Mustafa Rüstem
Kurban savaştan bu yana Suriye'deki aileler için Kurban Bayramı ritüelleri listesinin dışında bırakılmıştı. Ancak bu yıl hali vakti yerinde olanlar için bile kurbanlık koyun satın almak yüksek bütçeler gerektiriyor.
Özellikle verimli meralar ve verimli koyun türleri bakımından zengin olan ülkelerin halkları, gıda güvenliği sisteminin çökmesinden sonra insanların yaşadığı daha acı bu gerçeği kabul ediyor.
Yerel ekonomik dinamikleri gözlemleyenler, bu bayramda kurban kesmek isteyen bir kimsenin geçen yıla veya iki yıl önceki bayramda kurbanlık hayvan için ödediğinin beş katını ödemesi gerektiğini söylüyorlar. Suriyelilerin art arda yükselen fiyatlara ayak uydurmasının faydasız olduğuna inanmakla birlikte aynı zamanda et fiyatının yaklaşık 10 ABD dolarına eşdeğer 25 bin Suriye lirasının altına düşmesini de bekliyorlar.
İnsanların rüyalarındaki kurban
Kurbanlık koyununun kesilmesi için kasaba vekâlet veren kurbanının kesilmesini bekleyen kadınlardan biri, Avrupa ülkelerinden birisinde yaşamakta olan oğlunun yardımı olmadan gerekli parayı bu kadar kolaylıkla elde edemeyeceğini söylüyor. Zira bir kurban bedeli 650 bin Suriye lirasına yani 200 ABD dolarına ulaşmış durumda.
Ümmü Bera, "Almanya'daki oğlum, bu mübarek günde bana hediye olarak kurban parasını gönderdi. Maddi durumum bu fedakârlığı yapmama izin vermiyor” diyor.
Kaçakçılık ve Çıkışların Engellenmesi
Kasaplar Derneği üyesi kasap Muhammed Cabr fiyatlardaki artışı, hükümetin hem güney hem doğu sınırlarındaki hem de kuzey ucundaki yasadışı çıkışları engelleme çabalarından önceki büyük çaplı kaçakçılığa bağlıyor.
Cabr, The Independent'a verdiği röportajda, kırmızı ve beyaz et fiyatlarındaki artışın sebeplerinin ithal yem fiyatlarının, üretim ve bakım maliyetlerinin yüksek olmasına ilaveten nakliye maliyetlerinin artmasına ve kaçakçılık faaliyetleriyle bağlantılı canlı hayvan türlerinin azalması olduğuna dikkat çeken Cabr “bir kilo canlı koyun 11 bin liradan 12 bin liraya ulaştı ve bu bile her geçen gün artan maliyetleri karşılamıyor” diyor.
Kırmızı et fiyatlarındaki bu önemli artışa karşılık canlı hayvanların sayısı da azalıyor. 2010 istatistiklerine göre koyun sayısı yaklaşık 18 milyon başa, koyun eti üretimi ise 160 bin tona ulaşmıştı.
El-Avasi ve kayıp yol
2015 yılında DEAŞ'ın geniş bir alanı kontrol etmeye başlamasıyla sonuçlanan kırsal kesim savaşları nedeniyle, başta Suriye çölünün ünlü olduğu el-Avas olmak üzere, Suriye'nin kuzeydoğusundaki verimli meralardaki büyükbaş hayvanlar öldü.
Şam kırsalındaki bir irşad derneğinin denetçilerinden olan ziraat mühendisi Kifah Kanbari, ülkenin yaşadığı kuraklığın koyunların ölümündeki rolüne dikkat çekiyor. Koyun ihraç eden Arap ülkeleri sıralamasında ön sıralarda ikinci sırada yer alan Suriye, savaş yıllarında yapılana kontrolsüz ihracat veya kaçakçılığın küçük baş hayvan sayısının azalmasında daha etkili olduğunu düşünüyor.
Artan ihmal
Bu bağlamda tarım uzmanı, İvesi koyunlarının bu derece ihmal edilmesinin, önümüzdeki yıllarda yüksek fiyatlara veya hatta üreme azlığı nedeniyle miktarlarının önemli ölçüde azalmasına neden olacak etkilerin eşlik etmesinden korkuyor. İvesi koyunları, lezzetli et ve sütü, iri cüssesi, ikiz olarak üremesi, siyah ve beyaz renkleriyle bir arada bulunmasıyla ayrıcalığı olan bir türdür.
Savaş yıllarında ellerindeki koyunları yerel para ile satmaktansa dövizle satmayı tercih eden besi hayvanı yetiştiricileri tarafından gerçekleştirilen ihracat ve kaçakçılığa bağlı olarak hayvancılık sektöründe yaşanan kaybın büyüklüğünün de tam olarak bilinmesi mümkün olmamaktadır.
Kurbanlık fiyatlarındaki artış, 2011 yılında silahlanmanın patlak vermesinden bu yana yüzde 400'e ulaşan yerel para ve mal değerindeki yüksek fiyatlar ve enflasyon nedeniyle ülkenin içinden geçtiği zor durumlara eşlik ediyor. On yıl sonraysa, uluslararası kuruluşlar, Suriyelilerin yüzde 90'ını tehdit eden açlık tehdidinin alarm verdiğini söylüyor.
