Kiev, Putin ve üst düzey Rus komutanları yargılamak için uluslararası bir mahkeme kurmaya hazırlanıyor

Sistemi kurdu ve imzalanmayı bekleyen bir anlaşma hazırladı

Devlet Başkanı Putin ve Savunma Bakanı Sergey Şoygu (EPA)

Ukrayna'daki savaş yedinci ayına girerken Kiev, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve üst düzey Rus askeri komutanları yargılamak için gelecek yıl uluslararası bir mahkeme kurmaya hazırlanıyor.
Fransız haber ajansının (AFP) dün yayınladığı bir habere göre, ‘saldırı suçunu’ soruşturacak olan bu mahkemeyi kurma planını Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Andrii Smirnov denetleyecek.
‘Saldırı suçunun’ tanımı, 2010 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM), kuruluş belgesi olan Roma Statüsü'nde kabul edildi ve buna benzer bir diğer kavram olan ‘barışa karşı suç’ kavramı, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Nürnberg ve Tokyo'daki davalarda kullanıldı. Son 20 yıldır en ağır suçlara bakan UCM, halihazırda zaten Ukrayna'daki savaş suçlarını, insanlığa karşı suçları ve soykırımı araştırıyor. Ancak UCM’nin saldırı suçlamalarına bakma yetkisi yok çünkü ne Ukrayna ne de Rusya Roma Statüsü'nü kabul etti.
Smirnov, AFP'ye verdiği demeçte, “Bu mahkeme Ukrayna savaşını başlatan suçluların hızlı bir şekilde hesap vermesini sağlamanın tek yolu. Dünya bir şeyleri çabuk unutuyor. Bu yüzden bu mahkemenin önümüzdeki yıl çalışmalara başlamasını istiyorum” dedi. Devlet Başkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı, Ukrayna’nın sanıkların duruşma salonunda olmayacağını bildiğini ancak mahkemenin ‘bu insanların suçlu olarak etiketlenmelerini ve medeni dünyada seyahat etmemelerini sağlayacağını’ söyledi.
Smirnov, bu özel mahkemeyi kurma fikrinin işgalden sonraki gün 25 Şubat'ta aklına geldiğini söyledi. Burada başta Devlet Başkanı Vladimir Putin olmak üzere siyasi liderler ve savaşı başlatan üst düzey Rus askeri komutanları yargılanacak.
Ukraynalı savcılar, üst düzey askeri yetkililer, politikacılar ve propagandacılar da dahil olmak üzere şu ana kadar saldırı şüphesiyle yaklaşık 600 kişiyi tespit etti. Mahkemeyi kurmak için uluslararası bir anlaşma hazırlandı ve arzu eden hükümetler tarafından imzalanmaya hazır hale getirildi. Anlaşmaya göre mahkemenin kararları imzacı ülkelerin topraklarında tanınacak. Bu da hüküm giymiş herhangi bir suçlunun orada tutuklanabileceği anlamına geliyor.
Smirnov, isim vermeden birçok ülkenin belgeyi yıl sonundan önce imzalamaya hazır olduğunu ve ‘mahkemeye ev sahipliği yapmaya istekli birçok Avrupalı ortakla’ müzakerelerin devam ettiğini söyledi. Smirnov “Bu mahkemenin kararlarının tanınmasını istiyoruz” dedi ve mahkemenin güçlü bir meşruiyete ihtiyacı olduğunun ‘tamamen farkında’ olduğunu belirtti.
Polonya ve Baltık ülkeleri gibi Ukrayna'nın en yakın ortaklarıyla müzakereler hızla devam ederken, Almanya ve Fransa gibi diğer ortaklar bunu ‘sembolik’ bir fikir olarak görüyor. Son yıllarda yapılan reformlara rağmen, Ukrayna'nın yargı sistemi, bağımsızlık eksikliği ve yaygın yolsuzluk nedeniyle sürekli eleştiriliyor. Smirnov, “Bazı ülkeler, Ukrayna'ya yapılan saldırıyı kabul ederken, Vladimir Putin ile müzakere yapmak için küçük bir pencereyi açık tutmaya çalışıyor” dedi.
Avrupa Parlamentosu, 19 Mayıs'ta saldırı suçları için özel bir uluslararası mahkeme kurulması çağrısında bulunduktan sonra Batı Avrupa'da bile bu fikre yönelik destek yavaş yavaş artıyor.
Hollanda Dışişleri Bakanı Wopke Hoekstra, geçen ay Lahey'de Ukrayna'daki savaş suçları konulu uluslararası bir konferansta yaptığı konuşmada, özel bir mahkeme kurulması meselesinin ‘çok mantıklı bir nokta’ olduğunu söylemişti.