Dünyadan Sevgililer Günü gelenekleri: Finler arkadaşlığı kutlarken, Güney Koreli bekarlar siyah erişte yiyor

İran'da dini yetkililer Sevgililer Günü'nü "Batı'nın kültürel saldırısı" oalrak niteleniyor (Reuters)
İran'da dini yetkililer Sevgililer Günü'nü "Batı'nın kültürel saldırısı" oalrak niteleniyor (Reuters)
TT

Dünyadan Sevgililer Günü gelenekleri: Finler arkadaşlığı kutlarken, Güney Koreli bekarlar siyah erişte yiyor

İran'da dini yetkililer Sevgililer Günü'nü "Batı'nın kültürel saldırısı" oalrak niteleniyor (Reuters)
İran'da dini yetkililer Sevgililer Günü'nü "Batı'nın kültürel saldırısı" oalrak niteleniyor (Reuters)

14 Şubat Cuma günü tüm dünyada Sevgililer Günü'nü kutlayan insanlar birbirlerini kart, hediye veya sembolik jestlerle sevgi yağmuruna tutacak.
Sevgililer Günü'nde bir kutu çikolata veya içten bir mesaj yazılmış kart hediye etmek yaygın bir uygulama olsa da, dünya genelinde gelenekler değişiklik gösteriyor.
Brezilya'dan Japonya'ya geleneksel Sevgililer Günü kutlamalarından bazılarını sizler için derledik.

Brezilya
Brezilya'da Sevgililer Günü 14 Şubat'ta kutlanmıyor.
Brezilyalılar bunun yerine haziranda "Dia dos Namorados" adını verdikleri bir günü kutluyor.
"Aşıklar Günü" anlamına gelen Dia dos Namorados, turizm şirketi Brazilian Experience'e göre Aziz Anthony Günü arifesine denk gelmesi için özellikle 12 Haziran'da kutlanıyor.
Şirkete göre Brezilyalılar, Aziz Anthony'nin "genç çiftleri müreffeh bir evlilikle kutsadığına" inanıyor.
Firma, Sevgililer Günü'nün geleneksel 14 Şubat gününde kutlanmamasının sebebinin, çoğu zaman bu tarihin ülkedeki en büyük etkinlik olan Karnaval Haftası'na denk gelmesi olduğunu belirtiyor.

Fransa
Çevrimiçi seyahat sitesi Lost in France'a göre, dünya genelinde insanların Sevgililer Günü kartları yazma geleneğinin kökeni 15. yüzyıl Fransasına uzanıyor olabilir.
Şirket, kayıtlara geçen ilk Sevgililer Günü kartının Orleans Dükü tarafından yazıldığını, Dük'ün 1415'te Londra Kulesine hapsedilmişken Fransa'daki eşine mektup ve şiirler yolladığını belirtiyor.
Fransa'da günümüzde devlet tarafından yasaklanan “une loterie d'amour" adlı bir de Sevgililer Günü geleneği vardı.
Lost in France, "aşk piyangosu" anlamına gelen bu geleneğin özetle "karşılıklı evlere giren tüm yaşlardan bekar kişilerin, birbirleriyle eşleşene kadar pencerelerden  bağırmasını" içerdiğini ifade ediyor.
"Partnerini çekici bulmayan erkek, kadını terk ederdi. Tek kalan kadınlar büyük bir şenlik ateşi kurar, nankör erkeklere küfür ve lanet ederek ederek tören eşliğinde resimlerini yakardı."

Filipinler
Son yıllarda Filipinler'de Sevgililer Günü'nde toplu düğün yapılması giderek daha popüler hale geldi.
Her yıl tekrarlanan bu gelenek sayesinde kendi düğün masraflarını karşılayamayan nişanlılara yardım ediliyor.
Şubat 2016'da Filipinler'in başkenti Manila'daki bir basketbol salonunda düzenlenen toplu düğünde 350 çift evlendi.
EFE haber ajansına göre Manila evlendirme dairesi toplu düğün için yaklaşık 14.482 sterlin (yaklaşık 115 bin TL) ödedi.
Manila evlendirme dairesi müdürü Joey Cabresa, "Buradaki insanların çoğu ilişkilerini resmiyete dökmek istese de evlenmek için kiliseye bile verecek parası olmayan kimseler" diyor.

