ABD’nin ve Rusya’nın Suriyeli Kürtlere “ihanetleri”

ABD’nin ve Rusya’nın Suriyeli Kürtlere “ihanetleri”
TT

ABD’nin ve Rusya’nın Suriyeli Kürtlere “ihanetleri”

ABD’nin ve Rusya’nın Suriyeli Kürtlere “ihanetleri”

Bir Arap yetkili, birkaç gün önce, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’a, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki benzersiz iş birliğinin sırrını sorduğunda Lavrov, bunun sırrının ‘aralarındaki özel şahsi ilişki’ olduğunu söyledi. Putin, Erdoğan ile aralarındaki rekabete ve iki ülke arasında geçmişteki düşmanlıklara rağmen Erdoğan'ın sözlerini yerine getirdiğine inanıyor. Türkiye, Libya'dan Dağlık Karabağ'a ve Ukrayna'dan Suriye'ye kadar çeşitli bölgelerde askeri nüfuza sahip bir ülke ve Putin, Erdoğan ile iş birliği formülleri bulabileceğini düşünüyor.
Bu eski düşman iki ülke arasındaki iş birliğinin son örneği, Erdoğan’ın Suriye'nin kuzeyinde Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) omurgasını oluşturan Halk Koruma Birlikleri’ne (YPG) yönelik askeri bir operasyon başlatma niyetiyle ilgiliydi. Erdoğan, her ne kadar Suriye’nin kuzeyine operasyon başlatma tehditlerini sık sık tekrarlasa, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve Ankara’ya yakın Suriyeli muhalif gruplar askeri hazırlıklar yapsa da Moskova, yeşil ışık yakmadığından operasyon başlamadı. Türkiye’nin 2016, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında Suriye’ye gerçekleştirdiği askeri harekatlar Rusya ve Türkiye arasında varılan mutabakatlarla gerçekleşmişti.
Putin ve Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin de katılımıyla Tahran’da yapılan Suriye konulu üçlü zirvenin oturum aralarında ve birkaç gün önce ikili olarak Soçi'de bir araya geldiklerinde Putin, Erdoğan'a bu kez farklı bir formül sundu.
Formülün içeriği ise şöyleydi;
1 - Ankara'nın askeri bir saldırıdan ziyade, Ankara’nın PKK ve PKK’nın Suriye’deki uzantısı olarak gördüğü YPG liderlerini silahlı insansız hava araçlarıyla (SİHA) daha fazla hedef alınmasına izin verilmesi, yani Rus füze sistemlerinin bombardımanlara ve kara saldırısına izin vermesinin yanı sıra SDG ve YPG güçleriyle olası çatışmadan uzak tutulması ki, bu oldu. PKK’lı ya da sivil olmayan liderlerin hedef alınacağından bahsettiği de biliniyor.
2 - Rusya’nın başkenti Moskova’nın son günlerde olduğu gibi Suriyeli ve Türk yetkililer arasında, askeri bir harekat gerçekleştirilmeden ve Türk güçlerinin Suriye topraklarında bulunmasına gerek kalmadan Türkiye’nin taleplerinin karşılanabilmesine dair üst düzey güvenlik toplantılarına ev sahipliği yapması.
3 - Ankara ile Şam arasında 1998 yılında imzalanan Adana Anlaşması’nın masaya yatırılması ve Suriye’nin mevcut durumunu yansıtan ve Suriye ile Türkiye arasındaki güvenlik koordinasyonuyla sınır güvenliğinin sağlanmasına ve sınır ötesi terörle mücadele çabalarına izin verecek şekilde Adana Anlaşması-2’nin imzalanmasının yanı sıra, gelecekteki siyasi iş birliği olasılığının görüşülmesi.
