Brezilya Devlet Başkanı Bolsonaro’nun Kovid-19 kriziyle imtihanı

Jair Bolsonaro, pandemi ile mücadele yöntemleri nedeniyle Senato Soruşturma Komitesi ile karşı karşıya.

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) pandemisinden en fazla etkilenen ülkelerden Brezilya’da son 24 saatte 11 bin 250 vaka ve 483 ölüm kaydedildi. Bloomberg haber ajansına göre ülkede salgının başlangıcından bu yana toplam vaka 21 milyon 627 bin 476’ya, ölü sayısı da 602 bin 669’a ulaştı.
Son anketlere göre popülaritesi büyük oranda azalan Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, Kovid-19 krizini ele almada ‘sorumsuz’ olarak nitelenen politikası ile ilgili Senato Soruşturma Komitesi tarafından hazırlanan raporun yarın yayınlanmasıyla zor bir durumla karşı karşıya kalacak.
Raporu hazırlayan Senato Başkanı Renan Calheiros, Bolsonaro’ya, ‘ihmal ile adam öldürme’, ‘büyücülük’ ve ‘insanlığa karşı suç’ da dahil olmak üzere en az 11 suçlama yöneltileceğini bildirdi.
Analistler, merakla beklenen raporun yalnızca kısa vadede ve sembolik bir etkiye sahip olacağı görüşünde.
Aşırı sağcı Devlet Başkanı Bolsonaro, görevden alınmasına yol açabilecek hamleleri engellemek için Temsilciler Meclisi’nde gerekli desteği halen elinde tutuyor. Ancak azalan popülaritesi nedeniyle bir sonraki seçimde yeniden iktidara geçmesi mümkün görünmeyen Bolsonaro için söz konusu rapor, siyasi sonuçları açısından felakete yol açabilir.
Senato’da 5 aydır süren duruşmalar hararetli tartışmalara, hakaretlere, ve gözyaşlarına sahne oldu. Hatta bir tanık yalan yemin etmesinden dolayı tutuklandı. Haftalarca televizyonlarda canlı yayınlanan duruşmalar, ülkede 600 binden fazla kişinin ölümüne neden olan sağlık krizinde hükümetin ihmallerini gözler önüne serdi.
Senatörler, başta ocak ayında Amazon bölgesindeki Manaus şehrindeki hastanelerde oksijen yetersizliği nedeniyle meydana gelen onlarca ölüm olmak üzere süreçte yaşananlardan kimin sorumlu olduğunu belirlemeye çalıştı. Komite, bakanlar, parlamenterler ve özel şirket temsilcilerini dinledikten sonra aşıların alımındaki gecikmeler gibi birçok başlığı araştırmaya başladı. Bununla birlikte duruşmalarda, özellikle yolsuzluk davalarıyla ilgili şok edici skandallar ortaya çıktı.
Komite, Bolsonaro’nun aşı alımında fiyatların şişirilmesine göz yumduğundan şüphelendi. Bu durum da soruşturma açılmasına neden oldu. Hükümet özellikle Bolsonaro’yu başta uzun süredir faydalarını övdüğü tartışmalı ilaç hidroksiklorokin olmak üzere virüse karşı etkisiz olduğu kanıtlanmış tedavileri teşvik etmekle suçluyor. Brezilyalıları şoka uğratan ise hastalar üzerinde, herhangi bir bilgilendirme olmadan bazı tedavilerle gizli deneyler yaptığı şüphesi ile Prevent Senior Özel Hastanesine yöneltilen ciddi suçlamalar oldu.
Avukat Bruna Morato AFP’ye yaptığı açıklamalarda 12 doktorun Prevent Senior’un deneylerde görev almaya zorlandığını aktardı. Avuat açıklamasında “Bunlar, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana hastanelerde benzeri görülmemiş korkunç uygulamalar” ifadelerini kullandı.
Senato Soruşturma Komitesi doğrudan kovuşturma başlatma yetkisine sahip değil. Ancak raporunu başsavcılık veya sayıştay gibi ilgili taraflara gönderebiliyor. Ayrıca Bolsonaro hakkında daha önce başka şikayetler de almış olan Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne de sevk edebiliyor.
Komite Başkanı Ömer Aziz, AFP’ye şu açıklamada bulundu:
 “Birçok durumu ortaya çıkardık. Bolsonaro ve çevresindekiler çok sayıda işlediler. Bu suçlara Brezilya’nın yanı sıra yurt dışında da yanıt verilmesi gerekecek.”
Halihazırda Yüksek Mahkeme ve Yüksek Seçim Mahkemesi önünde beş soruşturmayla karşı karşıya olan Bolsonaro, Komite’nin soruşturmasını ‘saçmalık’ olarak nitelendirdi. Zira Senato Komitesi’nin itibarını sarmaya çalıştığı konusunda ısrar ediyor.
Siyasi araştırmacı Creomar de Souza, Senato Soruşturma Komitesi’nin raporunun popülaritesi oldukça düşen Devlet Başkanı’nın iktidarının yıpranmasına katkıda bulunacak ‘sembolik bir etkiye’ neden olacağı görüşünde.
Bolsonaro mevcut durumda kilit mevkilere sahip iki müttefiki, Başsavcı Augusto Aras ve Meclis Başkanı Arthur Lira sayesinde korumada gibi görünüyor. Souza, Aras’ın Devlet Başkanı’nı yasal açıdan suçlayabilecek yetkili tek kişi olduğunu, kendisinin böyle bir adım atmasının ise ‘olasılıksız’ olduğunu söyledi.
Devlet Başkanı’nın görevinden alınmasına yönelik süreci başlatmak için oylama düzenleme yetkisi ise Lira’ya bağlı. Kendisine şu ana kadar 130’dan fazla suçlama talebi sunuldu ancak Temsilciler Meclisi Başkanı bunları görmezden geldi.
Lira, Devlet Başkanı konusunda çıkarlarına göre karar veren, muhafazakar kanattan Centrao’nun üyelerinden.  Souza, Senato Soruşturma Komitesi raporunun Centrao tarafından verilen desteği daha da fazlalaştıracağını düşünüyor.