Sudan, Etiyopya’daki anlaşmazlığın çözümü için Batı'dan destek talep etti

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk. (Reuters)

Sudanlı bir bakan, Etiyopyalı bir heyetin ‘daha fazla elektrik satın alımı dosyasını’ görüşmek üzere ülkesini ziyaret ettiğini açıkladı. Bu ziyaret iki ülke arasında bir dizi dosyadaki gerginliğe rağmen gerçekleştirildi. Gerginliğin başında Nahda Barajı anlaşmazlığı, Sudan sınır bölgesi El-Feşka’daki silahlı çatışmalar ve Etiyopya'nın Sudan’ı Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) isyancılarını desteklemekle suçlaması var. Hartum ise TPLF isyancılarını desteklediği iddiasını reddediyor. Etiyopya ‘Hamduk girişimini’ kabul etmemesine rağmen basın Etiyopya'da istikrarı yeniden sağlamak için Sudan’ın rol oynayacağı yönünde çok sayıda iddiada bulunuyor.
Sudan Enerji ve Petrol Bakanı Cadiyn Ali Ubeyd Hasan duruma ilişkin şu açıklamada bulundu:
“Sudan hükümeti, daha fazla elektrik satın almak için Etiyopya ile görüşmelere başladı. Bu görüşmeler aynı dosyadaki daha önceki temasların devamı niteliğinde. Nahda Barajı'nın inşası Sudan'ın yararınadır. İki ülke arasındaki anlaşmazlığın sebebi sadece bilgi alışverişinde bulunulmaması ve bağlayıcı bir yasal anlaşma ile garanti altına alınamamasıdır.”
Sudan tarafı, Nahda Barajı'nın kendisine birçok fayda sağladığını defalarca iddia etmesine rağmen Etiyopya ile farklılıklar konusunda fiili olarak "uyumsuz" görünüyor. Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk ile "eski dostu" Abiy Ahmed arasında neredeyse her gün yapılan istişarelerden sızan bilgilere göre Hartum yönetimi ‘sivil alandaki ortak krizleri’ çözmek için müzakerelerde bulunulmasında ısrar ediyor.
Sudan geçiş hükümetinin ‘askeri ortak’ tarafı ise Nahda Barajı konusunda katı Mısır pozisyonuna daha yakın. Bunun göstergeleri arasında ‘Sudan-Etiyopya arasındaki askeri ilişkilerdeki dikkat çekici gelişme, her iki tarafın kullandığı keskin dil ve Sudan ordusunun geçen aralık ayında geri aldığı, iki ülke sınırındaki El-Feşka bölgesindeki durumun karmaşık olması’ gibi dosyalar yer alıyor.
Africa Intelligence dergisinde yer alan bir makalede Sudan'daki iki yönetici ortağın Etiyopya iç ihtilafının şiddetini durdurmada önemli bir rol oynayabileceği belirtildi. Söz konusu yazıda şu ifadelere yer verildi:
“Askeri ve sivil temsilcilerden oluşan Sudan hükümeti, Etiyopya iç ihtilafına dahil olan herkesle iletişimde bulunmak için ideal bir konumda.”
Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi’nin (IGAD) şu anki oturumunun başkanı sıfatıyla Hamduk, Etiyopya iç ihtilafını müzakere yoluyla çözmeye yönelik hazırlanan bir taslağı kabul etti. Ancak Etiyopya’da gelen yanıt şaşkınlığa neden oldu. Etiyopya, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi ile Etiyopya federal güçleri arasındaki silahlı çatışmada Sudan’ı "taraf tutmakla” itham ediyor. Ancak Hamduk, Etiyopya'da barışı sağlama girişimini sürdürüyor.
Başbakan Abiy Ahmed, siviller ve ordu arasında Afrika arabuluculuğuna öncülük etti ve iki taraf arasındaki müzakereyi desteklemek için tüm ağırlığını ortaya koydu. Müzakereler ordu ve siviller arasında güç paylaşımını ve iki hükümet yapısından, Egemenlik Konseyi ve Bakanlar Kurulu'ndan ikili bir liderlikle geçiş hükümetinin kurulmasını öngören anayasal belgenin imzalanması ile sonuçlandı.
Birçok gazeteci Sudan'ın coğrafi yakınlığı nedeniyle Etiyopya dosyasındaki karışıklıklarda ve parçalanma tehdidi altındaki komşusunda istikrarın sağlanmasında önemli bir rol oynayacağı görüşünde. Bu, Batılı ve Afrikalı yetkilileri Hartum'a önem vermeye sevk etti. Bu bağlamda,Avrupa Birliği'nin Afrika Boynuzu Özel Elçisi Annette Weber ve Hamduk arasında gerçekleşen bir görüşmede Sudan ile Etiyopya arasındaki Nahda Barajı ve sınır dosyası konuları ele alındı.
Sudan resmi haber ajansı SUNA'nın Dışişleri Bakanı Meryem el-Mehdi'den aktardığına göre Weber, Avrupa Birliği'nin Etiyopya'daki durumla ilgili endişelerini Sudan'a iletti. Sudan'ın Nahda Barajı konusundaki tutumu ve üç tarafı bağlayıcı bir yasal anlaşmaya bağlılığı hakkında bilgi aldı.  
Sudan Bakanlar Kurulu’nun konuya ilişkin yaptığı basın açıklamasında şu ifadelere yer verildi:
“Batılı yetkili, Başbakan Abdullah Hamduk'a, Addis Ababa ziyareti ve Etiyopya Cumhurbaşkanı Sahle-Work Zewde ve Başbakanı Abiy Ahmed Ali ile yaptığı görüşme hakkında Sudan’a bir açıklama sundu.”
Africa Intelligence dergisi Etiyopya'da 10 yıl geçirmesi ve Etiyopyalı mevkidaşı Abiy Ahmed Ali ile mükemmel ilişkileri olması nedeniyle Hamduk'un barışın sağlanmasında yapıcı rol oynayabileceğini bildirdi. Dergi iki liderin haftada birkaç kez telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini, bunun da Hamduk’un uzlaştırıcı rol oynamasına imkan tanıdığını vurguladı.
Africa Intelligence dergisi, Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan liderliğindeki askeri ortağın Etiyopya liderliğine baskı yapacak araçlara sahip olduğunu savundu. Ancak bu araçlar ile ilgili ayrıntı vermedi. Dergi ayrıca Sudan ordusu ile Tigray isyancı güçleri arasındaki temaslara da dikkat çekti.