Biden, "çok muhtemel" bir saldırı konusunda uyardı. ABD, kuvvetlerini Kabil havaalanından çekmeye başladı.

117 bin kişi tahliye edildi. Britanya, sivillerin tahliyesinin sona erdiğini duyurdu.

Kabil havalanı girişinde güvenlik önlemleri artırıldı (AFP)
Kabil havalanı girişinde güvenlik önlemleri artırıldı (AFP)
TT

Biden, "çok muhtemel" bir saldırı konusunda uyardı. ABD, kuvvetlerini Kabil havaalanından çekmeye başladı.

Kabil havalanı girişinde güvenlik önlemleri artırıldı (AFP)
Kabil havalanı girişinde güvenlik önlemleri artırıldı (AFP)

Başkan Joe Biden yaptığı açıklamada, Kabil havaalanına "önümüzdeki 24 ila 36 saat içinde" "çok muhtemel" bir saldırı olacağı konusunda uyarılarda bulundu ve ABD'nin iki DEAŞ militanını öldüren saldırısının "son" olmayacağını vurguladı.
Fransız Haber Ajansı’na (AFP) göre, ABD başkanı askeri ve güvenlik danışmanlarıyla görüştükten sonra yaptığı açıklamada, "Bölgedeki durum tehlikeli seviyesini koruyor. Havaalanında bir terör saldırısı riski yüksek" dedi.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) dün (Cumartesi), iki hafta önce tahliyelerin başlamasından bu yana ABD'nin müttefik ülkelerle birlikte Afganistan'dan 117 binden fazla insanı tahliye ettiğini ve geri çekilme takviminde planlanan son gün olan Salı gününe kadar havaalanını işletmeye devam edeceklerini belirtti.
Pentagon sözcüsü John Kirby dün düzenlediği basın toplantısında ABD güçlerinin Kabil havaalanından çekilmeye başladığını ifade ederken, Reuters’ın haberine göre bir  ABD'li yetkili, Kabil Havaalanı’ndaki ABD askerlerinin sayısının toplam 5800 iken şu anda 4 binin altına düştüğünü açıkladı.
Kirby ile basın toplantısına katılan bölgesel operasyonlardan sorumlu personel müdür yardımcısı General William Taylor, Afganistan'dan tahliye edilen Amerikalıların sayısının 5.400'e ulaştığını belirtti. Taylor, Cumartesi günü uçaklara binmeden önce 1.400 kişinin muayene edildiğini, son 24 saatte 2.800 kişinin Kabil Havalimanı'ndan ayrıldığını, 32 uçakta 6.800 kişinin tahliye edildiğini sözlerine ekledi. 2 bin Afgan taşıyan 6 uçağın bugün ABD’nin farklı havalimanlarına ulaşacağına dikkat çekerek, Savunma Bakanlığı'nın Amerikan üslerinin kapasitesini 21 binden 50 bine çıkarmak için çalıştığını ifade etti.
31 Ağustos'a doğru geri sayımda sona yaklaşılırken ABD ve uluslararası güçlerin Afganistan'da gerçekleştirdiği tahliye harekâtı son aşamasına girdi. Buna rağmen Kabil Havalimanı'nda binlerce kişi hala tahliye olmayı bekliyor. ABD ve müttefikleri, bir yandan Perşembe günü meydana gelen ve düzinelerce Afgan ile 13 Amerikan askerinin ölümüne yol açan intihar saldırısı gibi yeni saldırılarla ilgili artan uyarılar çerçevesinde ülkeyi terk etmek isteyen Afganların sayısını azalmaya, diğer yandan da bölgedeki son kuvvetlerini geri çekmeye odaklanmış durumdalar. ABD'nin Kabil Büyükelçiliği tarafından yapılan uyarıda, "Kabil Havalimanı'na yönelik güvenlik tehdidi nedeniyle, Kabil Havalimanı'nın kapılarına yakın olan Amerikan vatandaşlarının derhal ayrılması gerektiği" belirtilirken, "Vatandaşlar havalimanına seyahat etmekten kaçınmalı ve şu anda tüm havaalanı kapılarından uzak durmalıdır” denildi.
Diğer yandan Wall Street Journal, ABD yetkilileri ve müttefiklerinin, çekilme sona erdikten sonra Afganistan'da gelecekteki durumla nasıl başa çıkılacağı hususunda Taliban ile ortak görüşmeler yapmaya başladığını yazdı. Gazete, ABD'li yetkililerin, ülkeyi terk etmek isteyen Amerikalıların ve Afganların tahliyesine devam etmek için "Taliban" ile 31 Ağustos'tan sonra diplomatik bir varlığı sürdürme olasılığını görüştüklerini belirtti.
Bu görüşmeler, iki taraf arasında havaalanı hususunda devam eden görüşmelerin bir uzantısı olarak nitelendirildi. Gazete haberinde, ABD'li yetkililerin bu temasların ABD'nin "Taliban"ı tanıması anlamına gelmediğine vurgu yaptı. Wall Street Journal, ABD'nin Afganistan Büyükelçiliği'nin eski Maslahatgüzarı Ross Wilson'ın birkaç gün önce CBS'e yaptığı açıklamada, iki tarafın Katar'da bu konuyla ilgili görüşmelerde bulunduğu söylediğini ancak ABD'nin bu ülkedeki diplomatik varlığının devam edip etmeyeceğine dair bir bilgi vermediğini aktardı. Wilson açıklamasında, "Varlığımızın ve faaliyetlerimizin gelecekteki şekli hakkında Washington'da hala alınacak kararlar var" dedi.
