Cilt bandı şeklinde uygulanan potansiyel Kovid-19 aşısı

Cilt bandı, aşı bileşenlerini taşıyan mikroiğneler içeriyor.

Dünya genelinde iki milyardan fazla kişi yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı aşılandı. Ancak kaynakları sınırlı olan ülkelerde yaşayan insanların çoğu hala aşılanamadı. Bunun nedeni kısmen de olsa söz konusu ülkelerde soğutma sistemli nakliye araçlarının ve depolama tesislerinin bulunmamasına bağlanıyor.
Pekin’de bulunan Çin Bilimler Akademisi Üniversitesi’ne bağlı Nanomalzemelerin Biyomedikal Etkileri Laboratuvarı’ndan araştırmacılar bu sorunun üstesinden gelmek için DNA’ya dayalı Kovid-19 aşısını mikroiğneler aracılığıyla dağıtan bir cilt bandı geliştirdiler. Söz konusu bant laboratuvar çalışmaları sırasında hücrelerde ve farelerde güçlü bir bağışıklık tepkisi oluşturulmasını sağladı. En önemlisi ise bu aşı bantları oda sıcaklığında 30 günden fazla saklanabiliyor.
Şu ana kadar, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) Kovid-19 pandemisine karşı 3 aşının kullanımına izin verdi. Söz konusu 3 aşıdan, biri proteine ikisi ise RNA teknolojisine dayanıyor. Aşıların hepsinin özel buzdolaplarında ve dondurucularda korunması gerekiyor ve bu durum aşıların uzak veya kaynakları sınırlı olan bölgelere yönelik dağıtımlarının sınırlı olmasına neden oluyor. Bunların yanı sıra, söz konusu aşıların, bir sağlık çalışanı tarafından kasa enjeksiyon yolu ile uygulanması gerekiyor.
Bağışıklık hücreleri tipik olarak kaslarda bulunmadığını göz önüne alarak, bilim adamları aşıları, büyük bir miktarda antijen sağlayan hücreler (APC’ler) içeren dolayısıyla da daha güçlü bir bağışıklık tepkisi üretebilen cilde uygulanmasının çeşitli yollarını araştırdılar.  Çinli araştırmacılar Hui Li, Guangjun Nie ve Hai Wang Kovid-19 aşısını cildin altına verimli bir şekilde dağıtan mikro iğneli bir bant geliştirerek, soğuk zincirle sevkiyat veya ağrıların yaşandığı kas içi enjeksiyonlara gerek kalmaksızın güçlü ve kalıcı bir bağışıklık sağlamayı başardılar. Araştırmacılar bu başarılarını The American Chemical Society’ye ait ACS Nano dergisinin son sayısında duyurdular.
The American Chemical Society’nin internet sitesinde Cuma günü yayınlanan bir raporda “Araştırmacılar aşılarını, üretimi RNA veya proteinden daha kolay olan DNA’ya dayandırdılar. DNA aynı zamanda, RNA’ya göre daha istikrarlı kalıyor” ifadelerine yer verildi.
Diğer yandan, klinik denemelerde kasa uygulanan RNA veya proteine dayalı aşılardan farklı olarak DNA aşılarının etkili olabilmesi için hücre çekirdeğine girmenin bir yolunu bulması gerektiği için etkileri sınırlıydı. Araştırmacılar, aşıyı kaslara uygulamak yerine APC’ler açısından zengin olan cilde uygulanmasının, DNA’nın APC’lerin çekirdeğine girme şansını artırabilecekleri çıkarımında bulundular.
The American Chemical Society tarafından yayınlanan raporda araştırmacılar bant üzerinde kendilerine ait aşı dağıtım sistemini oluşturmak için, toksik olmayan nanopartiküllerin yüzeyine SARS-CoV-2 spike proteinini veya nükleokapsid proteini kodlanan DNA dizileri eklediklerini açıkladı. Nanopartiküllerin içinde bir bağışıklık tepkisini uyarmaya yardımcı olan bir molekül olduğu belirtildi. Araştırmalar bu çalışmalarının ardından bir mikroiğne bandını aşı bileşeni ile kapladılar.
Küçük bir dikdörtgen şeklindeki bant, her biri bir arının iğnesinin çapının 1/10’undan daha küçük olan ve cilde acısız bir şekilde yapıştırılan, biyolojik olarak çözülebilen 100 mikroiğne içeriyor. Araştırmacılar bandı fareler üzerinde de test ettiler. Yaptıkları deneyler, spike proteininin eklendiği mikroiğneli bandın, gözlemlenebilir herhangi bir yan etki olmaksızın, güçlü bir antikor ve T-hücresi tepkisi sağladığını gösterdi. Aşı bandının etkinliğini kaybetmeden en az 30 gün oda sıcaklığında saklanabildiği göz önüne alındığında, bu yöntem geniş çapta dağıtılma imkanı olan Kovid-19 aşıları geliştirmek için önemli bir araç olabilir.