Paralı askerler ve yabancı kuvvetler Libya’dan neden çıkarılamıyor?

Korgeneral Abdurrazık el-Naduri ve Orgeneral Muhammed El-Haddad Kahire’deki Libya Ortak Askeri Komitesi toplantısında (Genelkurmay Başkanlığı)

Libyalı askeri liderlerin vatandaşlara tekrar savaşmaya dönmeyecekleri konusunda güvence verme isteğine rağmen, Trablus’taki savaşın sona ermesinden bu yana ülkenin merkezinde konuşlanan ‘paralı askerler’ ve yabancı güçler konusunda hala somut bir ilerleme olmadı. Bu da, onların varlığıyla ilgili radikal görüş ayrılıklarının varlığını gösteriyor.
Halife Hafter liderliğindeki Ulusal Ordu tarafından başkent Trablus’a Haziran 2020 başlarında başlatılan askeri operasyon durdurulduktan sonra aynı yılın Ekim ayında ateşkes imzalandı.
Ateşkes, 90 gün içinde paralı askerlerin ve yabancı kuvvetlerin kaldırılmasını şart koşuyordu. Ancak o zamandan beri önemli bir çekilme olmadı.
Libyalı politikacı ve analistler, ülkeden paralı askerler ve yabancı güçleri çıkarma konusundaki karmaşayı, birçok uluslararası karışıklığa, ülkedeki siyasetin seyrine ve siyasilerin cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılıp yapılmayacağı konusundaki anlaşmazlığına bağlıyor.
Bununla birlikte, Libya’daki çatışmanın tarafları bu meseleye olumlu bakıyor.
Taraflar, Ortak Askeri Komite (5+5) tarafından geçen haftanın sonunda Kahire’de düzenlenen üçüncü toplantıda, yabancı güçler ve paralı askerleri tüm topraklardan çıkarmak için çalışmanın gerekliliği konusunda anlaştı.
Ülkenin doğusunda konuşlu Ulusal Ordu’nun Genelkurmay Başkanı Korgeneral Korgeneral Abdurrazık el-Naduri ve Libya’nın batısındaki Genelkurmay Başkanı Orgeneral Muhammed El-Haddad, Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Stephanie Williams’ın başkanlık ettiği toplantıda, ülkeden tüm yabancı güçler ve paralı askerlerin çıkarılması için çalışmak gerektiğini vurguladı.
Şarku’l Avsat’a konuşan Libyalı siyasi analist Abdulazim el-Başti, Türkiye ve Rusya başta olmak üzere yerli-yabancı tüm tarafların paralı askerlerin çıkarılması konusunda ciddi olmadığını öne sürerek, “Sadece sayılarını azaltmak istiyorlar” dedi.
BM’nin 2021 Şubat tarihli tahminine göre, Libya’daki paralı asker sayısı, ülkenin batısındaki güçlere destek veren Suriyeliler ve Ulusal Ordu’ya bağlı güçlerin yanında savaşan Sudanlı ve Çadlılar olmak üzere 17 ile 20 bin arasında değişiyor.
Ulusal Ordu tarafından geçen yıl yapılan açıklamada, komşu ülkeler ve BM Libya Destek Misyonu (UNSMIL) ile koordineli olarak silahlı kuvvetlerin bölgelerinden 300 paralı askerin sınır dışı edildiği ifade edildi.
Başkanlık Konseyi’nin Dışişleri Bakanı Necla el Manguş ise ülkesinden ‘sınırlı sayıda’ paralı askerin sınır dışı edildiğini duyurdu.
Ancak bu konu, paralı askerlerin Libya’dan çıkarılması konusundaki uluslararası tutarsızlık nedeniyle tökezledi.
9 Ekim 2021’de Cenevre’deki üç günlük görüşmelerden sonra, Ortak Askeri Komite, paralı askerler ve yabancı güçleri kademeli ve eş zamanlı olarak ülkeden çıkarmak için kapsamlı bir eylem planı uygulamak için bir anlaşmaya vardı.
Siyasi analist Başti, paralı askerler meselesinin, Libyalı taraflara bağlı milislerin, Türkiye’ye yakın Suriye unsurlarını ve Rusya’nın Wagner askerlerini bırakmak istememesi gibi bazı faktörler tarafından kontrol edildiğini öne sürdü.
Financial Times gazetesinde Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın tırmandığı Nisan ayında yer alan haberde Batılı ve Libyalı yetkililerin açıklamalarına yer verildi.
Habere göre, Wagner paralı asker grubundan yaklaşık 200 asker ve Rusya tarafından Libya’da konuşlandırılan yaklaşık bin Suriyeli unsur son haftalarda ülkeden çekildi. Ancak yaklaşık 5 bin paralı asker Libya’da kaldı.
Şarku’l Avsat ile konuşan askeri bir kaynak, ülkede kalan tüm unsurların gerçek sayılarını açıklamayı reddederken, sadece sayılarının birkaç bin olduğunu söyledi.
Bu bağlamda Başti, bu sorunun çözümü için Ortak Askeri Komite’ye güvendiğini söyledi ve bir müzakere kartı olarak her iki taraftan da bazı unsurların çıkarılması konusunda anlaşmaya varılabileceğini dile getirdi.
Afrikalı unsurlara gelince, Afrika Birliği daha önce Tunus’taki Askeri Komite toplantısında tüm savaşçıları çıkarmak için işbirliği yapmaya istekli olduğunu ifade etmişti. Ancak bu gerçekleşmedi.
Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, Addis Ababa’daki Afrika Birliği zirvesi öncesi yaptığı konuşmada, tüm paralı askerler ve yabancı kuvvetlerin Libya’dan çıkarılma sürecini destekledi ve iç işlerine müdahale edilmemesi çağrısında bulundu.