Türkiye’den Moskova ve Kiev'e tahıl anlaşmasına uyma çağrısı

Ankara, tahıl anlaşmasına bağlılığını vurguladı.

Anlaşma geçtiğimiz cuma günü İstanbul'da, Erdoğan ve Guterres'in katılımıyla imzalandı. (Reuters)

Türkiye, Ukrayna ve Rusya limanlarından tahıl, tarım ürünleri ve gübre ihracatı için Karadeniz'de güvenli bir geçişin açılmasına yönelik dörtlü anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmeye devam edeceğini duyururken geçtiğimiz cuma günü İstanbul’da imzalanan anlaşma çerçevesinde, savaşan iki ülkeyi sükunet ve sabırlılıkla iş birliğini sürdürmeye çağırdı.
Rusya Savunma Bakanlığı dün Odessa Limanı’nda bir Ukrayna savaş gemisi ve bir ABD Harpoon gemisavar füzesi deposunun imha edildiğini duyurdu. Saldırı, Tahıl Sevkiyatı Anlaşması’nın imzalanmasından bir gün sora gerçekleşti. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, Ukrayna donanmasına ait gemi onarım ve modernizasyon tesislerinin hizmet dışı bırakıldığı belirtildi.
Bu, Savunma Bakanı Hulusi Akar'ın cumartesi akşamı Rus ve Ukraynalı yetkililerle Odessa Limanı’na yapılan saldırıyı görüştüğü ve Rus yetkililerden ülkelerinin saldırıyla ilgileri olmadığına dair güvence aldığı açıklamasının ardından geldi.
Akar açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Rusya ile yaptığımız temasta da Ruslar kesinlikle bu saldırıyla alakalarının olmadığını, konuyu çok yakından ve ayrıntılı bir şekilde incelediklerini bize belirttiler. Tahıl sevkiyatı ile ilgili cuma günü yaptığımız anlaşmadan hemen sonra böyle bir hadisenin meydana gelmesi gerçekten bizi de endişelendirdi.”
Akar, Ukraynalı bakanlarla da görüştüğünü ve bilgi aldığını kaydetti.
Ukrayna ordusu, Rus füzelerinin Odessa'daki silolardan birine bir füze düştüğünü, diğerinin ise bir siloya yakın bir alana indiğini bildirmişti.
Hulusi Akar, saldırının limanın mal yükleme kabiliyetine zarar vermediğini ve tahıl ihracatının devam edebileceğini belirttiği açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Füze saldırısı olduğu şeklinde bilgiler aldık ve bunun üzerine biz zaten temasta olduğumuz Ukrayna Savunma Bakanı Reznikov ve Ukrayna Altyapı Bakanı Kubrakov ile telefonla görüştük, konuştuk. Gerekli bilgileri aldık. Oraya bir füze saldırısı olduğunu ifade ettiler. Füze saldırılarından bir tanesinin oradaki silolardan bir tanesine isabet ettiğini, diğerinin de siloya yakın bir bölgeye düştüğünü ve fakat önemli rıhtımların yükleme kapasitesinde ve kabiliyetinde herhangi bir olumsuzluk olmadığını, oradaki faaliyetlerin devam edebileceğini ifade ettiler. Anlaşma kapsamındaki sorumluluklarımızı yerine getirmeye devam ediyoruz. Ukrayna ve Rusya taraflarıyla yaptığımız görüşmelerde tarafların sükunetle, sabırla burada sakin bir şekilde iş birliğine devam etmelerinden yana olduğumuzu da yine görüşmelerimizde dile getirdik.”
Uygulamaya bir an önce başlanmasının bütün dünya kamuoyunun da beklentisi olduğunu vurgulayan Akar, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna ile koordinasyonunun sürdüğünü ve Türkiye'nin anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getireceğini bildirdi. Akar, söz konusu anlaşma uyarınca İstanbul'da ortak bir koordinasyon merkezinin açılmasına yönelik çalışmaların sonuç verdiğini, Birleşmiş Milletler (BM), Rusya ve Ukrayna temsilcilerinin Türkiye ile birlikte çalışmaya başladığını kaydetti.
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ABD'nin Ukrayna'nın Odessa Limanı’na yönelik füze saldırısından Rusya'yı sorumlu tuttuğunu ve bu saldırıyı şiddetle kınadığını söyledi. Blinken, Rusya'yı küresel gıda krizini alevlendirmekle ve Ukrayna'ya yönelik saldırıyı sürdürerek milyonlarca sivilin güvenliğini ve emniyetini hiçe saymakla suçladı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de İstanbul'da tahıl anlaşmasının imzalanmasından kısa bir süre sonra Odessa Limanı’na yapılan saldırıyı kınadı.
Rusya dün, Guterres'in Rus tahılının dünya pazarlarına ihracatını engelleyen yaptırımlar sorununu çözebileceğine dair umudunu dile getirdi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Mısır'ın başkenti Kahire'de Mısırlı mevkidaşı Samih Şukri ile yaptığı basın toplantısında, Moskova’ya yaptırımların kaldırılmasını istemediğini ancak gıda konusunda Batı'nın kendi yarattığı sorunları ortadan kaldırması gerektiğini dile getirdi.
Batı ülkelerinin Rus gemilerinin yabancı limanlara girmesini engellediğini ve bu durumun küresel gıda krizinde rol oynadığına dikkati çeken Lavrov, Karadeniz'deki güvenli geçişlerin, tahılın Ukrayna'dan taşınmasını sağlayacağını ancak Kiev'in limanlardaki mayınları kaldırması gerekeceğini aktardı. Lavrov, İstanbul'da imzalanan dörtlü anlaşmaya ilişkin olarak, Ukrayna'nın karasularını mayınlardan arındırarak gemilerin oradan ayrılmasını sağlamakla yükümlü olduğunu, gemilerin yolculuğu boyunca Rusya ve Türkiye'nin güvenliğini donanmasıyla garanti altına alacağını söyledi. Rus Bakan, Ukrayna limanlarına silah taşınmasını önlemek amacıyla gemilerin buğday ile yüklenmesi için Ukrayna limanları yönünde kontrol edileceğini de sözlerine ekledi.