Mısır’dan barış sürecini canlandırmaya yönelik üçlü zirve

Zirvede, Ürdün’de yapılması planlanan bir sonraki toplantı konusunda anlaşmaya varıldı.

Sisi, Mahmud Abbas ile Kral 2. Abdullah’a Kahire’de arabuluculuk yaptı. (Reuters)

Kahire dün, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi ile İsrail Başbakanı Naftali Bennett arasında Şarm El-Şeyh’te gerçekleştirilecek toplantı öncesinde üçlü bir zirveye ev sahipliği yaptı. İsrailli kaynaklara göre zirve, Filistinliler ve İsrailliler arasında ‘donmuş’ barış sürecini yeniden canlandırmanın yolunu açtı.
Cumhurbaşkanı Sisi, Ürdün Kralı 2. Abdullah ve Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, müzakereleri yeniden harekete geçirecek bir vizyon geliştirmek ve barış sürecini canlandırmak için iki devletli çözüm temelinde çalışma konusunda anlaştılar.
Zirve ile ilgili yapılan açıklamaya göre Mısır ve Ürdün’ün Filistin halkını ve adil haklarını destekleme konusundaki kararlı duruşunu vurgulayan ve iki devletli çözümü baltalayan İsrail’in ‘gayrimeşru’ uygulamalarını reddeden üç lider, söz konusu çabaların takibi için Ürdün’de, tarihi daha sonra belirlenecek bir zirve düzenlemeyi kabul ettiler.
Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan kaynaklar, Sisi-Abdullah-Abbas üçlü zirvesinin, müzakerelerin yeniden başlaması için iki devletli çözüm ilkesini destekleyen ABD’nin tutumu konusunda ve Filistin meselesine olumlu bir çözüm bulunmasına yardımcı olacak ve Mısır-İsrail temasları ışığında vizyon geliştirmenin yolunu açacak.
Yapılan son açıklamaya göre zirvede, üç ülke tarafından bölgesel ve uluslararası düzeyde temaslar ve son zamanlarda gerçekleştirilen hamleler, özellikle de kapsamlı ve adil bir barışa ulaşmanın tek yolu olarak iki devletli çözüm temelinde çatışmanın çözülmesi başlıkları gündeme geldi. Etkin çabaları yeniden tesis etmek için gerçek bir siyasi ufuk bulmaya yönelik adımlar ele alındı.
Bunun adil, kapsamlı ve kalıcı barış için stratejik bir seçenek ve gereklilik olduğunu ve bu amaç doğrultusunda tüm çabaların birleştirilmesi gerektiğini vurgulayan liderler, kendi ülkelerindeki yetkilileri, müzakereleri yeniden başlatacak bir vizyon geliştirmek için ortaklarla birlikte çalışmaya yönlendirdiler.
Üçlü zirvenin nihai açıklamasında ‘Filistin davasının bir Arap meselesi olması nedeniyle Mısır ve Ürdün’ün kardeş Filistin halkını ve onların adil ve meşru haklarını desteklemek için sağlam duruşları; uluslararası hukuka göre Doğu Kudüs’ün başkent olduğu 4 Haziran 1967 çizgisinde bağımsız ve egemen Filistin devletini somutlaştırma hakkı” vurgulandı.
Şeyh Cerrah Mahallesi’nde ikamet eden ailelerin haklarına saygı gösterilmesi gerektiği ve Kudüs’teki tarihi ve yasal statüko ile kutsallığını korumanın önemine dikkat çeken liderler bu statüye karşı tüm uygulamalara karşı durmanın gerekliliğini vurguladılar. Üç lider, ‘İsrail’in iki devletli çözümü baltalayan ve bölgede barışa ulaşma şansını tehdit eden, işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te yerleşimlerin inşası, buraların genişletilmesi, bölgedeki topraklara el konulması, evlerin yıkılması ve Filistinlilerin yerlerinden edilmesi gibi yasa dışı uygulamalarını kabul etmediklerini ifade ettiler.
Mısır’ın Gazze Şeridi’ndeki ateşkesi ve yeniden yapılanma çabalarını memnuniyetle karşılayan liderler, uluslararası toplumu yeniden inşa sürecine katılarak Gazze Şeridi’ndeki insani krizi hafifletmek için çaba göstermeye çağırdılar. İsrail’e de uluslararası hukuka uygun olarak sorumlulukları doğrultusunda Gazze Şeridi halkının temel ve insani ihtiyaçlarına yanıt verme çağrısı yaptılar.
Liderler ayrıca Filistin ulusal uzlaşısını sağlamak için çalışmaya devam etmenin önemini vurgulayan bu bağlamda öne sürülen fikirlere ve Mısır’ın çabalarına olumlu yanıt veren tüm Filistinli partilerin süreçteki rollerinin önemine dikkat çektiler.
Zirvede uluslararası toplum, BM’nin yerine getirmesi gereken görev gereğince Birleşmiş Milletler Filistinli Mülteciler için Yardım ve Çalışma Ajansı’nı (UNRWA) desteklemeye ve Filistinli mültecilere hayati hizmetler sunmayı sürdürmek için ihtiyaç duyduğu finansal desteği sağlamaya çağırdı.
Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Büyükelçi Bassam Radi’ye göre, kapalı oturumun ardından üç ülkenin delegasyonlarının katıldığı bir görüşme yapıldı. Üçlü zirvede son gelişmeler dikkate alınarak Filistin davasına ilişkin vizyonları koordine etmek, özellikle de barış süreci ve geçen mayıs ayında Filistin topraklarında yaşanan gerginliğin ardından ateşkesin devamlılığını sağlamak amaçlandı.
Üçlü zirve, Sisi ile İsrail Başbakanı arasında düzenlenecek toplantı öncesinde gerçekleşti. İsrail Yayın Kurumu’na göre daha önce Tel Aviv tarafından duyurulan toplantı yakın bir tarihte, Şarm El-Şeyh’te yapılacak.
İsrail Başbakanlığı geçen ay, Bennett’ın İsrail’de Mısır İstihbarat Başkanı Abbas Kamil’i kabulü sırasında Sisi’nin Bennett’ı resmi bir ziyaret için Mısır’a davet ettiğini duyurmuştu.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Mısır, Filistinlilerle barış sürecine yönelik henüz esneklik göstermeyen, aksine yerleşim yerlerindeki adımlarına devam eden yeni bir İsrail hükümeti olduğunun farkında. Bu durum da Mısır’ı durumun kontrol altına alınabilmesi için İsrail hükümetiyle doğrudan iletişime geçmeye yöneltiyor.