Batı’dan Sudan’a ‘güvenirlikten yoksun bir hükümet kurmama’ uyarısı

Ömer Beşir rejiminin sembol isimlerinin iktidara geri dönmesi tepki çekti.

Burhan, Cuba Barış Anlaşması için Mart 2021’de düzenlenen imza töreninde konuşuyor (Reuters)

Üst düzey batılı temsilciler, Sudan’daki iktidarı, Sudan halkı ve uluslararası toplum nezdinde güvenirlikten yoksun önlemlerle bir hükümet kurmasının veya anlaşma imzalamasının sonuçlarına karşı uyararak, Birleşmiş Milletler'in (BM) Sudan'daki Entegre Geçiş Yardım Misyonu (UNITAMS), Afrika Birliği (AfB) ve Doğu Afrika'da Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi’nin (IGAD) desteklediği siyasi süreç aracılığıyla sivil bir geçiş hükümetinin kurulması yolunda acil ilerleme kaydetme çağrısında bulundu. Batılı temsilciler ayrıca eski rejimin sembol isimlerinin iktidara yeniden geri dönmesinden ‘son derece endişe duyduklarını’ belirterek, bu adımın Sudan toplumunda gerginliği artırdığını ve reformların hayata geçirilmesini zorlaştırdığını ifade ettiler.
Batılı yetkililerin Sudan’a gerçekleştirdiği ve birkaç gün süren ziyaret sona erdi. Yetkililer Sudan’daki temasları kapsamında Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulffetah el-Burhan ve konsey üyeleri de dahil olmak üzere siyasi liderler ve kanaat önderleriyle bir araya geldi. Başkent Hartum’u ziyaret eden heyette Fransa'nın Afrika Boynuzu Özel Temsilcisi Frederic Claver, Almanya'nın Doğu Afrika ve Afrika Boynuzu Yöneticisi Thorsten Hauter, Norveç Bölgesel İşler Direktörü May Ellen Steiner, İngiltere’nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz Özel Temsilcisi Philip Parham, ABD’nin Doğu Afrika’dan Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Peter Lord ve Avrupa Birliği’nin (AB) Afrika Boynuzu Özel Temsilcisi Annette Webb yer aldı.
Ziyaretin tamamlanmasının ardından AB’nin internet sitesinde yayınlanan açıklamada, bu ziyaretle Sudan halkını ve demokrasiye doğru sivil bir geçişin desteklendiğinin gösterilmesi amaçlandığı belirtildi. Hartum’u ziyaret eden temsilcilerin hükümetlerinin ve AB’nin, Sudan halkının özgürlük, barış ve adalet beklentilerine yönelik daimi desteğine vurgu yapılan açıklamada, temsilcilerin UNITAMS, AfB ve IGAD’ın desteklediği siyasi süreç ve Sudanlı gruplar arasında diyaloğu kolaylaştırmak için 10-12 Mayıs tarihlerinde toplantılar düzenleme çabaları aracılığıyla sivil bir geçiş hükümetinin kurulması yolunda acil ilerleme kaydetme çağrısı yaptıkları kaydedildi. Sivil hükümet konusunda uzlaşının gecikmesinin risklerine işaret edilen açıklamada, çıkar sahiplerine söz konusu toplantılara katılma çağrısı yapıldı.
Açıklamaya göre, temsilciler ‘Sudan halkının ve uluslararası toplumun nezdinde güvenirlikten yoksun ve kapsamlı olmayan önlemlerle bir hükümet kurulmasına veya anlaşma yapılmasına’ karşı uyararak, siyasi süreci kolaylaştırmak için çalışan üçlü mekanizmanın (UNITAMS, AfB ve IGAD) görevinde başarılı olması için uygun bir ortam hazırlama çağrısında bulundu. Son günlerde tutuklu bazı siyasi liderlerin serbest bırakılmasını memnuniyetle karşılayan temsilciler, askeri liderlere geriye kalan tüm tutukluları ve siyasi aktivistleri serbest bırakma, ‘göstericilere yönelik cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet de dahil olmak üzere’ şiddeti sonlandırma ve sorumlulardan hesap sorulması çağrısında bulundu.
Heyet, hükümetin makamlarını kaybeden eski rejimin üyeleriyle ilgili yeniden oldu bitti yapması karşısında son derece endişeli olduğunu belirterek, bu girişimin sivil dönüşümü engellediğini, Sudan toplumu içinde gerginliği artırdığını ve reformların uygulanmasını zorlaştırdığını kaydetti. Ülkedeki olağanüstü hal durumuna derhal son verilmesi ve ‘barışçıl gösteri ile dernek kurma hakkı da dahil olmak üzere’ ifade özgürlüğünün güvence altına alınması çağrısında bulunan batılı temsilciler, ‘başarıya ulaşana kadar UNITAMS, AfB ve IGAD’nin desteklediği sürece tümüyle saygı duyulmasını’ istedi.
Sudan halkına yönelik insani yardımları ve diğer doğrudan yardımları sürdürme sözü veren temsilciler, Sudan ekonomisinin hızla kötüleşmesi ve bunun sonucunda halkın bu zor dönemde karşı karşıya kaldığı büyük zorluklar karşısında ciddi endişe duyduklarını dile getirdi. Temsilciler Sudan'a borç affı da dahil olmak üzere uluslararası finansal desteğin ancak güvenilir bir sivil hükümetin kurulmasıyla sağlanabileceğini belirtti. AB’nin açıklamasında, “Sudan, Dünya Bankasından milyarlarca dolarlık kalkınma yardımını kaybedebilir ve Sudan için IMF'nin 19 milyar dolarlık borç hafifletme programı tehlikeye girebilir” ifadesine yer verildi.
Son günlerde Batı Darfur’da 200’den fazla kişinin ölümüyle sonuçlanan şiddet olaylarında görüldüğü üzere Sudan barış sürecinin kırılgan durumuna dikkati çeken heyet, sorumlulardan hesap sorulmasını ve şiddet olaylarının bir daha tekrarlanmamasını güvence altına almak için Cuba Barış Anlaşması’nda öngörülen güvenlik yapılanmalarının tamamlanmasını talep etti.