4 - Şam ve SDG, ABD'nin Suriye'nin kuzeyinden çekilmesi ve Washington'a bağlı askeri oluşumların lağvedilmesi, yani Moskova için SDG'nin Suriye'nin merkezine giden yolu, Suriye ordusunun da Fırat'ın doğusuna dönüşünün önünün açılması için koşulların olgunlaştırılması. Askeri koordinasyon ve ortak tatbikatlarla, Fırat'ın doğusunda SDG’nin nüfuz bölgelerinde Suriye rejim güçlerinin kalmaya devam etmesi ve SDG'nin, Şam’ın söz konusu bölgelere uzanan kolu olması konusunda iş birliği için baskı yaptılar.
5 - Rusya, Halep kırsalındaki Tel Rıfat'ta, Afrin'de konuşlu Türk askerleri ve Türkiye’ye yakın muhalif gruplara yönelik tehdit ve saldırı kaynağı olan füze rampalarını etkisiz hale getirerek, Türkiye’nin sınırlı bir askeri harekat gerçekleştirmesine izin verebilir. Böyle bir askeri harekatın tarihi ise Türkiye’de seçimlerin yapılacağı tarihler ve başta Moskova ile Ankara arasında Ukrayna'dan tahıl ihracatı için yapılan anlaşma olmak üzere, diğer dosyalara ilişkin yapılacak mutabakatlarla bağlantılı olarak belirlenecek. Tıpkı Moskova’nın Suriye Anayasa Komitesi’nin Cenevre’de toplanmaması konusundaki ısrarcı tutumundan sonra olduğu gibi Cenevre’deki siyasi süreçte ABD ve Rusya ilişkilerinin gerilemesi ile de ilgili olabilir. Washington, önümüzdeki ayın başlarında Cenevre'de Suriye konulu siyasi bir toplantı düzenlemeye çalışıyor. İki kutup arasında kırılma yaşanırken Ankara, sanki ABD pahasına Rusya’nın önerisine yakın bir tutum sergiler gibi Suriye Anayasa Komitesi toplantılarının, bazı ülkelerde bulunan Birleşmiş Milletler (BM) merkezlerinden birinde yapılmasını önerdi.
Aslında, Türkiye'nin geniş kapsamlı olası kara harekâtına sadece Moskova karşı değil. Tahran ve Washington da aynı şekilde böyle bir harekatın yapılmasına karşılar ve her birinin karşı çıkmak için kendilerine göre sebepleri var.
Tahran’a göre Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyine olası askeri operasyonuna itirazı, Şam ile olan ilişkisiyle alakalı. ABD ve Batı ülkelerinin böyle bir askeri harekata karşı çıkmalarının nedeni, operasyonun SDG'nin DEAŞ’la mücadeleye katılımında bir zafiyete yol açmasından duyulan endişe. Ne var ki Washington'ın önümüzdeki yılın ortalarında yapılması planlanan seçimler yaklaşırken Erdoğan'ın hiçbir şekilde istemediği yaptırımların uygulanabileceği tehdidinde bulunduğu uyarıları Ankara’ya iletildi. Bunun dışında Washington'ın, Moskova'nın Şam ve Kamışlı arasında siyasi, askeri, güvenlik ve ekonomik düzenlemeler yapmasına hiçbir itirazı yok. Özellikle ABD'li yetkililerin, Başkan Joe Biden yönetiminin göreve gelişiyle ABD’nin Suriye’deki askeri varlığının devam ettiğini, ancak bunun sonsuza kadar sürmeyeceğini sık sık dile getirmeleri nedeniyle Suriyeli Kürtlerin bunu hesaba katmaları gerekiyor.
Ancak Washington’ın itirazı, Türkiye’nin SİHA’larına karşı koruma kalkanı sağlayamadı. Washington’ın Ankara’ya karşı aldığı kararın uygulanmasındaki hareketsizlik, Kürtlere Ortadoğu'da ABD’nin daha önceki ihanetlerini hatırlattı.  Bunlardan biri ABD’nin 2019 yılı sonlarında Fırat'ın doğusundaki bölgelerden aniden geri çekilmesiydi. Kürtler, o sıra, Rusya'nın arabuluculuğunda Şam ile iş birliği yapmaya koştular. Moskova'nın akıl çelmeleri, Kürtlere Türkiye’nin 2016 yılında gerçekleştirdiği Fırat Kalkanı Harekâtı ve 2018 yılında gerçekleştirdiği Zeytin Dalı Harekâtı sırasındaki Rusya’nın ‘ihanetlerini’ hatırlattı. O halde ABD’nin ve Rusya'nın ‘ihanetleri’ Kürtlerin Şam'a yönelmesine neden olur mu?



