ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Başkanı William Burns, Colorado’da düzenlenen Aspen Güvenlik Forumu’nda yaptığı açıklamada, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal girişiminin Çin’in Tayvan’ı olası işgalini etkilemediğini belirtti. Burns, Ukrayna işgali ile Çin’in Tayvan’ı ne zaman ve nasıl işgal edeceğini ‘yeniden hesapladığını’ kaydetti.
Burns, forumda yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Öyle görünüyor ki Ukrayna’daki savaş, Çin’in önümüzdeki birkaç yıl içinde Tayvan’a karşı nasıl bir güç kullanmayı seçip seçmeyeceğini etkilemiyor, sadece ne zaman ve nasıl yapacağına karar vermelerini sağladı. Çin Rusya'yı sözlü olarak desteklemesine rağmen askeri destek sağlamadı.”
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, özellikle iktidardaki Komünist Parti'nin önemli bir toplantısından sonra, bu yıl içinde Tayvan'ı işgal etme kararı alabileceği yönündeki iddiaları uzak gören Burns, “Bize öyle geliyor ki, bu on yılın sonuna yaklaştıkça bu tür riskler artacak.” dedi.
Kuvvetlerinin bir hafta içinde Kiev'i yenebileceğine inanan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in "stratejik başarısızlığa" uğradığını ifade eden Burns, "Pekin'in bu sonuçtan çıkaracağı derslerden biri, savaşa yeterince askeri ağırlık vermezseniz hızlı ve kesin zaferler elde edemeyeceğinizdir. Ayrıca, Çinli liderler ve askeri personel tarafından öğrenilecek bir ders de zafere ulaşmak için baskın bir gücü sık sık harekete geçirmenin gerekli olduğudur. Bilgi alanını kontrol etmek ve olası ekonomik yaptırımlara hazırlanmak da önemli.”
Burns, diğer ABD'li yetkililer gibi, Çin'in Rusya'yı Ukrayna'daki savaşında sözlü olarak desteklerken, askeri destek sağlamadığını vurguladı.
Burns'ün konuşmasından önce, Çin'in Washington Büyükelçisi Chen Gang, aynı forumda ülkesinin "adayı anakara ile yeniden birleştirmeye yönelik barışçıl bir süreci hala desteklediğini" söyledi.
Chen, "Çatışma yok, savaş yok, bu Çin ile ABD arasındaki en önemli anlaşma. Ancak ABD'nin tek bir Çin'i tanıma politikasından yavaş yavaş geri adım atması üzücü. Sadece tek Çin politikasına sıkı sıkıya bağlı kalarak ve Tayvan'ın bağımsızlığını reddetmede aynı safta yer alarak barışçıl bir yeniden uzlaşıya ulaşabiliriz.”
Çin ordusu, uçak gemisi "Shandong"un Salı günü Tayvan Boğazı'ndan geçerek yaklaşık iki haftadır bölgede devriye gezen ABD destroyeri "USS Penfold"u izlediğini duyurdu. Çin, ABD destroyerinin devriyelerini bölgede "kışkırtıcı, çaresiz ve gergin bir girişim" olarak nitelendirdi. ABD, Çin'in artan yeteneklerine karşı koymaya çalışıyor.
Çin ordusunun Doğu Tiyatro Komutanlığı Sözcüsü Albay Shi Yi, ABD'nin tekrarlanan provokasyon ve gösterilerinin, "barış ve istikrarı yok eden ve Tayvan Boğazı'nda risk alan taraf" olduğunu açıkça gösterdi.
Çin askeri güçlerinin "her zaman yüksek alarmda kalacağını ve ulusal egemenliği ve toprak bütünlüğünü sıkı bir şekilde koruyacağını" kaydeden Albay Shi Yi, “Bir ABD savaş gemisinin tekrar tekrar Xisha ve Nansha Adaları açıklarındaki sulardan ve ardından ihtilaflı Tayvan Boğazı'ndan geçmesi nadir görülen bir durumdur.” dedi.
Çin'in kendi topraklarının bir parçası olarak gördüğü Tayvan adasına yönelik niyetleri konusunda derin şüpheler uyandıran Ukrayna savaşı zemininde bölgede, ABD ve Çin arasında gerginlik tırmandı. Pekin zorla da olsa Tayvan adasında kontrolü yeniden kazanmaya kararlı.
Çinli uzmanlar Çin gazetesi Global Times'a, “Çin'in artan askeri yetenekleri karşısında, ABD ordusu endişeli hale geldi ve operasyonlarından daha az emin, bu yüzden ABD gücünü kanıtlamak için provokasyonları yoğunlaştırıyor.” açıklamasında bulundu.