Cuma akşamı Beyaz Saray sözcüsü Jen Psaki, Amerikalıların ve diğerlerinin Afganistan'dan çıkarılmasını tamamlama çabalarının Taliban ile koordinasyona ihtiyacı olduğunu duyurdu.
ABD'li yetkililer "Taliban"ı hala aşırılık yanlısı bir örgüt olarak kabul ederken, Taliban ile gelecekteki ilişkinin büyük ölçüde önümüzdeki birkaç gün boyunca Kabil Havaalanı içindeki ve çevresindeki güvenlik durumuna bağlı olacağını vurguluyorlar. Şu ana kadar gerçekleşen tahliyeler sırasında Taliban’ın “olumlu” davranışlar gösterdiğini belirten yetkililer, güvenlik koordinasyonunun günlük olarak verimli bir şekilde gerçekleştiğini aktardılar. Yetkililer, ABD'nin Afganistan'da küçük bir diplomatik birlik bulundurabilmesinin birçok faktöre bağlı olduğunu, bunların en önemlisinin de ABD ordusunun ayrılmasından sonra "Taliban"ın Kabil'deki Hamid Karzai Uluslararası Havalimanı'nda güvenliği sağlama yeteneği olduğunu belirttiler. Havaalanındaki güvenliğin zayıf olması durumunda Washington'un diplomatik temsilciliği komşu bir ülkeye taşımayı düşünebileceğini ifade ettiler.
Wall Street Journal,, yerinden edilmiş insanlara Avrupa yardımının ulaşmasını sağlamak ve onların Avrupa'ya toplu göçünü önlemek için son haftalarda Avrupalı ​​yetkililerin "Taliban" liderleriyle görüştüklerini ortaya çıkaran gizli belgelere ulaştıklarını ve Pakistan, Özbekistan, İran, Katar ve Türkiye'den yetkililerin potansiyel mülteci akınını yönetmeye yardımcı olmak için bu görüşmelere katıldıklarını iddia etti. Gazete ayrıca, AB içişleri bakanlarının "AB ve üye devletleri, geçmişte karşılaşılan büyük ölçekli ve kontrolsüz göç hareketlerinin tekrarını önlemek için ortak hareket etmeye kararlıdır" açıklamasının yapıldığı bir taslak bildirisini de okuyucularıyla buluşturdu.
Londra'da, Britanya ordusu, Afganistan'da sivilleri tahliye etmek için belirlenen son uçağın Kabil'den havalanmasının ardından Britanya’nın Afganistan'da gerçekleştirdiği tahliye operasyonunun sona erdiğini duyurdu.
Britanya Silahlı Kuvvetler Komutanı General Nick Carter BBC Radio 4'ün Today programına verdiği demeçte, "Gün içinde gerçekleşecek operasyonlarla tahliyelerin tamamlanmasına yaklaşıyoruz. Elbette ki kuvvetlerimizin oradan çıkması gerekecek" dedi.
 Britanya Savunma Bakanlığı Cumartesi günü, sivilleri taşımak için belirlenen son askeri uçağın Kabil'den havalandığını ve diplomatik ve askeri personeli götürmesi beklenen ek uçuşlara az sayıda sivilin katılmasının mümkün olduğunu belirtti.
AFP’ye göre, Britanya’nın Afganistan Büyükelçisi Laurie Bristow, "Buradaki ekip, İngiliz ve Afgan uyrukluları ile diğer risk altındaki insanları tahliye etmek için son dakikaya kadar çalışmaya devam etti" dedi. Bristow, Twitter'da paylaşılan bir videoda, "Sürecin bu aşamasını artık tamamlamanın zamanı geldi, ancak hala çıkarılması gereken insanları unutmadık. Onlara yardım etmek için elimizden gelen her şeyi yapmaya devam edeceğiz” açıklamasında bulundu.
General Nick Carter, Perşembe günü Kabil havaalanına yapılan ve 13 Amerikan askeri ve iki İngiliz vatandaşı da dahil olmak üzere 100'den fazla kişinin hayatını kaybettiği saldırının ardından tahliye sürecinin "koşullar ışığında mümkün olan en iyi şekilde" gerçekleştiğini aktararak, “ancak herkesi dışarı çıkaramadık ve bu üzücü bir durum" dedi.
Cuma günü, Savunma Bakanlığı, 13 Ağustos'tan bu yana, Britanya için çalışan Afganlar için düzenlenmiş programa uygun olan yaklaşık 8.000 Afgan da dahil olmak üzere 14.500'den fazla kişinin tahliye edildiğini duyurdu. Havalimanı yakınlarındaki Baron Otel'de  bulunan başvuru merkezinin kapatılmasının ardından sadece dosyaları işlenen Afganların tahliye edileceğini açıkladı.
Bakanlık, "Britanya’nın diğer davaları ele alma yeteneğinin çok sınırlı hale geldiğini ve tahliye edilecek sivillerle ilgili ek sayıların sınırlı olacağını" belirterek, "kalan diplomatların ve askeri personelin çıkarılmasına" izin verilmesi gerektiğini vurguladı.
Başbakan Boris Johnson ise, yirmi yıllık bir savaştan sonra ABD güçlerinin geri çekilmesinin tamamlanması planlanan 31 Ağustos tarihinden sonra Afganları tahliye etmeye devam etmek için "gücümüzün yettiği her şeyi yapacağız" dedi.