Latin Amerika'nın en şiddetli siyasi rekabeti İspanya'ya taşındı

Lula, Sanchez'e desteğiyle İspanya'da radikal sağın iktidara gelmesini engellemeye çalışıyor (Reuters)
Lula, Sanchez'e desteğiyle İspanya'da radikal sağın iktidara gelmesini engellemeye çalışıyor (Reuters)
TT

Latin Amerika'nın en şiddetli siyasi rekabeti İspanya'ya taşındı

Lula, Sanchez'e desteğiyle İspanya'da radikal sağın iktidara gelmesini engellemeye çalışıyor (Reuters)
Lula, Sanchez'e desteğiyle İspanya'da radikal sağın iktidara gelmesini engellemeye çalışıyor (Reuters)

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'yla Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei arasındaki siyasi tartışma İspanya'daki genel seçim mücadelesine de yansıdı.

Solcu Lula, pazartesi günü İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'le Madrid'de bir araya gelerek sosyalist lidere desteğini gösterdi.

Brezilya'daki İşçi Partisi (PT), ziyareti "radikal sağın küresel yükselişine karşı demokrasiyi savunma" diye niteledi.

Milei ise iki haftadan kısa süre önce İspanya'yı ziyaret ederek radikal sağcı Vox partisinin lideri Santiago Abascal'a destek vermişti. Milei, sol karşıtı mücadeleyi "iyilik ve kötülük arasındaki daha geniş bir savaşın parçası" şeklinde tanımlamıştı.

Lula ve Milei arasındaki gerilim, Arjantin liderinin 2023'te göreve gelmesinden bu yana sürüyor. Radikal sağcı Milei, Lula'yı "öfkeli bir komünist" diye nitelemiş, Brezilya lideri ise Milei'nin "saçma sapan konuştuğunu" söylemişti.

Wall Street Journal'ın analizine göre iki lider arasındaki rekabet, Lula'nın geçen ayki seçim zaferinin ardından daha da tırmandı. Milei, Lula'nın sağcı rakibi Senatör Flavio Bolsonaro'yu açıkça desteklemiş ve solcu liderin zaferini tanımamıştı.  

Eski Brezilya lideri Jair Bolsonaro'nun oğlu, seçimdeki mağlubiyetin ardından yolsuzluk iddiaları nedeniyle hakkında yurtdışına çıkış yasağı getirilmesine rağmen ABD'ye kaçmıştı. Milei'nin danışmanlarından Santiago Caputo'nun, Flavio'nun ABD'deki kardeşi Eduardo'yla senatörün kaçışını koordine ettiği öne sürülmüştü.

Washington merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan Oliver Stuenkel, uluslararası siyasette diplomasinin giderek siyasallaştığına dikkat çekiyor. Stuenkel'e göre Sanchez liderliğindeki sosyalistlerin seçimi kaybetmesi halinde Lula, İspanya'nın yeni hükümetiyle yapıcı ilişkiler kurmakta zorlanabilir.

İngilizce yayın yapan Arjantin gazetesi Buenos Aires Times'ın analizinde, "Latin Amerika'nın en şiddetli siyasi rekabetinin İspanya'ya taşındığı" yazılıyor.

Lula'nın, Flavio karşısında ilk turu kaybetmesine rağmen büyük başarı yakalayarak ikinci turda seçimleri kazandığı hatırlatılırken, Sanchez'in benzer bir geri dönüş yapıp yapamayacağının merak edildiği aktarılıyor. Sanchez, Lula'nın zaferini kutlarken "Küresel solun geri dönüşü daha yeni başladı" demişti.

Brazilya ve Buenos Aires arasındaki anlaşmazlık, Arjantin ekonomisinin resesyona girdiği ve Milei'nin gelecek yıl yeniden seçilmek için yarışacağı hassas bir döneme denk geliyor. Arjantin'in en büyük ticaret ortağı olan Brezilya, komşusuna kamyonetten buğdaya kadar birçok ürün satıyor. Arjantin de Brezilya'da üretilen otomobiller ve yedek parçaları için önemli bir pazar konumunda.

Sanchez yönetimi, ekimde 69 kişinin yaşamını yitirdiği tren kazası ve yıllardır süren konut krizinin etkileriyle boğuşuyor. Ayrıca sosyalist başbakan, son dönemde ailesi ve yakın siyasi çevresini kapsayan bir yolsuzluk soruşturması nedeniyle de baskı altında.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Buenos Aires


Çin, Amerikan yapay zeka modellerini nasıl kullanıyor?

Çin yönetimi, endüstriyel ölçekli yasadışı distilasyon faaliyeti yürüttüğüne yönelik iddiaları defalarca reddetti (Reuters)
Çin yönetimi, endüstriyel ölçekli yasadışı distilasyon faaliyeti yürüttüğüne yönelik iddiaları defalarca reddetti (Reuters)
TT

Çin, Amerikan yapay zeka modellerini nasıl kullanıyor?