Çin
Tur şirketi China Highlights'a göre, Çift Yedi Festivali olarak da bilinen Qixi (Çī-şì) Festivali, Batı'daki Sevgililer Günü'nün Çin versiyonu olarak değerlendiriliyor.
Geleneksel Çin takviminin 7. ayının 7. günü kutlanan festival bu yıl 25 Ağustos Salı gününe denk geliyor.
Şirket, festival için "Geleneksel Çin festivallerinin en romantiği olup, ülkenin küreselleşmesiyle beraber Çin'in Sevgililer günü olarak bilinmeye başladı" diyor.
"İnsanlar genelde artık geleneksel adetleri yerine getirmek yerine Çin Sevgililer Günü'nü sevdiklerine çiçek, çikolata ve başka hediyeler vererek kutluyor."
China Highlights ayrıca, Sevgililer Günü'nün Batılı versiyonunun genç nesil arasında Qixi'den daha popüler hale geldiğini ifade ediyor.

Finlandiya
Sevgililer Günü genellikle romantik aşkın kutlanışı olarak algılanırken, Finlandiya'da durum daha farklı.
14 Şubat'ta Finlandiya'daki insanlar platonik Arkadaş Günü kutlaması gerçekleştiriyor.
ThisisFinland adlı internet sitesi, “Arkadaşlarıyla olan ilişkilerini takdir edenler için Finlandiya Sevgililer Günü'nü geçirmek için doğru yer” diyor.
"Sevgililer Günü'nün Fince karşılığı 'ystävänpäivä' (Arkadaş Günü) ve isminden anlaşılacağı gibi ana fikrini arkadaşlığı kutlamak oluşturuyor. Finlandiya'da ystävänpäivä arkadaşlığın aleni ilanıdır."
Siteye göre, her ne kadar bu gün Fin takvimlerine resmi olarak 1990'ların ortalarında dahil edilmiş olsa da, 1980'lerden bu yana kutlanageliyor.

Japonya
Japonya'da Sevgililer Günü hediyesi alma sorumluluğunu yüklenen kadınlar geleneksel olarak tercihlerini çikolatadan yana kullanıyor.
Tam bir ay sonra, "Beyaz Gün" olarak bilinen 14 Mart'ta ise roller değişiyor, erkeklerden kadınlara hediye almaları bekleniyor.
Live Japan sitesi, "Japonya'da Sevgililer Günü'ne dair belirtilmesi gereken bir husus da, kadınların sadece romantik hisler besledikleri erkeklere değil, aynı zamanda aile mensuplarına ve hatta iş arkadaşlarına da çikolata hediye ettiğidir" diyor.
"Ancak tüm çikolatalar eşit kabul edilmediği gibi, verilen çikolatanın türü de ilişkiye göre değişiklik gösteriyor."

Kolombiya
Diğer dünya ülkeleri gibi Kolombiya da aşkı 14 Şubat harici bir günde kutluyor.
Çevrimiçi seyahat sitesi Medellin Guru'ya göre Dia de Amor y Amistad (Aşk ve Dostluk Günü) ülkede eylül ayının üçüncü cumartesi günü kutlanıyor.
Meksika, Porto Riko ve Kostarika dahil diğer Latin Amerika ülkelerindeyse Dia del Amor y Amistad, Sevgililer Günü'yle aynı tarihte kutlanıyor.
The Bogota Post'a göre Kolombiya'da Dia del Amor y Amistad "Sevgililer Günü ve Dünya Arkadaşlık Günü'nün bir karışımı olarak görülüyor".
Gazete şunları belirtiyor: "Sevgililer Günü'nü okul döneminin dışına almak isteyen ülke 1969'da bu günü Şubat'tan Eylül'e taşıdı. Yılın bu zamanı çikolata ve çiçeklerin daha iyi satış yakalaması da artı puan kazandırdı."

