Suriye’nin güneyinde Rus yol haritasına dair anlaşmazlık yaşanıyor

Suveyda’daki el-Kurayya halkı, Hmeymim Hava Üssü’nden gelen devriyeyi protesto etti.

Geçtiğimiz ayın sonunda Dera el-Beled’e gelen bir Rus heyeti. (npa)

Dera el-Beled kentinin ve etrafının akıbeti henüz meçhul. 4. Zırhlı Tümen güçleri kenti bombalamaya devam ediyor. Aynı zamanda Suriye’nin güneyinde Rusya’nın ‘yol haritası’ konusunda da anlaşmazlıklar yaşanıyor. Dera el-Beled’deki mahallelerde zaman zaman çatışmalar meydana geliyor. Söz konusu çatışmaların en sonuncusu salı sabahı yaşandı. Çatışma el-Kaziye Askeri Noktası, el-Kubbe ve Sed Yolu mahallesinin eteklerinde yoğunlaştı. Bu, Dera el-Beled’deki savaşçıların, bazılarının “teslimiyet” olarak gördüğü Rusya’nın ‘çözüm haritasına’ karş olduğunu gösteriyor. Dürzilerin Rusya’nın Hmeymim Hava Üssü’nden gelen bir devriyeyi protesto etmesi de dikkat çekti.
Bununla birlikte savaşçılar Dera'nın doğu kırsalındaki Sayda beldesinde, bir hastanenin yakınlarındaki bir rejim kontrol noktasına saldırdılar. Söz konusu saldırı, rejim güçlerinin Sayda beldesi ve Dera'nın batı kırsalındaki Tafas kentinin eteklerini hedef alan havan topu atışlarıyla eş zamanlı olarak pazartesi günü Sayda’ya yeni askeri takviyeler yapmasının ardından meydana geldi.
Dera el-Beled’deki Merkezi Müzakere Komitesi Sözcüsü Adnan el-Musaleme pazartesi günü yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Dera el-Beled Merkezi Müzakere Komitesi, Rusya’nın yol haritasında belirtilen bazı noktaları netleştirmek için bu yol haritası çerçevesinde oluşturulan Koordinasyon Komitesi ile görüşmelerini sürdürüyor. Görüşmeler, Rus kuvvetleri komutanının katılımıyla yapıldı. Ancak şu ana kadar herhangi bir madde üzerinde anlaşmaya varılamadı.”
Dera’daki aktivistler ise şunları aktardı:
“Rus tarafının Dera'daki uzlaşma bölgelerine (rejime muhalif olmamayı taahhüt eden komutanların bulunduğu bölgeler) sunduğu yol haritası ve çözüm, özellikle yerel savaşçılar, liderler ve eski muhalif grupların üyeleri tarafından büyük bir tepkiyle karşılandı.”
Rus tarafının pazar günü sunduğu yol haritası, Dera'daki tüm uzlaşma bölgelerini kapsıyor. Aktivistler konu hakkında:
“Dera el-Beled kentinde güvenlik ve askeri kuşatma, hafif ve orta silahları teslim etme talebi, uzlaşmaya karşı olanların gönderilmesi ve silahların teslim edilmesine ilişkin yaşananlar, eyaletin genelinde uzlaşma bölgelerinde de görülecek. Bu yüzden Suriye rejim güçleri Dera'nın batı kırsalındaki Tafas ve Casim gibi bölgelerinin çevresini güçlendiriyor.” şeklinde konuştılar.
Tafas kentinden aktivist Cevad Abdullah dün Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte:
“Suriye rejim güçleri 15. Tümen'den askeri takviyeleri salı sabahı Dera'nın batı kırsalındaki Tafas kentinin eteklerine sevk etti. Kente açılan bazı yolları kapatarak çevresindeki bazı çiftliklerin kontrolünü ele geçirdiler ve bulduklarını çaldılar. Ayrıca çiftçilerin kentin kuzey ve kuzeydoğu bölgesindeki arazilerine gitmelerine de izin vermediler. Tapline Hattı olarak bilinen yolu tamamen kapattılar ve yeni mevzilerinde tahkimatlar oluşturmaya çalıştılar.” ifadelerini kullandı.
Suriye rejim güçleri pazartesi günü Dera'nın kuzey kırsalındaki Casim kentinin etekleri, Dera'nın batısındaki Tafas kenti yakınlarındaki alanlar, Sayda beldesindeki hastane kontrol noktası, en-Nuayme kasabası ve Dera'nın doğu kırsalındaki Nasib Sınır Kapısı yakınlarında olmak üzere Dera kırsalındaki uzlaşma bölgelerini güçlendirdiler. Sözü geçen noktalar 2021 yılının temmuz ayı sonlarında yerel savaşçılar tarafından saldırıya uğramıştı. Saldırılar sonucunda rejime bağlı 70 unsur esir alınmış ve Dera’daki müzakere komiteleri ile rejim arasındaki görüşmelerin akabinde serbest bırakılmışlardı.