Üçlü zirve ve ikili görüşmeler

Büyük zirvelerde yaşananlar hakkında kamuoyuna açıklananlar ile gerçekte yaşananlar arasında büyük fark var. (AFP)
Büyük zirvelerde yaşananlar hakkında kamuoyuna açıklananlar ile gerçekte yaşananlar arasında büyük fark var. (AFP)
TT

Üçlü zirve ve ikili görüşmeler

Büyük zirvelerde yaşananlar hakkında kamuoyuna açıklananlar ile gerçekte yaşananlar arasında büyük fark var. (AFP)
Büyük zirvelerde yaşananlar hakkında kamuoyuna açıklananlar ile gerçekte yaşananlar arasında büyük fark var. (AFP)

Refik Huri

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki zirvenin simgeselliği, yapılan konuşmaların ve içeride yaşananların önüne geçiyor. Son derece sıra dışı bir durum; zira dünya liderleri arasındaki temaslar genellikle ikili olur. ABD-Sovyetler Birliği ve ardından Rusya zirveleri, ABD-Çin zirveleri, Çin-Sovyetler Birliği ve ardından Rusya zirveleri... Üçlü zirveler ise İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra sona ermişti. O dönemde Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, ABD Başkanı Franklin Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında Yalta Zirvesi, ardından Stalin, Churchill ve Roosevelt’in vefatı üzerine başkan yardımcılığından yerine geçen Başkan Harry Truman arasında Potsdam Zirvesi yapılmıştı; o masada Özgür Fransa lideri General Charles de Gaulle için bir sandalye yoktu ve Çin de büyükler arasında yer almıyordu.

