Endonezya’nın palm yağı ihracatına getirdiği yasak endişeye neden oldu

Bitkisel yağ ihracatı durduruldu.

Endonezya dün itibariyle palmiye yağı ihracatını askıya aldı. (Reuters)

Dünyanın en büyük palm yağı ihracatçısı olan Endonezya dünden itibaren palm yağı ihracatını askıya almaya başladı. Bu karar, fiyatları Ukrayna'daki savaştan bu yana en yüksek seviyeyi gören bitkisel yağ piyasasını istikrarsızlaştırabilir.
Güneydoğu Asya takımadaları aylardır yemeklik yağ sıkıntısı yaşadığından ve yerel pazarlarında yüksek fiyatlar ile karşılaşıldığından toplumsal gerilimin artmasından korkuluyor.
Yetkililer, geçtiğimiz çarşamba akşamı yapılan son dakika değişikliği ile ihracatın askıya alınması kararının, önceki gün açıklandığı gibi sadece yemeklik yağ ürünlerini değil, tüm bitkisel yağ ihracatını kapsadığını bildirdi.
Ekonomiden Sorumlu Koordinasyon Bakanı Airlangga Hartarto, çarşamba akşamı ham palm yağı da dahil olmak üzere tüm ürünlerin Ticaret Bakanlığı kararnamesi kapsamında olduğunu belirterek yasağın, çarşamba gecesi yürürlüğe gireceğini açıkladı.
Ham palm yağının fiyatı, Kuala Lumpur Menkul Kıymetler Borsası’na uygulanan yasağın başlamasından önce çarşamba günü yaklaşık yüzde 10, bir yılda yüzde 63 oranında arttı.
Endonezya Devlet Başkanı Joko Widodo, bu ürünün halk için güvence altına alınmasının birinci öncelik olduğunu vurguladı. Widodo açıklamasında "En büyük palmiye yağı üreticisi olduğumuz için yemeklik yağ elde etmekte zorluk çekmemiz ironik" diyerek üreticileri iş birliği yapmaya çağırdı.
270 milyonun üzerinde nüfusa sahip olan Endonezya’da dağıtım ve depolama sorunları yaşanırken üreticiler ürünlerini daha yüksek fiyatlarla yurt dışına satmayı tercih ediyor.
Cakarta, son haftalarda yüzde 70 artış gösteren yemeklik yağın toptan satış fiyatı 14 bin rupiye (97 sent) düştüğünde ihracatı yeniden başlatmayı planlıyor.
Ülkede yemek pişirmek için kullanılan temel yağ olan palm yağının temini yılın başından bu yana sorun haline geldi.
Birçok şehir halkı indirimli fiyatlarla satın almak için yağ dağıtım merkezlerinin önünde saatlerce beklemek zorunda kaldı.
Bir Endonezyalı AFP’ye yaptığı açıklamada, "Toptan satış pazarında bile yemeklik yağ bulmak zor. Sonunda, sıraya girmek ya da savaşmak zorunda kalmamak için tüketimimi azaltmaya karar verdim" dedi.
Endonezyalılar tarafından oldukça sevilen, gorengan adlı kızarmış yiyeceği satan Edi Nini, bu durumun büyük bir darbe olduğunu belirtti. “Yüksek yağ fiyatları satışlarımda düşüşe neden oldu ve gorenganın fiyatını yükseltmek zorunda kaldım" ifadesini kullandı.
Ülkede sadece kızartma yağının fiyatı değil, soya fasulyesinin fiyatı da arttı. Son kamuoyu yoklamalarına göre halkın gıda fiyatlarındaki artıştan duyduğu hoşnutsuzluk, cumhurbaşkanının popülaritesinin azalmasına ve birçok şehirde protestolar yapılmasına yol açtı.
Endonezya Palm Yağı Üreticileri Derneği Başkanı Eddy Hartono, söz konusu uygulamaların çiftlik işletmecilerinin gelirlerini azalttığından yakınarak, "Arzda sorun yok. Sorun dağıtımda” dedi.
Endonezya, üçte ikisi iç piyasada tüketilen dünya palm yağı üretiminin yaklaşık yüzde 60’ını karşılıyor. Ülke geçen yıl 34.2 milyon ton yemeklik yağ ve kozmetikten gıda maddelerine kadar geniş bir yelpazede başka ürünler ihraç etti.
Ekonomi ve Hukuk Araştırmaları Merkezi’nde ekonomist Pema Yudestra, gıda tüketimi nedeniyle, ihracatın askıya alınmasından en çok etkilenen ülkelerin Hindistan, Çin, Bangladeş ve Pakistan olduğunu belirtti.
Yetkili, söz konusu yasağın uzatılması durumunda sözleşmeleri ihlal ettiği için Endonezya'nın para cezası ve hatta Dünya Ticaret Örgütü'nde kovuşturma riskiyle karşı karşıya olduğunu kaydetti.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgal girişiminin ardından oluşan küresel arz sıkıntısı nedeniyle yemeklik yağ fiyatları mart ayında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.