Güney Kore
Japonya'ya benzer biçimde Güney Kore'de de Sevgililer Günü'nde kadınların erkeklere hediye vermesi, erkeklerin de bir ay sonra tersini gerçekleştirmesi geleneği var.
Güney Kore'de ayrıca sevgililerle ilişkili geleneksel bir gün daha var: "Kara Gün"
Eğitim kurumu Asia Society, Sevgililer Günü'nden tam 2 ay sonra 14 Nisan'da kutlanan "Kara Gün'ün" bekar insanlar anısına düzenlendiğini belirtiyor.
Kurum, "Sevgililer Günü veya Beyaz Gün'de hediye alamayan bekarlar, 'Kara Gün' olarak bilinen 14 Nisan'ı diğer bekar arkadaşlarıyla Jjajyangmyeon (siyah erişte) yiyerek kutluyor" diyor.
"Belki de sevgililere özgü iki günle Kara Gün arasındaki en büyük farkın, bu günlerin aksine Kara Gün'e dair neredeyse hiçbir reklamın yer almaması olduğunu söylebiliriz."



Amerikan ordusu için üretilen mermiler, Meksika’daki kartellerin eline geçiyor

Meksika hükümeti, Amerikan malı silahların ülkeye kaçak yollardan girişini engellemek isityor (Reuters)
Meksika hükümeti, Amerikan malı silahların ülkeye kaçak yollardan girişini engellemek isityor (Reuters)
TT

Amerikan ordusu için üretilen mermiler, Meksika’daki kartellerin eline geçiyor

Meksika hükümeti, Amerikan malı silahların ülkeye kaçak yollardan girişini engellemek isityor (Reuters)
Meksika hükümeti, Amerikan malı silahların ülkeye kaçak yollardan girişini engellemek isityor (Reuters)

Meksika'da kartellerin kullandığı mermilerin neredeyse yarısının, ABD ordusuna mühimmat üreten fabrikada yapıldığı tespit edildi.

Meksika Savunma Bakanı General Ricardo Trevilla Trejo, salı günkü açıklamasında, 2012'den bu yana yaklaşık 137 bin adet .50 kalibrelik merminin ele geçirildiğini söyledi. 

Uyuşturucu çeteleri tarafından kullanılan bu mermilerin yüzde 47'sinin, ABD'nin Missouri eyaletinde yer alan Lake City Ordu Mühimmat Fabrikası'nda üretildiğini bildirdi.

New York Times'ın haberine göre sözkonusu tesis, Amerikan ordusunda kullanılan tüfekler için mermi üreten en büyük fabrika.

Ayrıca General Trejo, Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum'un göreve başladığı Ekim 2024'ten bu yana polislerin ülkede ele geçirdiği 18 bin ateşli silahtan yaklaşık yüzde 80'inin de ABD menşeli olduğunu söyledi. 

Baskınlarda el konan silahlar arasında .50 kalibrelik Barrett tüfekleri, el bombası fırlatıcıları, roketatarlar ve çeşitli kalibredeki makineli tüfekler var.

Meksika'da silah ruhsatları sıkı denetimlere tabi. Silahlar yasal olarak yalnızca Meksika ordusunun işlettiği iki mağazadan satın alınabiliyor. Belirli kalibre ve özelliklere sahip tabancalar ise sadece ordu ve kolluk kuvvetleri tarafından kullanılabiliyor.

Bu önlemlere rağmen Meksika hükümetinin verilerine göre her yıl 200 bin ila 500 bin adet ateşli silah, ABD'den ülkeye kaçak olarak sokuluyor. 

ABD Yüksek Mahkemesi, Meksika hükümetinin Amerikan silah üreticilerine karşı açtığı davayı geçen yıl oybirliğiyle reddetmişti. Kararda, üreticilerin bağımsız perakendecilerin yasadışı satışlarını durdurmamalarının yardım ve yataklık koşullarını karşılamadığı bildirilmişti. 