Rus askeri emniyet güçleri geçtiğimiz pazar günü Suriye rejiminin uzlaşma bölgelerindeki mevzilerinde ve kontrol noktalarında yaşananları yerinde incelemek için bir devriye düzenlediler. Bunun ardından Dera'nın doğu kırsalındaki uzlaşma bölgelerinde rejim güçleri birliklerinin bulunduğu bazı noktalar pazartesi günü geri çekilirken, Şam'dan gelen ve aralarında askerlerin de bulunduğu 10 araç Dera kentine girdi. Bu hamle Dera el-Beled’de tansiyonun daha da yükselmesi ve Merkezi Müzakere Komitesi’nin Rusya’nın çözüm yolunu kabul etmeyeceklerini açıklamasının ardından geldi.
Dera el-Beled kentinden aktivist Osman el-Musaleme, Şarku’l Avsat’a şu açıklamalarda bulundu:
“Rus yol haritasındaki maddeler, birçok siyasi ve sivil gücün yanı sıra Dera'daki müzakere komiteleri ve kent sakinleri tarafından da kabul edilmedi. Uzlaşma yapmak veya silahlarını teslim etmek için belirlenen merkezlere gelen olmadı. Müzakere komiteleri halen haritada geçen birçok maddeyi değiştirmeye çalışıyor. Bu maddelerin başında da 2018 yılında bölge için yapılan uzlaşma anlaşmasına uyulması geliyor. Söz konusu anlaşma Suriye rejim güçlerinin Dera el-Beled'e girmemesini, sivil polisin içeri girip kendilerine müdahale edilmemesini, bölgedeki çalışmalarının kolaylaştırılmasını, İranlı milislerin Suriye’nin güneyinden çıkarılmasını, hafif silahların kalmasını ancak varsa ağır silahların Rus tarafının belirlediği Koordinasyon Komitesi gözetiminde teslim edilmesini kapsıyor. Ayrıca tutukluların serbest bırakılması konusunda çalışılmasını, yerel ve belediye hizmetlerinin ve kentteki yaşam koşullarının iyileştirilmesini, insani yardımların kente girmesine izin verilmesini, Dera el-Beled kentini, Sed Yolu’nu ve Dera Kampı’nı abluka altına alan askeri güçlerin geri çekilmesini ve sivillere yolların açılmasını öngörüyor.”
Suveyda’da da gerilim sürüyor. Suveyda 24 Haber Ağı Genel Yayın Yönetmeni Şarku’l Avsat’a şunları aktardı:
“Suveyda'nın güneyindeki el-Kurayya beldesi sakinleri pazartesi günü, Dera'nın doğu kırsalındaki Busra eş-Şam kentindeki ziyaretini tamamladıktan sonra el-Kurayya'daki belediye binasına gelen General Mihail başkanlığındaki bir Rus heyetine karşı çıktı. Belediye avlusuna devriye unsurları geldi. Bu olay oldukça dikkat çekti ve beldedeki bazı gençler toplanıp devriyeleri bölgeden çıkarma çağrısında bulundu. Gençler belde sakinlerinin Rus devriyesini kabul etmeme sebebini, çiftçilerin sürekli saldırılara maruz kaldığı el-Kurayya beldesinin batısındaki tarım arazileri ile ilgili olarak Dera’daki Busra eş-Şam kentinde Rusya tarafından desteklenen 5. Kolordu güçleri ile yapılan anlaşma maddelerine Moskova’nın uymamasına bağladılar.
Bununla beraber Rus devriyesinin çıkarılma talebinin Rusya’nın Suriye topraklarını işgal etmiş bir devlet olması ve ülkedeki varlığının yasa dışı olduğunu savunanlar da var. Rusların belde halkının kanını dökmek için bir kalkan olarak kullanıldığı öne sürülüyor.
El-Kurayya'nın sosyal medyadaki sayfasında şu açıklama yer aldı:
“Beldenin gençleri Rus generale, el-Kurayya’nın topraklarından Busra kentine doğru herhangi bir yabancı, hizipçi veya askeri proje için bir koridor olmayacağını ve el-Kurayya’nın batı topraklarındaki sorununun artık Busra ve Havran sakinlerinden değil, el-Kurayya’nın batısında ikamet eden silahlı milislerden kaynaklandığını net bir şekilde ilettiler.”
El-Kurayya beldesi 2020 yılından sonra Busra eş-Şam’daki 5. Kolordu güçleri ile belde sakinleri arasında çatışmalara sahne oldu. Çatışmalar iki taraf arasındaki karşılıklı suçlamalardan sonra patlak verdi. Söz konusu dönemde anlaşmazlıklar çözüldü. Ancak bu yılın başında beldedeki çiftçiler ve çobanlar arasında yeni anlaşmazlıklar baş gösterdi. Bu anlaşmazlıklar belde halkının arazilerine ulaşmasını engelledi.