Libya’da Cumhurbaşkanlığı seçimi adaylarının akıbetini yargıya yapılan itirazlar belirleyecek

Dibeybe adaylığının reddedilmesi kararını temyize götürdü. Oğul Kaddafi Sebha Mahkemesi’nde oturum yapılmasının engellenmesinden şikayetçi oldu.

Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Trablus Temyiz Mahkemesi’nin cumhurbaşkanlığı seçimi adaylığına yönelik itirazları kabul etme kararını dün (pazartesi) temyize götürdü. Bu gelişme, cumhurbaşkanlığı seçiminde aday olanlarla ilgili yargıya yapılan itirazların önümüzdeki günlerde adaylıkların akıbeti noktasında belirleyici olacağını gösteriyor. Yüksek Seçim Komisyonu (YSK) dün akşam yaptığı açıklamada cumhurbaşkanlığı adaylığı reddedilen kişilerin itiraz başvuru süresinin sona erdiğini duyurdu. YSK, söz konusu kişilerin, itiraz başvurularıyla ilgili verilecek kararı, ilanını takip eden 72 saat içinde temyize götürebileceklerini belirtti.
Temyiz Mahkemesi İtiraz Komisyonu Dibeybe’nin cumhurbaşkanlığı adaylığıyla ilgili sunulan itirazları biçim açısından kabul etti ve adaylığının kabul edilmesini reddetti. Dibeybe’nin seçim kampanyası sorumlusu Muhammed İsmail, “Dibeybe’yi uzaklaştırma kararı temyiz edildi. Mahkemenin bugün (salı) yapılan itirazı incelemesi bekleniyor” dedi.
Dibeybe hakkında yapılan karşı itirazda “Dibeybe’nin görevi, siyasi rekabetin bir parçası olmak değil, seçim koşullarını sağlamak için hükümeti yönetmek ve seçimin yapılmasından sorumlu olmaktır. Tarafsızlığı sağlamak için seçime girmeyeceğini kendisi taahhüt etti” denildi. İtiraz başvurusunda ayrıca Anayasa’dan, yasalardan ve anlaşmalardan bağımsız olarak İslam hukukuna göre söz vermenin saygın bir kurum olduğuna işaret edilerek, Dibeybe’nin seçimde aday olmayacağına dair kendi eliyle imzaladığı sözü çiğnediği ifade edildi.
Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin Eski İçişleri Bakanı ve cumhurbaşkanlığı seçiminde Dibeybe’nin rakip adayı Fethi Başağa’ya yakın bir kaynağın Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamaya göre, “Mahkeme’nin kabul ettiği itiraz, Dibeybe’nin Libya vatandaşlığı ile birlikte yabancı bir ülkenin vatandaşlığına sahip olmasının yanı sıra seçim tarihinden 3 ay önce istifa ettiğini bildirmemesine ve bunun Seçim Kanunu’n adaylık şartlarına aykırı olmasına” dayanıyor.
Dibeybe 24 Aralık’ta yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimi için adaylık belgelerini Seçim Kanunu’nun 12. maddesini ihlal ederek sundu. Siyasi çevreler, seçimlere bir aydan daha az bir süre kalmışken seçim tarihinden 3 ay önce istifa etmemesi sebebiyle Dibeybe’nin adaylığını reddediyor. Söz konusu madde, cumhurbaşkanlığı seçimine aday olan herhangi bir asker veya sivilin ‘seçimden 3 ay önce görevinden istifa etmesini gerektiriyor. Aynı madde, cumhurbaşkanı adayının seçilememesi halinde ise eski işine dönebileceğini ifade ediyor.
Mareşal Halife Hafter’e yakınlığıyla bilinen Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih (ikisi de cumhurbaşkanı adayı) söz konusu maddede değişiklik yapmayı veya maddeyi iptal etmeyi reddetti. Siyasi aktörler, Salih’in bu tavrını ‘Dibeybe de dahil olmak üzere siyasi isimleri dışlama çabası’ olarak değerlendirdi.