Diğer yandan mahkemenin açıklamasında, Meksika devletinin şikayetinde savunduğu gibi "silah satışlarının gerçekleştiğine ve üreticilerin bunun farkında olduğuna dair hiçbir şüphe yok" denmişti. 

Meksika hükümeti, Arizona'daki mahkemeye ABD'li 5 silah şirketi hakkında 2022'de bir dava daha açmıştı. Hukuki süreç devam ediyor. 

Cenevre merkezli sivil toplum kuruluşu Uluslararası Organize Suçla Mücadele Küresel Girişimi (GI-TOC) Direktörü Cecilia Farfan Mendez, şunları söylüyor:  

İronik olan, Meksika ve ABD hükümetlerinin aynı şeyi istemesi: Kartellerin yol açtığı ölümleri azaltmak. Ancak suç örgütleri bu kalibredeki tabancalara kolayca erişebildiği sürece ABD, sanki bu şiddetin ortaya çıkmasını destekliyormuş gibi görünüyor.

 Independent Türkçe, New York Times, BBC


İsrail’de Hamas istihbaratı skandalı: Netanyahu hiçbir şey yapmadı

Netanyahu, iki devletli çözüme giden süreci tıkayarak ateşkes görüşmelerini de çıkmaza sokmuştu (Reuters)
Netanyahu, iki devletli çözüme giden süreci tıkayarak ateşkes görüşmelerini de çıkmaza sokmuştu (Reuters)
TT

İsrail’de Hamas istihbaratı skandalı: Netanyahu hiçbir şey yapmadı

Netanyahu, iki devletli çözüme giden süreci tıkayarak ateşkes görüşmelerini de çıkmaza sokmuştu (Reuters)
Netanyahu, iki devletli çözüme giden süreci tıkayarak ateşkes görüşmelerini de çıkmaza sokmuştu (Reuters)

İsrail istihbaratı, Hamas'ın büyük bir saldırı düzenleyeceğine dair bilgileri Başbakan Binyamin Netanyahu'ya 2018'de doğrudan iletmiş.

İsrailli medya kuruluşları Ynet ve Yedioth Ahronoth'un aktardığına göre Hamas, 2018-2022'de İsrail'in güneyindeki askeri üsler ve sivil yerleşimlere karşı koordineli bir saldırı planlamış. 

İstihbarat yetkililerinin "Eriha Duvarı" adını verdiği kapsamlı harekat planının, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te düzenlediği Aksa Tufanı saldırısını özetler nitelikte olduğu aktarılıyor. 

New York Times, "Eriha Duvarı" kod adlı 40 sayfalık belgenin, İsrailli yetkililerle paylaşıldığını 2023'teki haberinde bildirmişti. Askeri ve istihbarat yetkililerinin, 2022'de haberdar olduğu planı "hayal ürünü" diye niteleyip gerçekleşmesini çok zor bularak dikkate almadığı öne sürülmüştü. 

Ancak İsrail medyasındaki yeni haberlerde, Başbakan Netanyahu'nun 2018'de planla ilgili birden fazla kez doğrudan bilgilendirildiği ortaya kondu. 

Adlarının paylaşılmaması koşuluyla konuşan yetkililer, "Hamas'ın askeri kanadı, topraklarımızın derinliklerine yönelik geniş çaplı bir saldırı için güç mü topluyor?" alt başlıklı istihbarat raporunun, doğrudan Netanyahu'nun masasına bırakıldığını söylüyor. 

Diğer yandan İsrail Başbakanlık Ofisi, ordunun 7 Ekim'deki başarısızlığına ilişkin devam eden soruşturmada, Hamas'ın saldırı planladığına dair önceden bilgi sahibi olunmadığını iddia etmişti. Ofisin, İsrail Kamu Denetçisi Matanyahu Englman'a gönderdiği açıklamada, "Eriha Duvarı" belgesinin Netanyahu'ya hiç sunulmadığı öne sürülmüştü. 

