Cezayir, Fransa Büyükelçisini geri çağırdı

Cezayir, Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un, Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun hakkında “Çok katı bir sistem tarafından kontrol edildiğini düşünüyorum” dediği açıklamalarının ardından Fransa Büyükelçisini geri çağırdı

Fransa Cumhurbaşkanı Emmenuel Macron (Reuters)

Cezayir Cumhurbaşkanlığı tarafından dün yapılan açıklamada, Fransa Büyükelçisinin istişare amacıyla geri çağırıldığı aktarıldı. Cumhurbaşkanlığı, bu konudaki detayların daha sonra açıklanacağını bildirdi. Cezayir, bu kararı, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Fransız basınında dolaşan ve Fransız kolonizasyonundan önce bir Cezayir ulusu olup olmadığını sorguladığı açıklamalarının ardından aldı. Macron söz konusu açıklamalarda ayrıca, “Türkler, Cezayirlilere ülkelerini sömürgeleştirdiklerini unutturmayı başardılar” ifadelerini kullandı.
Macron'un Perşembe günü Paris'te, Cezayir asıllı çifte uyruklu gençlerle bir araya geldiği etkinlikte yaptığı ve dün Le Monde gazetesi tarafından aktarılan açıklamalarında, Cezayir’in en yüksek siyasi makamlarını harekete geçirecek eleştirilerde bulundu. Macron, Fransa’nın sömürgecilik geçmişiyle ilgili bir tartışma sırasında, Cezayirlileri ‘Fransa'ya kin beslemekle’ suçladı. Buna karşın gençler arasındaki genç bir kız, Macron'a kendi neslinin ‘Fransa'ya karşı herhangi bir kötülük hissetmediğini’ söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı ise, “Sorun, Cezayir toplumunun derinliklerinde değil, hafızaya bağlı bu rant üzerine kurulmuş siyasi-askeri sistemde” diye yanıt verdi. Cezayir'in Fransa'nın sömürge suçlarından dolayı özür dilemesi ve bu suçlar nedeniyle tazminat ödemesi konusundaki ısrarcı tutumuna değinen Macron, bu konudaki ısrarcılığın Cezayirliler tarafından değil, Cezayir yönetiminin sivil ve askeri yetkilileri tarafından sürdürüldüğünü söyledi.
‘Cezayir yönetiminin artık yorulduğunu ve Hirak’tan (halk hareketi) bıktığını’ düşünen Macron, “Cumhurbaşkanı Tebbun ile iyi bir iletişimim var, ama onun çok katı bir sistem tarafından kontrol edildiğini düşünüyorum” dedi.
Bu açıklamalarla ilk kez bir Fransa Cumhurbaşkanı, Cezayir yönetimini, açıkça askeri rejim olarak tanımladı. Ancak Cezayirli yetkililer bu tür açıklamalara karşı özellikle de açıklamalar Fransa'dan yapıldıysa adeta öfke kusuyorlar.
Macron, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda ağırladığı gençlerle sohbeti sırasında, Cezayirli yetkilileri eleştirmeye devam etti. Fransa tarafından Cezayir ve Kuzey Afrika'nın Mağrip bölgesindeki diğer ülkelere verilen vizelerin yüzde 50 azaltılması meselesiyle ilgili olarak Macron, kararın, özellikle Paris ve Fransa’nın diğer şehirlerini sık sık ziyaret eden üst düzey yetkilileri kapsayan ‘yönetici çevrelere’ yönelik olduğunu belirtti. Fransa Cumhurbaşkanı, bir çeşit yaptırım şeklini alan kararın, üniversite öğrencileri, yatırımcılar ve iş insanlarını kapsamadığını kaydetti. Macron, “İktidar çevrelerini, yani kolayca vize almaya alışmış olanları zorlamaya çalışacağız” dedi. Fransa'nın bu kararla yetkililere vermek istediği mesajla ilgili olarak ise Macron, “Yöneticilere, ‘(Fransa'daki) kaçak göçmenleri ve tehlikeli insanları (teröristleri) ülkeden çıkarmak için iş birliği yapmayı reddederseniz, hayatınızı kolaylaştırmayız’ demek istiyoruz” şeklinde konuştu.
Macron, iki ülke arasında ‘tarihin yazılması’ olarak bilinen ve endişelerle yüklü olan meseleyle ilgili olarak tarihin ‘Cezayir’in bakış açısıyla resmi olarak yeniden yazılmasını’ ise şiddetle eleştirdi. Macron, Fransa'nın 132 yıllık işgali sırasında işlediği insanlığa karşı suçları ve Cezayir’in 7 yıllık bağımsızlık savaşı sırasında öldürülen bir buçuk milyon Cezayirliyi, yağmalanan mallarını ve eğitimden mahrum kalmalarını konu alan ders kitabına atıfla, bu şekilde bir tarih yazımının ‘gerçeklere değil, Fransa'ya duyulan nefrete dayandığını’ öne sürdü. Macron, tarihin bu yönden ‘yeniden yazılması’ gerektiğini söyledi.
Fransa’nın eğitim müfredatında 18. ve 19. yüzyıllarda Kuzey Afrika ülkelerinin işgali bir ‘medenileştirme hareketi’ olarak tanımlanıyor ve Fransa'nın dünyanın bu bölgesine ‘medeniyet getirdiği’ anlatılıyor. Macron, bu konuda gençlere hitaben, “Fransız kolonizasyonundan önce bir Cezayir ulusu var mıydı? Asıl soru bu... Sömürgecilik daha önce de vardı... Türkiye'nin Cezayir'de oynadığı rolü ve işgalini unutturabilmesi beni çok etkiledi” ifadelerini kullandı.
Ayrıca ‘Mağrip bölgesindeki propaganda ve çarpıtılmış bilgilerle mücadele etmek amacıyla’ Fransa tarafından Arapça bir yazı dizisinin hazırlandığından söz eden Macron, bu propagandalardan Osmanlı İmparatorluğu döneminde bölgede varlık gösteren Türkleri sorumlu tuttu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Fransa’nın Kuzey Afrika'da işlediği ‘insanlığa karşı suçlar’ nedeniyle sık sık Fransa’ya sert eleştirilerde bulunduğu biliniyor.