Libya siyaseti BM Misyonu’nun rolü konusunda ikiye bölündü

Libya’da bazı taraflar, BM Libya Misyonu’nun rolünü ‘tarafsız’, bazıları ise ‘belirsizlikle dolu’ olarak nitelendirdi

BM Genel Sekreteri’nin Libya Özel Danışmanı Stephanie Williams (AP)

Libyalı politikacılar ve uzmanlar, genel seçimlerin ertelenmesinden bu yana Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu’nun (UNSMIL) ülkedeki rolü konusunda farklı görüş ve tutumlara sahipler. Öyle ki bazıları, BM Genel Sekreteri’nin Libya Özel Danışmanı ve UNSMIL Başkanı Stephanie Williams’ın tavrının hala belirsiz olduğunu belirtti. Aynı şekilde diğer kesimler ise ülkenin tanık olduğu artan kutuplaşma ortasında Williams’ın, tarafsız bir rol oynamaya çalıştığını ifade etti.
Temsilciler Meclisi Yasama Komitesi üyesi Salih Afhima, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, ‘asayı ortadan tutma politikasının’, Libya’daki BM Libya Destek Misyonu tarafından yeni bir yaklaşım olmadığını belirtti. Afhima’ya göre bu nedenle Fethi Başağa’nın Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti’ne (UBH) alternatif bir hükümet kurması da dahil olmak üzere, Temsilciler Meclisi tarafından yakın zamanda onaylanan uygulamalarla ilgili herhangi bir açıklama yapılmaması şaşırtıcı değil. Afhima, misyonun meclis tarafından görevlendirilen hükümetten önce büyük güçler tarafından pozisyonlarının belirlenmesini beklediğini ifade etti.
Afhima, Williams’ın Aralık ortasında Libya’ya dönmesinden bu yana olan tavırlarını, ‘çatışmalı ve dalgalı’ olarak nitelendirdi. Yaptığı açıklamada, “Williams, Temsilciler Meclisi’nin seçimleri gerçekleştiremediği için Ulusal Birlik Hükümeti’nin çalışmalarını sona erdirme girişimlerine şiddetle karşı çıktı. Bunun yerine Siyasi Diyalog Forumu’nun kendi himayesinde hazırladığı yol haritasına göre çalışma süresinin önümüzdeki Haziran ayına kadar devam edeceğini vurguladı” diyen Salih Afhima, “Temsilciler Meclisi’nin Baş Ağa’yı başbakanlığa atamasının ardından Stephanie Williams, duruma itiraz etmedi. Başağa ile görüşmek üzere aceleci davrandı ve onu Başbakan adayı olarak nitelendirdi. Aynı şekilde Dibeybe ile de görüştü” değerlendirmesinde bulundu.
Afhima, “Williams’ın krizi, bir tarafın diğeri karşısında tercih edilmediği bir şekilde yönetmeye yönelik açık girişimine rağmen bazıları, Williams’ın ‘Baş Ağa’nın, parlamentonun güvenini kazanmak için hükümetinin bu konudaki nihai pozisyonunu açıklamadan önce dengeli bir kompozisyon bulma kabiliyetini’ gözlemliyor gibi görünüyor. Bu taraflara göre Williams, sanki Dibeybe hükümetinin tanınmaya devam etmesi için Başağa’nın görevinde başarısız olmasını bekliyormuş gibi, yani kimin daha güçlü olduğu ortaya çıkana kadar iki adamla da oynayacakmış gibi” dedi.
UBH Sözcüsü Muhammed Hammuda ise Williams’ın Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ile yaptığı görüşmenin ardından yaptığı açıklamaların, ‘UNSMIL’in çabalarını lekelememesi gereken bir tür tarafgirlik belirtisi’ olduğunu dile getirdi.