İsrail İstihbarat Kolordusu'na bağlı Birim 8200'den bazı analistlerin de Hamas'ın saldırı hazırlıklarına dair bilgileri 2018'de orduyla paylaştığı 2023'te ortaya çıkmıştı.  

Kaynaklar, bu planların iç güvenlik teşkilatı Şin Bet tarafından incelendikten sonra doğrudan Netanyahu'ya iletildiğini de savunuyor. 

2022 ve 2023'te "Eriha Duvarı" dosyasının yeni istihbarat bilgileriyle güncellendiği fakat bunların doğrudan Netanyahu'ya ulaşmadığı belirtiliyor. İsrail ordusu ve istihbarat kurumları, Gazze Savaşı'nın fitilini ateşleyen 7 Ekim saldırılarına tüm uyarılara rağmen hazırlıksız yakalandığı gerekçesiyle eleştirilmişti.

Başbakan Netanyahu'ya sunulan istihbaratlarla ilgili bilgi sahibi kaynaklardan biri şunları söylüyor: 

Ordu komutanları parçaları birleştirmekte başarısız olsa bile başbakanın görevi, Hamas'ın hedefleri hakkında yanıt talep etmektir. Netanyahu ise hiçbir şey yapmadı.

Independent Türkçe, Haaretz, Times of Israel, Ynet 


Trump, Netanyahu’ya İran’la müzakereleri sürdürme mesajı verdi

 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi tarafından yayımlanan, bugün Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeye ait fotoğraf.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi tarafından yayımlanan, bugün Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeye ait fotoğraf.
TT

Trump, Netanyahu’ya İran’la müzakereleri sürdürme mesajı verdi

 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi tarafından yayımlanan, bugün Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeye ait fotoğraf.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi tarafından yayımlanan, bugün Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeye ait fotoğraf.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmede nihai bir anlaşmaya varılmadığını, ancak İran’la müzakerelerin sürdürülmesi konusunda ısrarcı olduğunu belirtti.

Trump, Beyaz Saray’da üç saati aşk süren görüşmeyi “son derece verimli” olarak nitelendirerek, ABD ile İsrail arasındaki mükemmel ilişkilerin devam ettiğini vurguladı.

Toplantıda, İran’la yeni bir nükleer anlaşmaya varma ihtimali ele alındı. Trump, müzakerelerin başarıya ulaşmasının tercih ettiği seçenek olduğunu ve bu tutumunu Netanyahu’ya ilettiğini söyledi. Anlaşma sağlanamaması halinde ise “işlerin nereye varacağını göreceğiz” dedi. Trump, İran’ın geçmişte bir anlaşmayı reddettiğini ve bunun “gece yarısı çekici” olarak nitelendirdiği bir darbeyle sonuçlandığını hatırlatarak, Tahran’ın bu kez “daha rasyonel ve sorumlu” davranmasını umduğunu ifade etti.

cd
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun resmi internet sitesinde yayımlanan, bugün Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeden bir fotoğraf.

Trump ayrıca Gazze ve genel olarak bölgede “büyük ilerleme” kaydedildiğini savunarak, “Ortadoğu’da barışın fiilen hüküm sürdüğünü” dile getirdi.

Görüşmeye ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ile özel temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner katıldı.

Netanyahu’nun Washington ziyareti, İsrail basını tarafından İran’a karşı stratejik koordinasyon açısından kritik olarak değerlendirildi. Görüşmelerde İran’ın nükleer programının geleceği ve diplomatik sürecin başarısızlığa uğraması halinde İsrail’in askeri hareket serbestisine ilişkin güvenceler öne çıktı.