Çin yönetimi, endüstriyel ölçekli yasadışı distilasyon faaliyeti yürüttüğüne yönelik iddiaları defalarca reddetti (Reuters)
Çin yönetimi, endüstriyel ölçekli yasadışı distilasyon faaliyeti yürüttüğüne yönelik iddiaları defalarca reddetti (Reuters)

Çinli şirketler, ABD'nin gelişmiş çiplere erişimi kısıtlama girişimlerine karşı kendi yapay zeka modellerini geliştirmek için Amerikan şirketlerinin sistemlerinden yararlanıyor.

Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang, Çin adına casusluk yaptığı iddia edilen Alice Huang'la evlilik dışı ilişki yaşadığı hakkındaki haberlerin ardından 12 Kasım'da CEO'luk görevinden istifa etmişti. Çin yönetimiyse iddiaları "karalama kampanyası" diye nitelemişti. 

Tartışmaların ardından Donald Trump yönetiminden pazartesi günü yapılan açıklamada, Çin'in Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş çiplerine erişiminin daha da kısıtlanacağı bildirilmişti. 

Reuters özel haberinde, Çin'in yapay zeka geliştirme faaliyetleriyle ilgili ülkede yayımlanan 300'den fazla akademik makale, patent, şirket açıklaması ve hükümet belgesi incelendi. 

Bu faaliyetlerde başvurulan "distilasyon" yöntemi, güçlü yapay zeka modellerinin ürettiği yanıtların, kodların ve problem çözümlerinin daha küçük yerli modelleri eğitmek amacıyla kullanılmasını sağlıyor. Böylece Çinli geliştiriciler, daha az işlem gücü gerektiren ve işletme maliyeti düşük sistemler oluşturabiliyor.

Şanghay Jiao Tong Üniversitesi'nden araştırmacılar, Kasım 2024'te yayımladığı çalışmada, ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'ın o1 modelinden yaklaşık 5 bin yanıt seçildiğini belirtti. Bunlar, Alibaba'nın Qwen2.5-72B modelini geliştirmek için kullanılmış.

Alibaba'dan araştırmacılar da Nisan 2025'teki çalışmalarında, GPT-4 ve GPT-4o modellerinden yararlanarak daha küçük çaptaki Qwen modelleri için eğitim materyali ürettiklerini belirtti.

Şanghay Jiao Tong Üniversitesi ve Meituan araştırmacıları ise Şubat 2026'da GPT-4o'nun programlama görevlerini yerine getiren yapay zeka ajanlarını eğitmek için kullanıldığını aktardı.

Reuters'a göre Pekin yönetimi, distilasyonu Çin'in imalat sektöründe yapay zekayı yaygınlaştırmanın bir yolu olarak destekliyor. Ocak ayında 8 devlet kurumu tarafından yayımlanan ulusal yapay zeka ve imalat politikası da endüstriyel uygulamalar için model eğitimi ve distilasyon yöntemlerini teşvik ediyor.

Ancak distilasyon, gelişmiş modellerin tüm yeteneklerini diğer modellere aktarmıyor.

ABD yönetimi eylülde Çinli şirketleri Amerikan yapay zeka modellerini endüstriyel ölçekte ve hedefli biçimde taklit etmekle suçlamıştı. Pekin ise suçlamaları "asılsız" diye nitelemişti.

Adlarının paylaşılmaması şartıyla ajansa konuşan kaynaklar, temmuzda Çengdu'da yapılan görüşmelerde ABD Ticaret Bakanlığı'ndan yetkililerin, bu faaliyetlerle ilgili endişelerini Çin yönetimine ilettiğini söylüyor. Washington, bazı faaliyetlerin fikri mülkiyet hırsızlığı kapsamına girebileceği uyarısında bulunmuş.

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi ABD'li bir yetkiliye göre Pekin, distilasyonun yapay zeka geliştirmede standart bir yöntem olduğunu savundu. Çinli yetkililer, fikri mülkiyet hırsızlığı durumunda harekete geçmeye açık olduklarını söylese de somut bir taahhütte bulunmamış.

Reuters, iddialarla ilgili yorum talebine Çin Siberuzay İdaresi'nin yanıt vermediğini belirtiyor.

Diğer yandan ABD'li Anthropic firmasından şubatta yapılan açıklamada, Çinli yapay zeka şirketleri DeepSeek, Moonshot AI ve MiniMax'in binlerce sahte hesap üzerinden Claude'un yeteneklerini izinsiz olarak distilasyon yöntemiyle kopyaladığını iddia etmişti. Çin ise Anthropic'in "gerçekleri çarpıttığını" savunarak iddiaları reddetmişti.

