Köpekbalıkları, dinozorları yeryüzünden silen kitlesel yok oluşu atlatmış

Güney Afrika'nın Durban bölgesi yakınlarındaki Umkomaas'ta yemli köpekbalığı dalışı sırasında yüzerken görülen siyah uçlu köpekbalığı (AFP)

Yeni bir araştırmaya göre köpekbalıkları, milyonlarca yıl önce mosazorlar gibi tüm büyük deniz sürüngenleri ve kuş olmayan dinozorlar da dahil birçok türü yeryüzünden silen küresel çapta bir kitlesel yok oluşu atlatmış olabilir.
İsveç'teki Uppsala Üniversitesi'nden bilim insanlarının da aralarında bulunduğu bir ekip, dinozorları öldüren kitlesel yok oluşun ekosistemleri nasıl dönüştürdüğüne ve bu değişimin lehine olduğu deniz organizması türlerine ışık tutuyor. Bilim insanları, bu dönemde köpekbalıklarının Dünya okyanuslarında sürekli bir çeşitlilik sürdürdüğünü tespit etti.
Araştırmacılar, 83,6 milyon yıl önceki Geç Kretase Dönemi'yle 56 milyon yıl önceki Erken Paleojen Dönem arasındaki döneme tekabül eden K-Pg sınırına ait bin 239 köpekbalığı dişi fosilinin morfolojisini analiz etti. Bu, dinozor çağının sona erdiği dönem.
Salı günü PLOS Biology adlı bilimsel dergide yayımlanan analizde 8 soyu devam eden takımdan ve bir tane de nesli tükenmiş takımdan köpekbalığı türleri yer alıyor.
Bilim insanları, araştırmadan yola çıkarak köpekbalığı dişlerindeki çeşitliliğin K-Pg sınırı öncesinde halihazırda azaldığını fakat kitlesel yok oluş esnasında görece sabit kaldığını belirtti.
Bazı köpekbalığı türleri, özellikle bıçak benzeri üçgen dişlere sahip olanlar, bu dönemde av türlerinin neslinin tükenmesine bağlı olarak seçilimli yok oluşlar yaşarken araştırmacılar, K-Pg sınırından sonra başka köpekbalığı soylarının diş çeşitliliğinin arttığını söyledi.
Bilim insanları çalışmada, "Kretase anakorasitleri (Kretase Dönemi'nde yaşamış ve soyu tükenmiş bir köpekbalığı familyası) seçilimli bir yok oluşa maruz kalmış. Bu durum, burada geleneksel olarak süper avcılarla ilişkilendirilen bıçak benzeri, üçgen diş morfolojilerinin kaybıyla görülüyor" diye yazdı.
Araştırmacılar, balıkla beslenecek şekilde adapte olmuş dar, sivri uçlu dişlere sahip Odontaspididae familyasındaki köpekbalıklarının çeşitliliğininse, yüzgeçli balıkların erken Paleojen Dönem'deki hızlı çeşitlenmesiyle aynı anda arttığını gözlemledi.
Çalışma, bu seçilimli yok olma örüntüsünün uzman yırtıcılardan daha genel olan kemikli balıkla beslenme biçimlerine doğru ekolojik bir değişimi yansıtabileceğini öne sürdü.
Araştırmacılar, "Ne tesadüftür ki, Paleojen Dönem'de teleostların (kemikli iskeletlere ve simetrik kuyruklara sahip balıkları ve köpekbalıklarını kapsayan grup) çeşitlenmesi, selachimorpha'ların (köpekbalıklarının da içinde bulunduğu, kıkırdaklı iskelet ve kafalarının yanlarında 5 ila 7 solungaç yarığı gibi belirgin özelliklere sahip balık grupları) beslenme düzenlerini fırsatçı 'genelci' yırtıcılar olarak, ortaya çıkan gıda kaynaklarını sömürebilecek şekilde adapte edebilmesiyle birlikte muhtemel bir etmen sunuyor" diye ekledi.
Bilim insanları, farklı zaman ve coğrafyalarda daha fazla diş fosilinden numune alarak, bu dönemdeki köpekbalığı çeşitliliğini değerlendiren daha çok çalışma yapılması çağrısında bulundu.
Independent Türkçe