Çin’deki Shenzhen zirvesinde kesin olan iki husus var: Bunlardan ilki, Sovyetler Birliği’nin çöküşünün ardından yaşanan onlarca yıllık ABD-Rusya ikiliği ve ABD tek kutupluluğunun ardından, Putin’in Moskova’nın dünya zirvesindeki konumunu geri kazandığının kabul edilmesi ve onun emelleri ile Şi’nin kutuplar arası çok kutupluluk arzularının somutlaşması. İkincisi ise Çin liderinin, ABD-Sovyetler Birliği dönemine damga vuran nükleer silahlanmayı sınırlandırma anlaşmalarına girmeyi reddetmekte ısrar etmesi. Bunun sebebi hem Washington’ın hem de Moskova’nın yaklaşık iki bin nükleer başlığa sahip olmasına karşılık, Pekin’in yalnızca 600 nükleer başlığının bulunması ve dengeyi sağlamak için ikisine yetişmek istemesi.

İran meselesine ilişkin tartışmalarda ise çıkarlar farklılaşıyor. Zira iki ülke Tahran ile ‘stratejik ortaklık’ içinde, biriyse savaş halinde. Ortak payda ise İran’ın nükleer silah elde etmesine karşı çıkmak. Çin ve Rusya’nın, ABD ve Küresel Kuzey’in aksine kendilerinin de ondan olduğu varsayımıyla Küresel Güney ülkeleriyle oynadığı oyuna gelince; dünya zirvesinde çok kutupluluğun pekişmesi, Küresel Güney’e ABD’nin görmezden gelme kibrini ve Çin ile Rusya’nın aldatıcı alçakgönüllülüğünü açığa çıkarıyor.

General de Gaulle, “Fransa süper güç değil, bu yüzden süper güç politikası izlemeli” derdi. Rusya’nın hem Washington hem de Pekin’in ekonomik ve askeri güç düzeyine ulaşma şansı bulunmayan Putin’in denediği de tam olarak bu. Mao Zedong’un ardından Deng Şiaoping ve müttefiklerinin Şi’ye uzanan süreçte yaptığı ise ‘Gücünü gizle ve zamanını bekle’ politikasıyla geçen yılların ardından, ABD’ye denk bir aktör olarak büyükler kulübüne girmek için Çin’in ekonomik, askeri ve teknolojik gücünü büyütmek oldu. O zaman geldi; Çin ekonomisi ABD ekonomisinin ardından dünyada ikinci sırada ve ona yetişmesi yakın. Rusya’nın milli geliri ise tek başına New York şehrinin gelirinden bile çok daha düşük.

Büyüklerin zirvelerinde yaşananlara dair alenen söylenenlerle gerçekte olanlar birbirinden çok farklı. ABD Başkanı Richard Nixon ile Başkan Mao arasındaki ilk görüşmede Çin liderinin derdi, Sovyetlere karşı bir Çin-ABD ittifakı kurmaktı. Hem de ne zaman? Moskova’daki arşivlere göre Stalin’in Mao’ya bir mektup gönderip, ‘üçüncü bir dünya savaşına yol açsa dahi ABD ile savaşmak üzere Kore’ye beş askeri tümen göndermesini’ istemesinden yirmi yıl sonra… Çünkü Stalin’e göre devler arasındaki savaş kaçınılmazsa, ABD ve Japonya arasındaki ittifakın daha da güçleneceği yıllar sonra değil, şimdi yaşanması daha iyidir.

Nixon ile Sovyet lideri Leonid Brejnev arasındaki bir zirvede ise Nixon, ‘Dünya ve Richard Nixon’ kitabının yazarı olan tarihçi dostu C. L. Sulzberger’e Brejnev’in kendisine “Camp David’de ve Kaliforniya’daki yazlık evimde dünyayı paylaşmak üzere Sovyet-ABD ortak egemenliği fikrini ve Ortadoğu krizini çözecek bir anlaşma önerdiğini” söylemişti. Brejnev ayrıca şu sözleri sarf etmekten de çekinmemişti: “Çinliler kan dökmeyi sever; gelecekte süper güç haline gelecekleri için biz Avrupalılar birleşip onları kontrol altına almalıyız.”