Buna karşılık, Trablus Temyiz Mahkemesi ve Bingazi Temyiz Mahkemesi İtiraz Komisyonu, Hafter’in adaylığına yapılan itirazları yerinde bulmayarak, itiraz sahiplerini mahkeme masraflarını ödemekle yükümlü tuttu.
Öte yandan merhum Albay Muammer Kaddafi’nin ikinci oğlu Seyfülislam Kaddafi, Twitter hesabından paylaştığı mesajda, “Dün ve iki gün üst üste Sebha Asliye Mahkemesi askeri güç ile kuşatıldı, yargıçların ve memurların mahkemeye girişleri engellendi. Bu durum YSK’nın adaylığımı reddetme kararına avukatımın yaptığı itirazın değerlendirilmesinin gecikmesine sebep oluyor” diye yazdı.
Oğul Kaddafi’nin avukatı Halid ez-Zaydi, yerel medyaya yaptığı açıklamada, “İtirazla ilgili bir değerlendirme oturum yapılacağına dair işaret yok” ifadesini kullandı. YSK yetkilileri ise “yargıçların tehdit edildiğine dair bilgilerin aktarıldığı bir ortamda itirazla ilgili karar vermek için oturum yapılmayacağını” vurguladı.
Sebha Emniyet Müdürü Tuğgeneral Muhammed Beşer, “Sebha Mahkemesi dün Libya Ulusal Ordusu’na bağlı 115. Tugay ile Tarık Bin Ziyad Tugaylarına ait zırhlı ve silahlı araçlar tarafından yoğun bir şekilde kuşatıldı. Bu durum vatandaşların, yargıçların ve memurların mahkemeye girmelerini ve işlerini yapmalarını engelledi” dedi.
Sebha sakinleri, yargı yetkililerinin maruz kaldığı tehditleri ve yargının çalışmasına müdahale edilmesini protesto için mahkeme binasının önünde gösteri düzenledi.
Libya Barolar Birliği, Sebha Mahkemesine ve çalışanlarına yapılan saldırının ‘tehlikeli bir ihlal’ olduğunu, yargının saygınlığına ve bağımsızlığına zarar verdiğini ve Libyalıları yargıya başvurma anayasal hakkını kullanmaktan mahrum ettiğini belirtti. Libya Barolar Birliği, ilgili makamlara failler hakkında kovuşturma başlatma ve onları adalet önüne çıkarma çağrısında bulundu. Ancak Mahkeme’nin güvenliğinden sorumlu Adli Polis Birimi, dün yaptığı açıklamada Mahkeme ve çevresinde güvenliğin sağlandığını açıkladı. Birime bağlı polis memurları paylaştıkları videoda “Sebha Mahkemesi açık ve hiç kimsenin girişine kapalı değil” ifadelerini kullandı.
İdari Denetleme Kurumu önceki gün “seçim sürecine zarar verecek manipülasyon durumlarının olduğuna dair basın yayın organlarında dile getirilen iddialarla ilgili soruşturma komisyonu kurma” kararı verdi. Kurum vatandaşlara “manipülasyonla ilgili veya seçim sürecine aykırı her türlü durumu en yakın şubesine veya ofisine giderek bildirme” çağrısı yaptı. Adli Polis Birimi cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinde itirazların kabul edilmesi dolayısıyla tüm adli kurumlarda güvenliği sağlamak için hazırlık durumunu üst seviyeye çıkardı.
YSK’nın son verilerine göre, ülke genelinde parlamento seçimlerinde aday olanların sayısı 2 bin 757 kişiye yükseldi. Seçmen kartlarının dağıtılmaya başlanmasından bu yana 2.3 milyondan fazla vatandaş seçmen kartını aldı. Bu sayının 1.3 milyonu erkek ve bir milyondan azı da kadın seçmenlerden oluşuyor. YSK basılan seçmen kartların yüzde 80’inin dağıtıldığını belirtti.
Öte yandan görgü tanıklarının aktardığına göre, başkent Trablus’un güneyindeki bazı bölgeler ve Trablus Havalimanı yolu dahil olmak üzere kentin bazı bölgeleri önceki akşam henüz bilinmeyen bir sebepten dolayı Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı milislerin hareketliliğine tanık oldu.