Öte yandan ABD Başkanı Joe Biden, Çinli mevkidaşı Şi Cinping ile Tayvan sorunları nedeniyle artan gerilimin ardından önümüzdeki günlerde görüşmeyi planladığını açıkladı. Daha önce Biden Çin'in askeri bir saldırı başlatması halinde ülkesinin Tayvan'ı savunmak için askeri müdahalede bulunmaktan çekinmeyeceğini söyleyerek Pekin’in tepkisini çeken açıklamalarda bulunmuştu.
Biden bu tutumundan dönmesine rağmen ülkesinin izlediği "stratejik belirsizlik" politikasına bağlı kalıyor. Biden, iklim konferansından döndükten sonra gazetecilere verdiği demeçte, "Önümüzdeki 10 gün içinde Başkan Şi ile konuşacağımı düşünüyorum.” dedi. İki lider arasında uzun zamandır planlanan görüşme, Tayvan konusunda süregelen gerilimin ortasında yapılacak.
İki liderin görüşmesi Biden yönetiminin, Amerikalı tüketiciler üzerindeki enflasyonist baskıları azaltmaya yardımcı olmak için Çin'den ithal edilen mallara yönelik tarifelerde keskin bir indirim yapılmasını hedeflediği bir zamanda gelecek.
Çarşamba günü gazetecilere konuşan Biden, ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi'nin gelecek ay Tayvan'a yapmayı planladığı ziyaret konusunda da şüphe uyandırdı. ABD Başkanı, "Ordu şu anda bunun yanlış bir fikir olduğunu düşünüyor ama ne olacak bilmiyorum" dedi.
Şarku’l Avsat’ın Tayvan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya dayandırdığı haberinde, “Biden'ın açıklamalarından haberdar olunduğu ve Tayvan ile ABD'nin karşılıklı güven ve sorunsuz iletişim kanallarına sahip olduğu” ifade edildi. Bakanlığın açıklamasında Pelosi'nin ziyareti hakkında "herhangi bir bilgi" elde edilmediği kaydedildi.
Pekin Salı günü Pelosi'nin adayı ziyaret etmesi halinde "katı önlemlerle" karşılık vereceği tehdidinde bulundu. Çin böyle bir ziyaretin "Çin'in egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ciddi şekilde baltalayacağını" savundu. Pelosi'nin ofisi, "güvenlik nedenleriyle" ziyaret hakkında yorum yapmayı reddetti. ABD Dışişleri Bakanlığı ise görüşmenin "sanal" olacağını söyledi.
Ukrayna Putin’e pahalıya mal oldu
CIA Başkanı Burns, "Ukrayna'daki kazanımları Rusya'ya çok pahalıya mal oldu" dedi. Colorado’da düzenlenen Aspen Güvenlik Forumu'nda konuşan Burns, Amerikan istihbarat servislerinin tahminlerine göre, Ukrayna'da son 5 ayda yaklaşık 15 bin Rus askerinin öldüğünü söyledi.
Burns, Ukrayna'da yaklaşık 45 bin Rus askerinin de yaralanmış olabileceğini belirtti.
CIA Başkanı'na göre Ukrayna ordusu ise savaşta Rusya'ya kıyasla daha az kayıp verdi. Rusya'nın Ukrayna'daki askeri faaliyetlerini ülkenin doğusundaki Donbas'ta yoğunlaştırdığına dikkat çeken William Burns, bunun Rus ordusunun savaşta gerekli dersleri çıkardığına işaret ettiğini savundu.
Burns, Rus ordusunun artık verdiği kayıpların da etkisiyle, Ukrayna'da belirlediği hedeflere uzun menzilli füzelerle saldırılar düzenlediğini söyledi.
'Putin çok sağlıklı görünüyor'
Öte yandan CIA Başkanı William Burns, ellerinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in sağlık durumunun kötüleştiğine dair bir istihbarat olmadığını söyledi.
Bu yıl 70 yaşına giren Putin'in kansere yakalanmış olabileceği yönünde spekülasyonlar yapılmıştı. Burns ise açıklamasında, "Putin çok sağlıklı görünüyor" dedi.
Daha önce ABD'nin Rusya Büyükelçisi olarak da görev yapan Burns, geçen yıl Kasım ayında Moskova'ya giderek Kremlin'i, Rusya için Ukrayna'nın işgalinin sonuçlarının ağır olacağı yolunda uyarmıştı.
Rusya 24 Şubat'ta Ukrayna'yı işgale başlamış, ülkenişn doğusunda ve güneyinde askeri kazanımlar elde etse de başkent Kiev'i ele geçirememişti.
Kremlin'in 2014'te Kırım'da uyguladığı yöntemle Ukrayna'nın bazı topraklarını ilhaka hazırlandığını savunan ABD dün Kiev yönetimine daha fazla uzun menzilli füze göndereceğini açıklamıştı.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov bu karar sonrası yaptığı açıklamada, Ukrayna'daki stratejilerini değiştirdiklerini ve artık "sadece ülkenin doğusuna odaklanmayacaklarını" söylemişti.