Churchill ise anılarında 1944 yılında Stalin ile yaptığı bir görüşmenin ayrıntılarını şöyle anlatır: “Ona, ‘Gelin Balkanlar’daki meselelerimizi halledelim. Romanya’da nüfuzun yüzde 90’ını siz, yüzde 10’unu biz alsak; Yunanistan’da yüzde 90’ını biz, yüzde 10’unu siz alsanız; Yugoslavya’da da yüzde 50 bize, yüzde 50 size düşse nasıl olur?’ dedim. Ardından bunları bir kâğıda yazıp ona uzattım. Bir an sessiz kaldı, sonra mavi kalemini alıp kâğıdın üzerine büyük bir işaret koydu ve bana geri verdi. Böylece her şeyi dakikalar içinde halletmiş olduk.” İşin ilginç yanı, Churchill’in kâğıdı yakmayı teklif etmesi üzerine Stalin’in “Bırak kalsın” demesiydi.

Ne var ki günümüzde meseleleri bir zirve buluşmasıyla çözüme kavuşturmak oldukça zor. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre İkinci Dünya Savaşı sonrasında coğrafya akışkandı; Churchill Avrupa’yı Stalin ile paylaşabiliyor ve Stalin ABD’nin payını sorduğunda ona “Ona da doğayı bırakırız” diyebiliyordu. Soğuk Savaş sonrasının dünyası ise Soğuk Savaş dönemindekinden çok daha karmaşık. Büyükler arasındaki ilişkilerin özeti üçlü anlaşmalar değil; çatışma, rekabet ve iş birliğidir. Bütün anlaşmalar ikili kalmaya mahkûm: Rusya ile Çin, ABD ile Çin ve ABD ile Rusya arasında. Üstelik dünya artık bir seyirci değil; zira her kıtada önemli bölgesel güçler ortaya çıktı.


Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği azalıyor... Pezeşkiyan: Ekonomik savaş füzelerden daha zor

Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği azalıyor... Pezeşkiyan: Ekonomik savaş füzelerden daha zor
TT

Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği azalıyor... Pezeşkiyan: Ekonomik savaş füzelerden daha zor

Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği azalıyor... Pezeşkiyan: Ekonomik savaş füzelerden daha zor

Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin azalması ve petrol tankerlerinin hedef alınmasıyla gerilim artıyor. İran ise savaşın giderek ağırlaşan ekonomik sonuçlarına ilişkin uyarılarda bulunuyor.

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu'na (UKMTO) göre, Umman'ın Hasab kenti açıklarında, boğazdan çıkış yapan iki petrol tankerine “kaynağı belirsiz cisimler” isabet etti.

Öte yandan, İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu'nun verilerini aktaran Financial Times gazetesinin haberine göre, 18 Kasım'da sona eren haftada Hürmüz Boğazı'na giren ve çıkan gemi sayısı 263 olarak kaydedildi. Bu rakam, bir önceki haftaya göre yüzde 15, önceki iki haftalık döneme kıyasla ise yüzde 20 düşüş anlamına geliyor.

Boğazdan geçen petrol tankerlerinin sayısı da bir önceki hafta geçen 52 gemiden 37'ye geriledi. Şarku’l Avsat'ın Kpler platformunun ön verilerinden aktardığına göre, kasım ayının ikinci haftasında boğazdan geçen petrol miktarı, ilk haftadaki seviyenin yaklaşık yarısına düştü.

Gelişmelere ilişkin açıklama yapan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin ekonomik cephede “sessiz bir savaş” yürüttüğünü belirterek, bunun füze savaşından çok daha zor olduğunu belirtti.

Savaş nedeniyle enerji sektöründe meydana gelen hasarın, kış mevsimi yaklaşırken enerji açığını daha da büyüttüğü uyarısında bulunan Pezeşkiyan, mevcut kriz karşısında üreticilere gereksiz enerji tüketimini azaltma çağrısı yaptı.