Netanyahu’nun, müzakerelerin yalnızca nükleer programla sınırlı kalmaması; İran’ın balistik füze programı ve bölgedeki vekil güçlere verdiği desteğin de kapsama alınması için Trump yönetimine baskı yaptığı aktarıldı. ABD’nin diplomatik sürece şans tanıma konusundaki ısrarına karşın Netanyahu’nun, olası bir anlaşma durumunda dahi İsrail’in İran’a karşı “hareket özgürlüğünü” koruması gerektiğini savunduğu belirtildi.

ghyju
Tahran’da devrimin 47. yıl dönümü kutlamaları kapsamında sergilenen bir füzenin yanında konuşan iki din adamı (New York Times)

Görüşmede Gazze dosyası da ele alındı. Taraflar, İsrail’in resmen katıldığı “Barış Konseyi” çerçevesinde Gazze’nin yeniden imarına yönelik planın ikinci aşamasındaki ilerlemeyi değerlendirdi.

Beyaz Saray yetkilileri, görüşmenin Trump ile Netanyahu arasında yakın bir uyum sergilediğini ve İran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi konusunda ortak vizyon bulunduğunu belirtti. Ancak analistler, iki liderin önceliklerinde farklılıklar olabileceğine dikkat çekti. Trump’ın siyasi kazanım olarak sunabileceği hızlı bir diplomatik anlaşmaya eğilimli olduğu; Netanyahu’nun ise İran’a kısmi tavizler içeren bir mutabakata karşı daha katı şartlar talep ettiği ve askeri seçeneğin masada kalmasında ısrar ettiği ifade edildi.

Netanyahu, görüşmenin ardından Beyaz Saray’dan ayrıldı. Sabah saatlerinde Dışişleri Bakanı Rubio ve ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee ile Blair House’ta bir araya gelen Netanyahu, ayrıca Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile de temaslarda bulundu. İsrail’in Washington Büyükelçisi Michael Leiter, görüşmelerde “önemli jeostratejik gelişmelerin” ele alındığını açıkladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, söz konusu temasların siyasi ve güvenlik koordinasyonu çerçevesinde gerçekleştirildiğini bildirdi.

Trump, salı günü yaptığı açıklamada anlaşma sağlanmaması halinde İran’a karşı sert adımlar atılabileceğini söylemişti. Axios’a konuşan Trump, Tahran’ın “bir anlaşma yapmak için güçlü istek duyduğunu” savunarak, İran’ın nükleer silah ya da füze sahibi olmasına izin verilmeyeceğini ifade etti. İsrail’in müzakere sürecini sekteye uğratacak adımlar atmasını istemediğini de sözlerine ekledi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de anlaşma sağlanamaması halinde “başka bir seçeneğin” masada olduğunu belirterek, Trump’ın tüm seçenekleri açık tuttuğunu söyledi. Vance, Washington’un önceliğinin İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu, rejim değişikliğinin ise İran halkının vereceği bir karar olduğunu kaydetti.

New York Times, ABD’nin İran’la yürüttüğü dolaylı müzakerelerde ilerleme sağlanmasının zor olduğuna işaret ederken; İsrail’in taleplerinin Washington’da yankı bulduğunu, ancak Tahran’ın balistik füze programı ve bölgesel vekil unsurlar konusunu müzakere kapsamına almaya yanaşmadığını yazdı.

Şarku’l Avsat’ın Wall Street Journal’den aktardığı analize göre ABD yönetiminin İran’a baskıyı artırmak amacıyla İran petrolü taşıyan tankerlerin müsaderesini değerlendiriyor. Ancak böyle bir adımın Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğini tehdit edebileceği ve küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açabileceği uyarıları yapılıyor.

Gazete, ABD Hazine Bakanlığı’nın bu yıl 20’den fazla İran petrol tankerine yaptırım uyguladığını ve Beyaz Saray’ın olası müsadereler için hukuki zemin hazırlığı yaptığını aktardı. ABD’li bir yetkili, Trump’ın diplomatik yolu tercih ettiğini ancak görüşmelerin çökmesi halinde alternatif seçeneklerin hazır tutulduğunu söyledi.

ABD Ulaştırma Bakanlığı ise Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi’nde ticari gemilere yönelik potansiyel tehditlere karşı uyarıda bulundu.