ABD Başkanı Joe Biden, Suudi Arabistan ziyaretinden birkaç gün önce Washington Post'ta yayınlanan makalesinde, “Suudi Arabistan, Yemen'de Birleşmiş Milletler’in desteklediği ateşkesin uzatılmasını destekleyerek cesur bir liderlik sergiledi” vurgusunda bulundu.
Biden, Suudi Arabistan ziyaretinin iki ülke arasında 80 yıl önce başlayan ilişkilerin doruk noktası olduğunu da ekledi. Biden bugün Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz ve Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Arap ülkeleri ve uluslararası düzeyde geniş çapta ilgi gören tarihi ziyarette bir araya gelmek üzere Suudi Arabistan’a geldi. Biden, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri, Mısır, Ürdün ve Irak'ın yer aldığı olağanüstü bir toplantıya katılacak.
Suudi Arabistan ABD’nin önde gelen stratejik ortaklarından biri konumunda yer alıyor. ABD, Suudi ihracatında ikinci, ithalatında ise ilk sırada yer alıyor. Suudi Arabistan, ABD’nin Orta Doğu’daki en büyük ticari ortağı sayılıyor. İki ülke arasındaki ortaklık, petrol ve gazla sınırlı kalmayıp birçok alanı kapsıyor. 2019 yılında iki ülke arasındaki ticaret alışverişi, Krallığın 2030 Vizyonu’na uygunluk sağlayacak şekilde 280 milyara ulaştı.
2020'de Suudi Arabistan ve ABD, yaklaşık 76 milyar riyal (20,2 milyar dolar) emtia alışverişinde bulundu. Suudi Arabistan'ın ABD'ye ihracatında organik kimyasallar, değerli ve yarı değerli metaller, tekstil endüstrisi gibi emtialar yer alıyor. Petrol ihracatı ise önde geliyor. G20 grubunda yer alma ayrıcalığını edinen Suudi Arabistan, en büyük dış rezervlere sahip ülkeler arasında bulunuyor.
Suudi Arabistan'da bulunarak burada yatırım yapan yaklaşık 3 bin 50 ABD şirketi bulunuyor. Suudi Arabistan ile ABD arasında ortak düzeydeki projelerin sayısı, 62 milyar dolar değerinde 610 projeye ulaştı.
İki ülke arasında teknik iş birliği anlaşması, ülkedeki özel Amerikan şirketleri arasındaki ortaklıkların hacmini artırmayı amaçlayan güvenceli özel yatırımlar anlaşması gibi önemli anlaşmaların imzalandığı biliniyor. Aynı zamanda ABD şirketleriyle 50 milyar dolar değerinde bir anlaşma imzalayan Saudi Aramco petrol şirketi, National Oilwell ile 6 milyar dolar değerinde bir ortak girişime imza attı. Bunun yanısıra Exxon Mobil ve SABIC şirketleri ile petrokimya üretim projeleriyle ilgili anlaşmalar imzalandı.
Suudi Arabistan Kralı Abdulaziz Al Suud ve ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, 14 Şubat 1945 tarihinde ABD ‘USS Quincy’ destroyerinde bir araya geldi. (Getty)
İki ülke arasındaki ilişkiler, ABD'nin Suudi Arabistan Krallığı'nı tanıdığı 1931 yılına uzanıyor. İki ülke arasında tam diplomatik ilişkilerin kurulduğu 1933 yılında Krallık, Standard Oil of California (SOCAL) şirketine petrol arama imtiyazını verdi. Şirketin daha sonra Aramco adını alan Suudi yan kuruluşu, ilk ticari keşfini 1938'de yaptı. 1945'te ABD Başkanı Franklin Roosevelt’in Süveyş Kanalı'nda USS Quincy gemisinde Suudi Kralı Abdulaziz Âl Suud ile bir araya gelmesi, günümüze kadar uzanan yakın ilişkilerin temelini teşkil etti. 1951'de Suudi Arabistan ve ABD’nin imzaladığı Karşılıklı Savunma Anlaşması, Amerikan silah satışlarının önünü açtı. 1980'de Riyad, Aramco hisselerinin yüzde 100’ünü satın almış oldu.
Kral Abdulaziz, ABD Başkanı Roosevelt ve Suudi heyetinin üyeleri (Şarku'l Avsat)
Suudi-Amerikan ilişkileri dönem dönem gelişme gösterdi. İki ülke arasında gerginliğin yaşandığı da oldu. ABD Başkanı bugün dünya ekonomisi ve endüstrilerine yön veren petrolün varlığı, ekonomi ve endüstride önde gelen G20 grubundaki konumu dolayısıyla bunun stratejik bir gereklilik olduğu bilinci ile Suudi Arabistan’ı yeniden ziyaret ediyor.
Suudi Arabistan’ın stratejik konumu, bir buçuk milyarı aşkın Müslümanın kıblesi olan Kabe’yi de içeren Mekke’nin ve Hz. Muhammed’in kabrinin bulunduğu Medine’nin topraklarında bulunması da ABD’nin İslam dünyası ile ilişkileri açısından önem arz ediyor.