Diplomasi arayışı sürüyor

Siyasi cephede ise İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran'ın ABD ile savaşı sona erdirmek için hâlâ diplomasiye bel bağladığını vurguladı.

Arakçi, İran'ın arabulucularla güven artırıcı önlemleri görüştüğünü ve müzakerelerde Washington'un ciddi ve samimi olduğuna dair güvence istediğini ifade etti.


Arakçi: Çin ve Rusya, İran'ın nükleer doktrininde değişikliğe gidilmesine karşı çıkıyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)
TT

Arakçi: Çin ve Rusya, İran'ın nükleer doktrininde değişikliğe gidilmesine karşı çıkıyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, devlet medyasında yer alan ifadelerinde, Çin ve Rusya’nın Tahran’ın nükleer doktrininde herhangi bir değişikliğe karşı çıktığını belirtti. Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığı habere göre bu tutum, İran içinde söz konusu doktrinde değişiklik yapılmasına yönelik çağrıların dile getirildiği bir dönemde ortaya çıktı.

Arakçi, bugün devlet destekli bir gazetede yayımlanan röportajında, konunun “geniş kapsamlı ve ciddi” olduğunu, hem “destekçileri hem de karşıtları” bulunduğunu söyledi.

Çin ve Rusya'nın İran'ın nükleer doktrininde yapılacak herhangi bir değişikliğe karşı çıktığını belirten Arakçi, iki ülkenin de Tahran ile stratejik iş birliği anlaşmalarına sahip olduğunu hatırlattı.

Arakçi, “Önemli olan, doktrinimizin şu ana kadar değişmemiş olması ve resmî tutumumuzun hâlâ eskisi gibi sürmesidir” dedi.

İran'ın nükleer doktrininin değiştirilmesi konusu, özellikle muhafazakâr çevreler başta olmak üzere ülkenin siyasi gündeminde yeniden tartışılmaya başlandı. Bu tartışmalar, İsrail ve ABD'nin Tahran'a karşı başlattığı ve İran'ın nükleer tesislerinin yoğun saldırılara hedef olduğu savaşın ardından yeniden alevlendi.

Değişikliği destekleyen bazı kesimler, böyle bir adımın Tahran'ın caydırıcı bir araç olarak nükleer silah geliştirmesinin önünü açabileceğini savunuyor.

İran, İsrail'in 12 gün süren ve ABD'nin de katıldığı bombardıman harekâtının ardından Temmuz 2025'ten bu yana Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin nükleer tesislerini ziyaret etmesine izin vermiyor. Söz konusu saldırılarda nükleer tesisler de hedef alındı.

Tahran, kararını güvenlik kaygılarıyla gerekçelendirirken, ajansı nükleer tesislerine yönelik saldırıları kınamamakla eleştiriyor.

Birleşmiş Milletler'e bağlı ajans ise geçen hafta İran'a, müfettişlerin başlıca nükleer tesislere yeniden erişimini sağlamak amacıyla “kademeli adımlar” atması çağrısında bulundu. Ajans, müfettişlerin bu tesislere erişiminin “son derece önemli” olduğunu vurguladı.

Tahran, nükleer programının barışçıl ve sivil amaçlı olduğunu uzun süredir savunuyor. İran bu tutumunu, eski Dini Lider Ali Hamaney'in nükleer silahlar da dâhil olmak üzere kitle imha silahlarının kullanımını yasaklayan fetvasına dayandırıyor.

Arakçi, “Bazıları ülkenin nükleer doktrininin mevcut şekliyle korunması gerektiğini düşünüyor. Diğerleri ise değiştirilmesine ihtiyaç olduğunu savunuyor. Her iki tarafın da kendi argümanları ve gerekçeleri var” ifadelerini kullandı.

Ali Hamaney, savaşın başladığı 28 Şubat'ta, Tahran'ın merkezindeki yerleşkesini hedef alan ABD-İsrail hava saldırısında hayatını kaybetti.

Mart ayında göreve getirilen ve atanmasından beri kamuoyu önüne çıkmayan mevcut Dini Lider Mücteba Hamaney ise babasının yayımladığı fetvadan geri adım niteliği taşıyacak herhangi bir karar açıklamadı.