AB ‘varoluşsal zorluklar’ karşısında Merkel’den sonra oluşacak boşluktan korkuyor

Almanya Başbakanı Angela Merkel, Greifswald’daki eski seçim bölgesinde bir fotoğraf için poz veriyor (DPA)

Almanya Başbakanı Angela Merkel’in siyaset sahnesinden çekilmesi, Avrupa Birliği’nin (AB) devamlılığı için kritik öneme sahip projeler karşısında blok içinde bir boşluk korkusunu artırıyor. Ama bu durum aynı zamanda yenilenme umudu da taşıyor.
Son aylarda AB liderleri, 2005’ten bu yana Almanya’ya liderlik eden Merkel’i onurlandırma ifadeleri ve teşekkürlerini artırdı.
Hollanda Başbakanı Mark Rutte, mali kriz, göçmen krizi, Brexit ve yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınını içeren çalkantılı yıllarda Avrupa’yı yönlendirmeye yardımcı olan Merkel’in ‘muazzam otoritesine’ övgüde bulundu.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise, Merkel’in analitik yeteneklerinin bazen uzun süren Avrupa müzakerelerini harekete geçirmek için ne kadar önemli olduğuna dikkati çekti.
Avrupa Politika Merkezi’nden Janis Emmanouilidis AFP’ye verdiği demeçte, Avrupa demokrasileri arasında en uzun süre görev yapan Başbakan Merkel’in AB’de çok önemli bir rol oynadığını söyleyerek, “Tabii ki, Merkel’in ayrılışı bir boşluk yaratacak” dedi.
Emmanouilidis, AB’nin en uzun süredir görev yapan mevcut liderinin ayrılışını 27 ulustan oluşan blok için ‘bir çağın sonu’ olarak nitelendirerek, 16 yıllık iktidarı boyunca Merkel’in 2008 mali krizinden, Brexit ve salgına kadar AB’de ‘kalıcı krizlerle’ uğraşmak zorunda kaldığını dile getirdi.
Emmanouilidis, aslında büyük bir vizyona sahip olmayan Merkel’in iyi imajını, gerekli tavizleri vererek AB’nin birliğini zorluklar karşısında korumasını sağlayan pragmatik yönetim becerilerine borçlu olduğunu belirtti.
Merkel’in kendisini Avrupa’nın önde gelen lideri yapan nitelikler olan ‘süreklilik ve kararlılık’ gösterdiğini söyleyen Emmanouilidis, “Bir sonraki Başbakan, bu rolde onun yerini almaya çalışmadan önce, ilk olarak itibar kazanmak zorunda kalacak” yorumunda bulundu.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) tarafından 12 AB ülkesinde gerçekleştirilen ankete katılanların yüzde 41’i, Avrupa için bir cumhurbaşkanı seçilecek olsa, Emmanuel Macron yerine Merkel’e oy vereceklerini söyledi.
Merkel, 2010’ların başındaki Euro bölgesi borç krizi sırasında, Yunanistan gibi borçlu ülkelere yardım sağlamadaki gecikme nedeniyle tek para biriminin çökeceği korkularını körükledi.
Avrupa Komisyonu eski Başkanı Jean-Claude Juncker, Belçika merkezli Le Soir gazetesine verdiği demeçte Angela Merkel’in ‘Avrupa’yı kurtarmadığını’ söyleyerek şu ifadeleri kullandı;
“Ciddi krizlere çözüm bulduğunu iddia eden Alman tarafıdır. Onun oynadığı rolü küçümsemiyorum. Ama Avrupa’nın en zor anlarından biri olan bu dönemde zaman zaman tereddüt ettiği için bunu abartmıyorum.”
Yine de Juncker, Merkel’in 2015 yılında ülkesinde yaşanan saldırılara rağmen Almanya sınırlarını mültecilere açması ve salgın sırasında Avrupa dayanışmasını somutlaştıran 750 milyar euro değerinde tarihi kurtarma planını kabul etmesiyle bir ‘devlet kadını’ gibi davrandığını söylemekten de çekinmedi.
İspanya eski Dışişleri Bakanı Ana Palacio ise, Merkel’in ‘çaresiz önlemler almak için umutsuz durumları bekleme stratejisini’ eleştirdi.
Bunun, ülkesini Avrupa değerlerinden uzaklaştırmakla suçlanan sağcı Macaristan Başbakanı Viktor Orban gibi ‘kuralları çiğneyenlerin çoğu zaman işine yaradığını’ savundu.
Siyasi kariyerine veda eden Merkel, başbakanlık görevini 26 Eylül’de ayında yapılacak seçimlere kadar sürdürecek.
Merkel, salgın sonrası toparlanmaktan, iklim değişikliğiyle mücadeleye ve ABD ile Çin arasında sıkışmış bir Avrupa için jeopolitik bir rol biçimlendirmeye kadar bir dizi tarihi zorlukla karşı karşıya kalan AB ile yolları ayırıyor.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nden analist Peter Borras konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı;
“Merkel, son birkaç yılda kıtadaki statükoyu ustaca korumuş olabilir. Avrupa’nın karşı karşıya olduğu en acil sorunların çoğunu Merkel yöntemiyle ele almak imkansız. Bugün Avrupa’nın karşı karşıya olduğu zorluklar radikal çözümler gerektiriyor. Sadece kozmetik değişiklikler değil, daha radikal çözümler için siyasi desteğe ihtiyaç var. AB’nin bugün ihtiyacı olan şey vizyoner bir Almanya’dır.”