Pentagon: Suriye'de Baguz köyüne düzenlenen hava saldırısında ölenlerin çoğu DEAŞ’lıydı

Pentagon sözcüsü John Kirby dün, ABD Savunma Bakanlığı’nda basın toplantısı düzenledi (AP)

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 18 Mart 2019 tarihinde Suriye'deki Baguz köyüne düzenlenen ve siviller, kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere onlarca insanın ölümüne yol açan ABD hava saldırısıyla ilgili bir soruşturma başlatmıştı. Soruşturmanın sonuçlanması uzun zaman aldı.
ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, Salı günü yaptığı soruşturmayla ilgili açılamasında, olayla ilgili ilk incelemenin bazı yönlerinin eksik olduğunu, son teslim tarihlerinin geçirildiğini, eksiksiz değerlendirmeler yapılmasını engelleyen bilgi eksikliklerinin olduğunu ve dosyanın aylarca açık bırakıldığını öğrenmenin kendisini hayal kırıklığına uğrattığını söyledi. Austin, “Bu durum ancak müfettişlerin zamanında inceleme ve hava saldırısının koşulları hakkında net bir açıklama yapması engellenirse ortaya çıkabilir” ifadelerini kullandı. ABD’li Bakan, “Masum sivilleri korumak, operasyonlarımızın başarılı olmasının temelini oluşturuyor. Bu, stratejik ve ahlaki bir zorunluluktur” diyerek sivil kayıplarla ilgili raporların ele alınması biçiminde iyileştirmeler yapılması talimatı verdi.
Soruşturma geçtiğimiz yıl New York Times (NYT) gazetesinin ABD ordusunun hava saldırısında sadece DEAŞ üyelerini değil, aynı zamanda sivilleri de hedef almak ve sivil kayıpları örtbas etmeye çalışmakla suçlayan bir haber yayınlamasının ardından başlatıldı.
Ancak yapılan son soruşturmada, Baguz köyüne düzenlenen hava saldırısında ölenlerin çoğunun DEAŞ üyeleri olduğu da ortaya çıktı. Pentagon sözcüsü John Kirby Salı günü düzenlediği basın toplantısında, hava saldırıları sırasında biri genç bir erkek olmak üzere 52 DEAŞ’lının ve biri kadın, üçü çocuk olmak üzere 4 sivilin öldüğünü, 11'i kadın, 4'ü çocuk 15 sivilin de yaralandığını belirtti. Soruşturmada sivillerin ölümleriyle ilgili herhangi bir kişinin sorumlu tutulması gerekmediği sonucuna varıldığını belirten Kirby, soruşturmanın ‘savaş hukuku kapsamı dışında kişisel bir davranışa işaret etmediğini’ söyledi. Ancak işlerin her zaman doğru gitmediğini kabul eden Kirby, “Öğrendiklerimiz hakkında mümkün olduğunca şeffaf olmaya ve geliştirmeye çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
NYT’nin haberine göre hava saldırısında çocuklar ve kadınlar dahil 70 kişi ölürken o dönem açıklanan sonuçlar nedeniyle kimseye herhangi bir disiplin cezası verilmedi. Haberde, ABD'li adli bir yetkilinin hava saldırısının  ‘potansiyel bir savaş suçu’ içerebileceğini ve ‘ordunun neredeyse her adımı dehşet verici olan bu saldırıyı örtbas etmeye çalıştığını’ düşündüğü aktarılsa da Savunma Bakanı’nın yazılı açıklaması bu sonucu tersine çevirdi. Austin’in yazılı açıklamasında, DEAŞ’la Mücadele Uluslararası Koalisyonu’ndaki (DMUK) ABD kara kuvvetleri komutanının, Suriye topraklarındaki aşırılık yanlılarıyla mücadelede aktif rol alan Suriye Demokratik Güçleri’nden (SDG) bir hava saldırısıyla kendilerine destek verilmesi talebi aldığını ve komutanın, saldırı sahasında sivillerin bulunmadığı yönünde bilgi aldıktan sonra saldırı emri verdiğini söyledi. Ancak daha sonra olay yerinde sivillerin bulunduğu anlaşıldı. Soruşturmada ‘angajman kurallarının ya da savaş hukukunun herhangi bir ihlalinin bulunmadığı’ ve komutanın ‘kasten ya da ihmal sonucunda sivil kayıplara yol açmadığı’ vurgulandı. Ordunun hava saldırısı ile ilgili raporunu yayınlamasını geciktiren idari eksikliklere işaret eden Austin, bu durum ‘olayı örtbas etme girişimi’ izlenimi verdiğini kaydetti.
Savunma Bakanı Austin, geçtiğimiz Kasım ayında NYT’nin haberinin ardından, Kara Kuvvetlerinden Orgeneral Michael Garrett’a olayla ilgili soruşturma başlatması talimatı verdi. Ordu Merkez Komutanlığı o sırada, NYT’nin haberine yanıt olarak, saldırının yakın bir tehdide karşı kendini savunma amaçlı olduğunu ve 16 savaşçı ile dört sivilin öldürüldüğünü açıkladı. Komutanlık öldürülen diğer onlarca kişinin savaşçı mı yoksa sivil mi olduğunun net olmadığını, bunun nedeninin kısmen DEAŞ saflarındaki kadın ve çocukların da zaman zaman silaha sarılmaları olduğunu belirtti.Orgeneral Garrett, Pentagon tarafından Salı günü yayınlanan raporunda, ‘komutanların, saldırı öncesinde saldırı sahasında sivillerin olup olmadığını belirlemek için bir takım prosedürleri takip ettiklerini belirterek’ NYT’nin haberine itiraz etti. Gazete, Savunma Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkilinin, ordunun Suriyeli müttefiklerden bölgede yalnızca savaşçıların bulunduğu yönünde gelen sahte istihbarata dayanarak ve bölgede yaşayan onlarca insanın savaşçı mı yoksa sivil mi olduğunu ayırt edemeyen düşük çözünürlüklü insansız hava araçlarının (İHA) kamerasıyla inceleyerek bölgeyi hedef aldığını söylediğini aktardı.
NYT’nin, ABD güçlerinin Afganistan’dan çekilmesinden önce 29 Ağustos'ta Kabil'de İHA’larla gerçekleştirilen hava saldırısıyla ilgili benzer bir haberi, Savunma Bakanlığı'nı kaza sonucu 10 sivilin öldürülmesinin sorumluluğunu kabul etmeye zorlamıştı.