Milletvekili Muhammed el-Haşimi de “UNSMIL ve Williams, Dibeybe hükümetinin çalışmalarını sona erdirme ve Baş Ağa’nın meclisin egemen kararları uyarınca görevlendirilmesine itiraz edemedi” şeklinde konuştu.
Haşimi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada UNSMIL’in yeni hükümeti destekleyip desteklememe konusundaki pozisyonlarındaki netlik eksikliğinin, “ilgili ve Libya meselesine müdahale eden ülkelerin, başbakanlığı üstlenecek isim hakkındaki farklı vizyonlarından kaynaklandığını” söyledi.
Muhammed el-Haşimi, “Yeni hükümetin, parlamentonun güvenini kazanması halinde uluslararası alanda tanınmasındaki herhangi bir gecikme, özellikle de Devlet Yüksek Konseyi ve Temsilciler Meclisi yakınlaşması ortasında, ancak hükümeti değiştirme adımını egemen pozisyonların başkanlarını değiştirmenin izleyeceği korkusuyla açıklanabilir” dedi. Haşimi, ‘ülkenin tanık olduğu tüm bölünmelere ve çatışmalara rağmen görevde kalmayı başaran’ Merkez Bankası Başkanı Sıddık el-Kebir gibi bazı egemen pozisyonların başkanlarının, bu ülkelerle iyi ilişkilere sahip olduğunu belirtti. Şubat ayı ortasında Baş Ağa ile görüşmesinden sonra Williams, Twitter üzerinden açıklama yaparak “Başbakan olarak görevlendirilen Fethi Baş Ağa ile görüştüm. Kendisine, herhangi bir dışlama olmaksızın şeffaf ve uzlaşıya dayalı bir şekilde ilerlenmesi gerektiğini belirttim” dedi. Bazı gözlemciler, açıklamayı ‘Baş Ağa’nın tanındığı’ yönünde bir açıklama olarak yorumladı.
Öte yandan Temsilciler Meclisi üyesi Rabia Ebu Ras, Williams’ın tavrını savundu. Ebu Ras, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “BM Temsilcisi, her zaman asıl amacının ‘seçimleri gerçekleştirmek ve seçimlere katılmak için kayıt yaptıran iki buçuk milyondan fazla vatandaşın arzusuna saygı göstermek’ olduğunu vurguladı. Bu nedenle doğal olarak hareket ediyor ve siyaset sahnesini etkileyen çeşitli taraf ve güçlerle görüşmelerini sürdürüyor” ifadelerini kullandı.
Rabia Ebu Ras, “Williams, gücü yeniden inşa etme projesi üzerinde ikiye bölünmüş iki kampla karşı karşıya. Bu kampların ilkini, gerçeği ele almadan ilk seçim çağrıları yapanlar, ikincisini ise seçim yolunun ancak önlerini açacak yeni bir hükümetle gerçekleşeceğine inananlar oluşturuyor. Bu nedenle sahne oldukça karmaşık ve artık kar ve zarar projelerine ve hesaplarına bağımlı. Ayrıca seçimlerin tamamlanmasına engel olan mücbir sebep unsurları hala mevcut ve bu unsurlar hatta gelişmekte. Bu gerçekle baş edebilmek ise büyük bir sükûnet ve akıl gerektirmektedir” değerlendirmesinde bulundu. Stratejik ve güvenlik konularında uzman olan Libyalı araştırmacı Farac Zeydan, daha önce yaptığı “Misyon, şu anda seçimlerin önünü açma ihtiyacına odaklanıyor” yönündeki açıklamasını hala desteklediğini söyledi. Zeydan, “Misyon ve ABD liderliğindeki bazı müttefikleri, Dibeybe’nin görevine devam etmesinin seçimlerin yeniden yapılmasını engelleyebileceğini düşünüyor” dedi.
Zeydan ayrıca, Williams’ın BM Danışmanı olarak mevcut pozisyonundaki varlığının, ABD’nin Libya’daki planlarını bir misyon aracılığıyla sahaya yansıtma amacı taşıdığını söyledi.