Lübnan Merkez Bankası dolardaki artıştan Google ve Facebook’u sorumlu tuttu

Lübnan para biriminin çöküşüne karşı ‘teknik’ önlemler alınacağı vat edildi.

Lübnan Merkez Bankası binası. (Reuters)

Lübnan Merkez Bankası, paralel piyasalarda dolar fiyatındaki rekor yükselişi yatıştırmaya yönelik girişimlerinde başarı sağlayamadı. Yargıdaki ve siyasi arenadaki iç engellerin hız kazanması ve Başbakan Necib Mikati’nin istifa seçeneğine yakın olduğuna dair söylentilerin yayılmasıyla birlikte dolardaki artış sürdü. Dolar 26 bin liraya kadar yükseldi.
Bankacılık kaynaklarına ve döviz kuruluşlarına göre piyasalar, döviz kuruyla ilgili vaatler ve açıklamalar doğrultusunda negatif etkilerle uğraşmaya devam edecek.
Ancak yüksek düzeyli sert tartışmaların ve iç anlaşmazlıkların artması, hızlı bir uzlaşı ve kurtarma umutlarını ortadan kaldırıyor. Bu nedenle üst düzey bir bankacılık yetkilisine göre para otoritesinin başlatabileceği tamamen teknik nitelikteki her türlü hareketin veya önlemin etkinliği sınırlı kalacak. Önleyici parasal önlemlerin etkisinin tamamen olmadığı önceki deneyimler de aynı duruma yol açmıştı. Önlemler, son 4 günde yaklaşık 20 milyon dolar olan günlük dolar talebinin bir kısmının Merkez Bankası’nın kendi platformu üzerinden dolar başına 19 ila 20 bin lira arasında değişen bir fiyatla karşılanmasını da kapsıyor.
Aynı yetkiliye göre kalan zorunlu mevduat rezervlerinin, uygulanabilir tedaviler onaylanarak teminatsız şekilde zarara uğratılması kaçınılmaz olarak bankacılık sistemindeki sabit para mevduat sahiplerinin münhasır haklarının israf edilmesine yol açacak. Yaklaşık 13,5 milyar dolarlık bu miktar, yerleşik olanlar ve olmayanlar için yaklaşık 105 milyar dolarlık tasarruf tabanının yüzde 14’ünün zorunlu yatırımını temsil ediyor. Bu meblağ, bankalardaki toplam mevduatın da yüzde 80’inden fazlasına tekabül ediyor. Tasarruf kütlesinin liradaki fiili değerinin yüzde 94’ten fazla, keskin bir şekilde daraldığı ve dolar kurundaki değerine kıyasla yüzde 6’nın altına düştüğü biliniyor.
Buna rağmen Lübnan Merkez Bankası tarafından yapılan resmi açıklamada, kötüleşen iç koşulların yanı sıra yine güçlü bir şekilde beslenen spekülatif harareti kısmen hafifleterek geçici bir tabloya laşıldığı belirtildi.
Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
“ABD dolarının Lübnan lirasına kıyasla gerçek fiyatı, piyasadaki mevcut işlemlere dayalı olarak Merkez Bankası tarafından günlük olarak açıklanan ve borsa platformunda kayıtlı olan fiyatlardır. Bu, fiyatları ve bu fiyatlara yol açan işlem hacmini açıklayan tek platformdur.”
Açıklamada ayrıca parasal manipülasyon suçlamalarına da yer verildi:
“Bu fiyatlara yol açan işlemlerin hacmi belirtilmeden fiyat açıklayan uygulamalar, şüphelidir ve yasa dışıdır. Bunlar, piyasalara öncülük ederler ve piyasanın gerçekliğini ve gerçek boyutunu yansıtmazlar. Paralel piyasa, borsa şeklinde organize bir piyasaymış gibi gece gündüz, haftanın her günü ve tatil günlerinde dahi aynı anda fiyatlarını hareket ettirirler. Bu uygulamaların arkasında siyasi ve ticari çıkarlar vardır.
Yargı ve güvenlik yetkilileri, Lübnan hükümetinin talebi üzerine bunları kontrol altına almaya çalıştı. Merkez Bankası, bunların birçoğu Lübnan dışında bulunduğu için uluslararası internet şirketlerinden bu uygulamaları ağlarından kaldırmalarını istedi. Merkez Bankası, yurt dışında bu konuyu takip edecek ve bu uygulamaların Lübnan’a verdiği zarardan dolayı başta Google ve Facebook olmak üzere ilgili tüm şirketleri sorumlu tutacaktır.”
Lübnan Merkez Bankası ayrıca ‘elektronik ödemeye dönüş sağlayan ödeme sistemlerini geliştirmeyi’ üstleneceği girişimleri duyurdu. Merkez Konseyi’nin bir sonraki oturumunda bu konunun ele alınacağı bilgisi verildi.