Rusya-ABD istişarelerinin ana gündemi Viyana çıkmazı

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov geçtiğimiz Temmuz ayında Moskova'da yaptığı görüşmelerde (Rusya Dışişleri Bakanlığı)

Dün başkent Moskova'da başlayan Rus-ABD istişareleri turunda İran nükleer dosyasına ve Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) yeniden hayata geçirilmesine ilişkin Viyana müzakerelerindeki çıkmazla başa çıkma mekanizmalarına odaklanıldı. ABD'nin İran Özel Elçisi Robert Malley ile yapılan görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada durdurulan müzakereler konusunda ciddi endişelerinden bahseden Rusya, Tahran'ın uluslararası talepler karşısında esneklik göstermesi gerektiğini vurguladı.
Malley, dün bu dosyadan sorumlu Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov ile kapalı kapılar ardında diyalog turu gerçekleştirdi. Bugün tarafların Viyana müzakerelerini yeniden başlatma yönünde görüşlerini birbirine yaklaştırma ve yeni bir çözüm bulma amaçlı ikinci bir müzakere turu gerçekleştirmesi bekleniyor.
Görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada ülkesinin ABD ve Batı'nın nükleer anlaşmaya dönüşe ilişkin durumu karmaşık bir hale getirmeyeceği umudunu dile getiren Ryabkov, Moskova'nın Tahran'ı bu konuda diğer taraflar bir anlayışa varmaya çağırdığını da ekledi.
RIA Novosti'nin aktardığına göre, Rusya’nın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile İran arasındaki işbirliğine ilişkin durumda ilerleme olmayışından endişe ettiğini ifade eden Ryabkov, “Moskova; ABD ve Batı'nın sorumlu ve dengeli bir yaklaşım sergilemesi ve nükleer anlaşmanın yeniden kurulması süreciyle ilgili durumu karmaşık bir hale getirmemesi gerektiğine inanıyor. Washington ve Batılı müttefiklerinin geçmişte olanları tekrarlamaması özellikle önemli. Zirâ ifadeler ve pratik eylemler yoluyla durum büyük ölçüde karmaşık hale getirilebilir” açıklamalarında bulundu. Nitekim Ryabkov, Tahran'a yönelik yeni bir yaptırım paketinin uygulanması veya önümüzdeki hafta UAEA Yönetim Kurulu'nda bu yönde bir adım atılması olasılığına değinmiş oldu.
Moskova'nın Tahran'dan bu konuda gerekli anlayışı göstermesini ve dosyayı kapatma yönünde ek çaba sarf etmesini beklediğini söyleyen Ryabkov, Malley ile yaptığı görüşmede öncelikli olarak Viyana'da KOEP’e geri dönüş yolundaki tartışmaları yoğunlaştırma ihtiyacına odaklandığına dikkat çekti. Müzakerelerin durdurulduğu sürenin uzadığından da bahsetti.
Moskova, diyalog masasına dönüşü ve ilerleme kaydedilmesini engelleyen tek taraflı eylemlerden ve müzakerelerin durdurulmasından duyduğu endişeyi dile getirmişti. Böylece hem Batı'nın yaptırım tehdidine hem de Tahran'ın uranyum zenginleştirme çalışmalarına yeniden başlayacağı yönündeki sürekli açıklamalarına atıfta bulunmuştu.
Dün Rus devlet medyası, UAEA’nın İran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stoklamada kaydettiği ilerlemeyi ortaya koyan yeni raporuna odaklandı. Rus kaynaklarının belirttiğine göre Moskova’daki tutumlar, İranlı yetkililerin nükleer tesislerdeki faaliyetlerin doğrulanması yönünde engeller yarattığı görüşünde birleşiyor. Ancak aynı zamanda bu gelişmeden Batı'yı sorumlu tutan Rusya, Washington ve Batılı başkentlerin yürüttüğü politikanın genel olarak İran nükleer dosyasıyla ilgili durumda gerilime yol açtığına dikkat çekiyor.
Rusya'nın Viyana Uluslararası Kuruluşlar Daimi Temsilcisi Mikhail Ulyanov, Moskova'nın İran nükleer programıyla ilgili anlaşmaya geri dönülmesi konusunda Washington ile diyaloğu artırmaya hazır olduğunu teyit etti. Malley’in Moskova ziyareti hakkında yorumda bulunan Ulyanov, “Rusya, nükleer anlaşma konusunda ABD’li meslektaşlarımızla diyaloğu desteklemeye hazır” dedi.
ABD'nin İran Özel Elçisi Robert Malley, Moskova'daki görüşmelerin ardından Paris'e giderek burada nükleer dosyanın nasıl ele alınacağı konusunda Avrupalı ​​yetkililerle istişarelerde bulunacak. Moskova, Batı ile İran konusunda diyaloğu desteklemeye hazır olduğu açıklamasına rağmen, ABD ile Avrupa arasında bu yönde gerçekleşen toplantılara davet edilmedi.
Kremlin, daha önceki açıklamalarında İran’ın müzakerelerin olumlu bir şekilde ele alınmasını ‘ertelemesinden’ duyduğu memnuniyetsizliği ifade etmişti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise yeni İran hükümetinin kurulması ardından KOEP’in uygulanmasına ilişkin çaba gösterilmesi umudunu dile getirmişti.  
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, daha önceki açıklamalarında, “İran'ın uranyum metali üretme ve uranyum zenginleştirme kapasitesini artırma eylemleri, İran'ın nükleer programını çözmeye yönelik Kapsamlı Ortak Eylem Planı ile tutarsızlık teşkil ediyor. Ancak Rusya, İran'ın attığı adımların anlaşmanın yeniden hayata geçirilmesi yönünde ilerleme kaydedilmemesinden kaynaklandığını anlıyor” vurgusunda bulunmuştu.
Aynı zamanda İran'ın bu eylemlerinin nükleer anlaşmada öngörülen taahhütlerden bir başka sapmayı teşkil ettiğini söyleyen Zaharova, ABD'nin İran'a ve onunla işbirliğinde bulunan üçüncü ülkelere yönelik tek taraflı yaptırımlarını eleştirmiş, “Bunun istenen hedeften daha da uzaklaşılmasına neden olacağından endişe duyuyoruz. Kapsamlı anlaşmaların sürdürülebilir şekilde uygulanması için koşulları yaratma meselesi zorlaşmaya devam ediyor” ifadelerini kullanmıştı.