Independent Türkçe, Reuters, Global Times


Trump, Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang’ı neden savunuyor?

Trump'ın casusluk uyarılarından haberdar olmasına rağmen Jensen Huang'la kamuoyu önünde görüşmeye devam ettiğinin ortaya çıkması ciddi tartışma yaratabilir (Reuters)
Trump'ın casusluk uyarılarından haberdar olmasına rağmen Jensen Huang'la kamuoyu önünde görüşmeye devam ettiğinin ortaya çıkması ciddi tartışma yaratabilir (Reuters)
TT

Trump, Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang’ı neden savunuyor?

Trump'ın casusluk uyarılarından haberdar olmasına rağmen Jensen Huang'la kamuoyu önünde görüşmeye devam ettiğinin ortaya çıkması ciddi tartışma yaratabilir (Reuters)
Trump'ın casusluk uyarılarından haberdar olmasına rağmen Jensen Huang'la kamuoyu önünde görüşmeye devam ettiğinin ortaya çıkması ciddi tartışma yaratabilir (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Nvidia'daki krizin ardından 12 Kasım'da CEO'luktan istifa eden Jensen Huang'ın tekrar görevine dönmesini istiyor.

Trump, Filipinler'e ve 18-19 Kasım'da düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'ne katılmak üzere Çin'e yapacağı ziyaret için dün Beyaz Saray'dan ayrılırken basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

Huang'ın görevine yeniden getirilmesini isteyip istemediği sorulan Trump, "Benim için sorun olmaz" yanıtını verdi. Huang'ın önemli bir ders aldığını düşündüğünü ve şirkete dönmesini isteyenler olduğunu ifade etti.

Tesla ve SpaceX CEO'su Elon Musk ve teknoloji sektöründen yaklaşık 180 bin kişi de Huang'ın tekrar Nvidia'nın başına geçmesi için dilekçe yayımladı.

Trump'ın Jensen Huang'ın Çin adına casusluk yaptığı iddia edilen Alice Huang'la evlilik dışı ilişki yaşadığına ilişkin istihbarat uyarılarını dikkate almadığı da öne sürülmüştü.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun da Alice Huang'la ilgili şüpheleri Trump'la paylaştığı iddia edilmişti.  

Ancak ABD Başkanı, böyle bir bilgi almadığını savundu.

Diğer yandan adlarının paylaşılmaması şartıyla BBC'ye konuşan kaynaklar, Nvidia yönetim kurulunun Huang'ın görevine yeniden getirilmesine yönelik kampanyayı dikkate almadığını savunuyor.

Wall Street Journal, Trump yönetiminin Nvidia'yı yapay zeka alanında “ulusal şampiyon” ilan edebileceğini de yazmıştı.

ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre geçen yıl duyurulan bu program, sözkonusu unvanı alan firmaların çip ve diğer teknolojilerin ihracatı için lisansların hızlı onaylanması, yurtdışındaki faaliyetlere yönelik devlet desteği ve federal finansmana erişim gibi ayrıcalıklar elde etmesini sağlıyor.

CNN'in analizine göre Trump'ın Huang'ı destekleyen tutumu, ABD'nin Çin'le teknoloji rekabetinde Nvidia'nın taşıdığı kritik önemle yakından ilişkili.

Şirket, ABD'nin yapay zeka endüstrisinin merkezinde yer alıyor ve ülkenin Çin karşısındaki teknolojik üstünlük mücadelesinde kritik rol oynuyor. Nvidia çipleri ABD ordusunun çeşitli uygulamalarında da kullanılıyor.

Analizde Nvidia'nın ABD ekonomisi açısından taşıdığı öneme de dikkat çekiliyor. Ülkenin en değerli ikinci şirketi olan Nvidia, Trump'ın ikinci döneminin ilk iki yılında yapay zeka hisselerindeki yükselişin başlıca itici güçlerinden biriydi. Ancak firmanın hisseleri skandalın ardından düşüşe geçti.

Haberde ayrıca Trump'ın yatırımları arasında Nvidia hisselerinin bulunduğu hatırlatılıyor. Beyaz Saray ise Cumhuriyetçi liderin görevinden mali çıkar sağlamadığını ve yatırımlarının dışarıdan yöneticiler tarafından kontrol edildiğini savunuyor.

Independent Türkçe, CNN, BBC, NBC News