca askerî kıyafetler içindeki bazı kişilerin esir alındığı iddia edildi. Çeşitli platformlarda çatışmalarda hayatını kaybedenler için taziye mesajları da paylaşıldı.

Önemli saha komutanları öldürüldü

Görgü tanıklarının ifadelerine ve tarafların hayatını kaybeden mensuplarına ait olduğu belirtilen görüntülere göre, son günlerde Kordofan bölgesinde yaşanan çatışmalarda çok sayıda önemli saha komutanı öldürüldü.

Bunların başında, “Sayyad Birliği”nin ikinci komutanı Tuğgeneral Hadi Hamadullah el-Beşir geliyor. Şarku’l Avsat’ın yerel kaynaklardan aktardığına göre el-Beşir, geçen perşembe günü Ebu Kaud, Kazkil ve el-Hammadi bölgelerinde HDK ile yaşanan çatışmalarda beraberindeki bazı kişilerle birlikte hayatını kaybetti.

Kuzey Kordofan eyaletinin batısında bulunan el-Mezrub kenti, savaşın ilk günlerinden itibaren HDK’nin kontrolündeydi. Sudan ordusu, kenti geçen ekim ayında yeniden ele geçirdi.

Batı Kordofan eyaletindeki el-Huvay yerel yönetimine bağlı olan Ayal Bahit kasabası ise iki eyaletin sınırına yakın bir konumda bulunuyor. Kasaba, iki eyaleti birbirine bağlayan ve bölgenin ikinci büyük kenti olan el-Huvay’a ulaşım sağlayan güzergâh üzerinde yer alıyor.

Ordu ve müttefikleri, Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti el-Ubeyd kentinin güneyinde ve batısında askerî operasyonları yeniden başlattı. Bu gelişme, kentin batı ve güney bölgelerinde yaşanan çatışmalardan ve Ortak Güç’ün Ayal Bahit kasabasının kontrolünü tamamen ele geçirdiğini açıklamasından bir gün sonra yaşandı.

Mavi Nil bölgesindeki cephe hattı

Mavi Nil bölgesindeki cephede ise pazar ve pazartesi günleri büyük çaplı çatışmalar yaşanmadı. Bu sakinlik, HDK’nin stratejik öneme sahip bazı bölgeleri ele geçirerek önemli ilerleme kaydetmesinin ardından geldi. HDK, özellikle Sali, Bekuri ve Makce bölgelerini kontrol altına aldı. Söz konusu bölgeler, ed-Damazin kentine ulaşan yollar üzerinde stratejik öneme sahip.

Sudan ordusu ve müttefikleri ile HDK ve müttefikleri, genellikle askerî ve insani kayıplarının boyutuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmıyor. Her iki taraf da kendi kayıplarının sınırlı olduğunu vurgularken, karşı tarafa ağır kayıplar verdirdiğini ileri sürüyor.

Görgü tanıklarının ifadeleri dışında kayıpları izleyen bağımsız kuruluşların bulunmaması nedeniyle, 15 Nisan 2023'te Sudan ordusu ile HDK arasında savaşın başlamasından bu yana ölen ve yaralananların sayısına ve maddi kayıpların boyutuna ilişkin kesin veriler bulunmuyor.

Sudan'daki savaş, yaklaşık 12 milyon kişinin yerinden edilmesine, yüz binlerce kişinin hayatını kaybetmesine ve milyonlarca insanın ciddi bir gıda kriziyle karşı karşıya kalmasına yol açtı.


Filistin Yönetimi Eisenkot’un adımlarını bekliyor

Mahmud Abbas, Yaser Abid Rabbo, Binyamin Netanyahu ve Ehud Barak, 2009 yılında New York’ta Barack Obama’nın himayesinde düzenlenen anlaşmanın imza töreninde (AFP)
Mahmud Abbas, Yaser Abid Rabbo, Binyamin Netanyahu ve Ehud Barak, 2009 yılında New York’ta Barack Obama’nın himayesinde düzenlenen anlaşmanın imza töreninde (AFP)
TT

Filistin Yönetimi Eisenkot’un adımlarını bekliyor

Mahmud Abbas, Yaser Abid Rabbo, Binyamin Netanyahu ve Ehud Barak, 2009 yılında New York’ta Barack Obama’nın himayesinde düzenlenen anlaşmanın imza töreninde (AFP)
Mahmud Abbas, Yaser Abid Rabbo, Binyamin Netanyahu ve Ehud Barak, 2009 yılında New York’ta Barack Obama’nın himayesinde düzenlenen anlaşmanın imza töreninde (AFP)

Filistin yönetimi, resmî açıklamalarda sessiz kalmayı tercih etmesine rağmen, İsrail’de hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot’un açıklamalarını ve tutumunu, ayrıca en büyük siyasi rakiplerinden biri olan Binyamin Netanyahu’yu devre dışı bırakarak yeni hükümeti kurma sürecindeki başarısını yakından takip ediyor.

Filistin yönetimindeki yetkililer ve danışmanlar, İsrail’de isimlerin değişmesinin sahada önemli bir farklılık yaratacağı görüşüne mesafeli yaklaşıyor. Filistin Devlet Başkanı’nın danışmanı Mahmud el-Habaş, yönetimin, İsrail’in başına geçecek kişiyi kim olursa olsun Filistin meselesine yönelik eylem ve tutumlarına göre değerlendireceğini belirtti.

Bununla birlikte el-Habaş, “Filistin yönetimi, yeni başbakan kim olursa olsun müzakerelere derhal başlamaya hazır. İsrail’in en aşırı görüşlü isimlerine karşı bile bu kapıyı hiçbir zaman kapatmadık” ifadelerini kullandı.

Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) Yürütme Komitesi üyesi Vasıl Ebu Yusuf ise Eisenkot konusunda iyimser olmadığını belirterek, “Özde değil, yalnızca biçimde bir değişiklik bekliyoruz. Çünkü hepsi yerleşimlerin meşrulaştırılması, Filistin devletinin kurulmasının engellenmesi ve Gazze’nin ayrıştırılması konusunda hemfikir” değerlendirmesinde bulundu.


Irak, İran ile Şelemçe Sınır Kapısı’nı açtı, Mendeli Sınır Kapısı’nı ise geçici olarak kapattı

İran ile Irak arasındaki Şeyb Sınır Kapısı (Irak Sınır Kapıları Kurumu)
İran ile Irak arasındaki Şeyb Sınır Kapısı (Irak Sınır Kapıları Kurumu)
TT

Irak, İran ile Şelemçe Sınır Kapısı’nı açtı, Mendeli Sınır Kapısı’nı ise geçici olarak kapattı

İran ile Irak arasındaki Şeyb Sınır Kapısı (Irak Sınır Kapıları Kurumu)
İran ile Irak arasındaki Şeyb Sınır Kapısı (Irak Sınır Kapıları Kurumu)

Irak Haber Ajansı’nın, Sınır Kapıları Kurumu Başkanı Ömer el-Vaili’ye dayandırdığı habere göre Irak, gerekli teknik şartların ve sınır kapısının yeniden faaliyete geçirilmesi için gereken işlemlerin tamamlanmasının ardından İran ile arasındaki Şeyb Sınır Kapısı’nı bu sabah yeniden açacak.

Şarku’l Avsat'ın Ajans’tan aktardığına göre teknik gerekliliklerin tamamlanması ile hazırlık ve bakım çalışmalarının yürütülmesi amacıyla İran ile Irak arasındaki Mendeli Sınır Kapısı’nın cuma gününden itibaren geçici olarak kapatılacağı belirtildi.