Düşürülen Ukrayna uçağında hayatını kaybedenlerin aileleri: İranlı yetkililerin olayda parmağı var

Ocak 2021'de Toronto'da düşürülen PS752 sefer sayılı uçakta hayatını kaybedenlerin aileleri, kurbanların fotoğraflarının yer aldığı pankartlar taşıyorlar (Reuters)

İran Devrim Muhafızları tarafından 2020’de düşürülen Ukrayna uçağında hayatını kaybedenlerin aileleri, olaya Tahran’ın iddia ettiği gibi bir hava savunma sistemi operatörünün neden olmadığını vurgulayarak, üst düzey İranlı yetkilileri olayın arkasında olmakla suçladı.
Çoğunluğu Kanadalı olan PS752 sefer sayılı uçuşu gerçekleştiren uçağın kurbanlarının ailelerinden oluşan bir dernek tarafından hazırlanan rapor, İran’ın olaydan radarın yanlış yönlendirmesi ve bir hava savunma sistemi operatörü hatasını sorumlu tutan resmi bulgularına karşı çıkıyor.
8 Ocak 2020’de, Tahran Uluslararası Havaalanı’ndan Ukrayna’nın başkenti Kiev’e gitmek üzere havalanan Boeing 737 tipi yolcu uçağı, kalkıştan kısa süre sonra düştü, uçakta bulunan 176 kişiden kurtulan olmadı.
Trajedi gerçekleştiğinde, İran'ın Irak'taki bir ABD askeri üssüne yaptığı füze saldırısının ardından İran hava savunması yüksek alarmdaydı. İran’ın bu saldırısı, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın beş gün öncesinde (3 Ocak'ta) Bağdat'ta İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'ye suikast düzenleyerek öldürmesine yanıt olarak gelmişti.
Kazayı soruşturmakla görevli İran Sivil Havacılık Örgütü’ne göre, operatör İran ile ABD arasındaki yüksek gerilim sırasında, yanlışlıkla uçağın bir füze olduğunu düşündü.
Kanada tarafından yapılan soruşturmada, kazadan sorumlu olanlar suçlandı, ancak trajedinin önceden tasarlandığına dair hiçbir kanıt bulunamadı.
Derneğin raporunda, “İran hükümetinin iddia ettiği gibi, PS752 sefer sayılı uçağın düşürülmesinden sadece birkaç düşük rütbeli kişinin değil, İran’daki üst düzey yetkililerin sorumlu olduğuna inanılıyor. İran hükümeti, en üst düzeyde askeri alarmla, hava sahasını kasıtlı olarak sivil uçuşlara kapatmayarak, olası ABD saldırıları karşısında yolcu uçuşlarını canlı kalkan olarak kullandı” denildi.
Pazar günü Tahran'da uçağın düşürülmesi olayıyla ilgili 10 askerin yargılanmasına başlandı.
Raporda, hava savunma sistemi operatörünün bir uzman olduğu ve uçak ile seyir füzesini ayırt edebilmesi gerektiği belirtildi.
Dernek başkanı Hamid İsmailyun ise, video konferans aracılığıyla düzenlediği bir basın toplantısında, “PS752 sefer sayılı uçağın düşürülmesinin önceden tasarlanmış bir eylem olduğuna inanıyoruz” dedi.
Rapor, kurbanların ailelerinin uluslararası soruşturma talebini yineliyor. Kanada hükümet sözcüsü, ülkesinin raporu analiz ettiğini söyledi. Kaza kurbanlarının çoğu Kanadalılar veya Kanada'da daimi ikamet edenlerdir.
Kanada, İngiltere, İsveç ve Ukrayna, Çarşamba günü, İran'ın uçağın düşürülmesi konusunda tazminat müzakerelerini reddetmesini kınadı.
AFP’nin aktardığına göre, söz konusu ülkelerin ortak açıklamasında şu ifadeler yer aldı:
“İran İslam Cumhuriyeti'nin 22 Kasım 2021'de bir toplantı düzenleme talebimizi kabul etmemesi nedeniyle derin hayal kırıklığı yaşadığımızı ifade ediyoruz.”
Kanada'nın yeni Dışişleri Bakanı Melanie Joly, İngiliz mevkidaşı Liz Truss ile Cuma günü iki ülkenin ‘adalet ararken İran'ı sorumlu tutma’ taahhüdünü görüştü.
Dört ülke, ‘Tahran'ın müzakereyi reddetmekte ısrar etmesi halinde, bu sorunu çözmek için diğer önlemleri ve tedbirleri ciddi bir şekilde düşünmekten başka seçenekleri olmadıkları’ konusunda uyardılar.