Koronavirüs maskeleri dünyayı kirletiyor

Koronavirüs rüzgarı dünya dengelerini değiştirdi. Siyaset, ekonomi, seyahat, sosyal yaşam, ülkeler arası ilişkiler gibi hayatın çeşitli alanlarına gölge düşürdü.
DPA’ ya göre, modern bilim, insanlığı etkileyen bu sağlık çilesini gidermek için aşılar, ilaçlar veya tedavi protokolleri bulmaya odaklanmışken, bilim adamları salgının hesaba katılmayan başka ikincil zararları olduğunu fark ettiler.
Geçen yılın başlarında Kovid-19 pandemisinin patlak vermesinden bu yana, ortaya çıkan virüsten korunmak için kullanılan maskeler ve diğer kişisel korunma yöntemleri, genel olarak insanlar ve özelde sağlık çalışanları için vazgeçilmez bir gereklilik haline geldi.
Bu maskeler hem finansal hem de çevresel maliyetler taşıyor. Kovid-19 pandemisinin her gün çoğu tek kullanımlık maskelerden oluşan 7 bin 200 tona kadar tıbbi atık ürettiği tahmin ediliyor. Dünyanın bazı bölgelerinde pandemi yavaşlasa bile, sağlık çalışanlarının çoğu zaman maske takmaya devam etmesi bekleniyor.
Salgının, çoğu tek kullanımlık yüz maskelerinden oluşan günde en az 7 bin 299 ton tıbbi atıklara neden olduğu tahmin edilmesiyle, bu maskelerin çok büyük mali ve çevresel zararları olduğu netleşmeye başladı. Pandeminin şiddetinin azalmasına rağmen bazı ülkelerde, sağlık çalışanlarının mesai saatlerinin çoğunda bu maskeleri takmaya devam etmesi bekleniyor.
MIT'nin birkaç farklı maske kullanım senaryosunun finansal ve çevresel maliyetini hesaplayan yeni bir çalışmasına göre, yeniden kullanılabilir maskelerin benimsenmesiyle bu geçiş ücreti önemli ölçüde azaltılabilir. Bu çalışma, sağlık çalışanlarının bir günden daha uzun süre kullanabilmeleri için normal N95 maskelerini dezenfekte etmenin, bir hastayla her karşılaşmada yeni bir maske kullanmaya kıyasla maliyetleri ve çevresel israfı en az yüzde 75 oranında düşürdüğünü gösteriyor.
Massachusetts Institute of Technology'de gastroenterolog ve araştırmacı olan Giovanni Traverso, daha fazla yeniden kullanılabilir maske kullanmanın yalnızca maliyetlerde önemli bir azalmaya yol açmayacağını, aynı zamanda israfı da önemli ölçüde azaltacağını söylüyor.
British Medical Journal Open'da bildirilen çalışma, silikondan yapılmış N95 yüz maskelerinin kullanımının tıbbi atık miktarını daha da azaltmaya yardımcı olabileceği sonucuna vardı. Traverso ve araştırma ekibi, şu anda piyasada bulunmayan bu tür maskeler geliştirmek için çalışıyorlar.
Koronavirüs salgınının ilk aşamalarında N95 maske sıkıntısı vardı. Birçok hastanede sağlık çalışanları her hastaya özel maske kullanmak yerine gün boyunca tek maske kullanmak zorunda kaldı. Daha sonra, bazı hastaneler maskeleri hidrojen peroksit buharıyla sterilize etmek için sistemler kullanmaya başladı ve birkaç gün boyunca aynı maskenin kullanımına izin verildi. Geçen yıl, Traverso ve meslektaşları, sterilize edilebilen hava filtreli, silikondan yapılmış yeniden kullanılabilir N95 maskeleri geliştirmeye başladılar. Bu maskeler, ısı veya çamaşır suyu ile sterilize edilerek birden fazla kullanıma uygun olacak.
Traverso, bilim ve teknoloji konusunda uzmanlaşmış Sci Tech Daily web sitesi tarafından aktarılan açıklamalarında şunları söyledi: "Maskeleri yeniden kullanmak için bir sistemimiz olsaydı, maliyeti düşürebilirdik. Tek kullanımlık yüz maskelerinin büyük çoğunluğunun geri dönüşümü çok uzun zaman aldığından çevre üzerinde önemli bir etkiye sahip. Pandemide öncelikle insanları virüsten korumaya odaklanıldı. Elbette bu konu öncelik olmaya devam ediyor ancak uzun vadede bunu düzeltip doğru olanı yapmalıyız. Bu maskelerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmayı ciddi olarak düşünmeliyiz.”
MIT’deki araştırma ekibi çalışmanın bir parçası olarak, her hastayla ayrı ayrı ilgilenmek için N95 maskesi takmak, gün boyunca bir maske takmak veya sterilizasyondan sonra maskeyi ultraviyole ışık veya hidrojen peroksit ile tekrar kullanmak ve son olarak gün boyunca bir cerrahi maske kullanmak dahil olmak üzere yüz maskesi kullanımına ilişkin birden fazla senaryoyu test etmeye karar verdi
Analizler göstermiştir ki, ABD’de sağlık çalışanlarının, pandeminin ilk altı ayında her hastayı muayene ederken N95 tipi yeni maske kullandığını varsayarsak, ihtiyaç duyulan toplam maske sayısı 4,6 milyar dolar maliyetle 4,7 milyar maskeye ulaşacak ve bu da 252 Boeing 747'nin ağırlığına eşdeğer büyüklükteki 84 milyon kilogram atık üretecek.
Yeniden kullanılabilir maskelerin birden fazla kez kullanılması stratejisinin uygulanması durumunda, çalışma ekibi bunun maliyet ve atık hacminde önemli bir azalmaya yol açacağı sonucuna vardı. Oysa her sağlık çalışanı, ultraviyole ışınları veya hidrojen peroksit ile sterilizasyondan sonra kullanılmış bir N95 maske kullanırsa, maliyet, altı ay içinde 4,1 milyar ila 1,7 milyar dolara düşecek ve atık hacmi 13 ila 18 milyon tona düşecek. (39 ila 56 Boeing uçağına eşdeğer).
Massachusetts General Hospital'da doktor olan Jacqueline Chu, “Maskeler öngörülebilir bir gelecek için hayatımızdalar. Bu nedenle sürdürülebilirliği onların kullanımına ve tıbbi atıklara katkıda bulunan diğer tek kullanımlık kişisel koruyucu ekipmanların kullanımına dahil etmemiz çok önemli” diyor.
Aşı kampanyalarının virüsün yayılmasını sınırlamadaki rolüne rağmen Traverso, sağlık personelinin yakın gelecekte yalnızca Kovid-19’dan değil, gripli diğer solunum yolu hastalıklarından korunmak için maske kullanımına devam edileceğini düşünüyor.