Suriye lirası dolar karşısında günden güne eriyor

Suriye hükümetinin kontrolündeki bölgelerde ekonomik kriz ağırlaşıyor

Şam’ın güneyinde Filistinli mültecilerin yaşadığı Yermuk Kampı’nda bulunan yerinden edilmişler (EPA)

Çoğu insanın yaşadığı son derece boğucu yaşam krizine rağmen hayati ihtiyaç malzemelerinin fiyatlarının birkaç kez zamlanması, elektrik faturalarına da zam geleceği endişesine yol açtı. Bu beklenti de Şam’da ve rejim kontrolündeki bölgelerde kaygıyı tırmandırdı.
Halihazırda bir kilo patatesin fiyatı 3 bin Suriye lirasına (syp) ulaştığı ve bir yumurtanın fiyatı 500 syp civarında olduğu için birçok basit gıda malzemesi yüksek fiyatları nedeniyle ailelerin tüketim listesinin dışında kalmaya devam ediyor.
Sokaklarda, fırınların önünde, işyerlerinde insanların büyük çoğunluğunun yüzleri kasvetli görünüyor. Bir bayan aile ziyareti sırasında akrabalarıyla konuşurken, “İnsanlar nasıl yaşayacaklar? Maaşlar yetmiyor. İki tüp, bir ay için zar zor yetiyor” ifadelerini kullandı. Kadın, “Devlet vatandaşın durumunu ve insanların yoksulluktan öldüğünü biliyor. Ekmek, ilaç, benzin ve su fiyatlarını artırmalarından başka bir şey yapmıyorlar. Bütün bunların üzerine bir de her gün insanları daha çok karalamak ve aldatmak için kararlar alınıyor. Ülkede yaşamak imkansız hale geldi” dedi. Geçen pazar günü İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Bakanlığı, endüstriyel bütan gazı tüplerinin tüketicilere ve tüm sektörlere satışı için ‘serbest’ fiyat belirleyen bir karar yayınladı. Zamlardan sonra ‘kotalı elektronik kartla’ yapılan satışların dışında ev tipi 10 kilogramlık tüplerin 3 bin 850 syp olan fiyatı, yaklaşık 8 kat artarak 30 bin 600 syp oldu. 16 kilogramlık sanayi tüpünün fiyatı da 5,3 kat artarak 9 bin 200 syp’den 49 bin syp’ye yükseldi. Bakanlık, bu fiyatların bu fiyatların ‘akıllı kart’ üzerinden dağıtılan gaz tüpleri için geçerli olmadığını ve 10 kilogramlık bir ev tipi tüplerin fiyatının 4 bin syp olduğunu belirtti.
Rejim kontrolündeki bölgelerde yaşayanlar, hükümet tarafından her teslimat süresi arasında 23 gün olması gerektiği belirtilmesine rağmen 100 günü aşan sürelerle 4 bin syp karşılığında ‘akıllı kart’ ile gaz tüplerinin teslim edilmesinden şikayet ediyor.
Bir ortaokul öğretmeni Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Uzun teslimat süresi, hükümetin gazı olmadığı anlamına gelir. Ancak yeni kararla birlikte şu soru ortaya çıkıyor: Devlet 30 bine tüp satmak için gazı nereye getirecek?” dedi. Öğretmen, “30 bin liraya gaz mevcutsa bu, akıllı kart aracılığıyla 4 bin ile alım süresinin 200 güne, belki daha fazlasına ulaşabileceği anlamına gelir” şeklinde konuştu.
Karar, bakanlığın cumartesi günü, devlet tarafından dağıtılan sınai ve ticari akaryakıtların litre başına bin 700 syp fiyatla özel sanayi tesisleri, özel ticari ve hizmet faaliyetleri için satış fiyatı belirleyen bir karar yayınlamasının ardından gelişti.
Suriye ekonomik kaynakları, mazot fiyatına zam yapılması kararının ardından yayınlanan raporlarda, “Mazot fiyatının bu şekilde zamlanması, ister üretime, ister nakliyeye yönelik her türlü malın fiyatını yükseltecek, bu da Suriyelilerin üzerindeki yükleri artıracaktır” ifadelerine yer verildi.
Çoğu aile ‘akıllı kart’ aracılığıyla dağıtım için belirtilen 50 litreyi alamadığından, hükümet kontrolündeki bölgelerde uzun süredir özellikle dizel ve benzin olmak üzere ciddi bir yakıt krizi yaşanıyor.
Boğucu elektrik kesintileri gölgesinde yerel medya organları, 27 Ekim’de çeşitli ekonomik sektörlere elektrik enerjisi satışına yönelik sübvansiyonların kademeli olarak kaldırılmasına ve tüketimi döngü başına 1500 kilovat saati (iki ay) aşan daha yüksek iç tüketim segmentlerine ilişkin resmi bir muhtıra yayınladı. Bu durum, elektrik kurumlarının doğrudan destekten kaynaklanan mali kayıplarının azaltılmasına ve elektrik sisteminin çalışmasının devamı için finansal likidite sağlanmasına katkıda bulunuyor.
Hükümetin yeni kararları, insanların çoğunun mustarip olduğu son derece boğucu yaşam krizine rağmen alındı. Söz konusu kriz, genel olarak fiyatlardaki benzeri görülmemiş artışın bir sonucu olarak, savaş yıllarında en kötü kriz olarak kabul ediliyor. 1 ABD dolarının 3 bin 500 syp olarak kaydedilmesiyle syp’nin dolar karşısındaki rekor düzeyde değer kaybetmesi sonucunda ailelerin aylık gelirlerinin değerleri de erimeye devam ediyor.
Hükümet kontrolündeki bölgelerde açlık sorunu artıyor. Başta gıda malzemeleri olmak üzere en az 80 kat artan fiyatlardaki çılgın artış nedeniyle vatandaşların çoğunluğu oldukça sefil yaşam koşulları altında yaşıyor. Kamu sektörü çalışanları için aylık ortalama maaş 25 doları, özel sektör çalışanları için ise 50 doları geçmiyor. Savaş yıllarından önce bir devlet memurunun maaşı ise 600 dolar civarındaydı.