Hükümetten ve muhalefetten İsrailli liderler, İran’ın nükleer projesiyle ve bölgedeki tüm askeri faaliyetleriyle mücadele meselesini yaklaşan seçimlere yönelik rekabet alanına dahil etti. Binyamin Netanyahu iktidarındaki iki eski bakan, Tahran ile mücadelede tek seçeneğin askeri seçenek olduğunu öne sürdü. İkili aynı zamanda “İranlılar mevcut başbakan Yair Lapid'in İsrail'e böyle bir savaşta liderlik etmeye uygun olmadığının farkında. Bu nedenle İsrailliler Netanyahu gibi güçlü bir lideri tercih ediyor” dedi.
Eski bakanların bu açıklaması, muhalefet lideri Netanyahu’nun Lapid ile görüşerek ondan İran meselesinde İsrail hükümetinin attığı adımlar hakkında bilgi almasının ardından geldi. Netanyahu ve Likud partisinin hükümete yönelik saldırısına karşı koymak isteyen Lapid ise Netanyahu hükümetini ‘ihmalle’ suçladı. Ancak görüşmenin ardından Netanyahu gazetecilere verdiği demeçte, “Lapid ile toplantıdan daha endişeli bir şekilde çıkıyorum” vurgusunda bulundu. Hükümeti ‘tehlikeli bir meselede çocukça davranmakla’ suçlayan Netanyahu, Lapid'in İsrail'in çıkarlarına değil, öncelikle ABD yönetimine bağlı olduğunu ima etti.
“Hiçbir yöntem işe yaramadı”
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre, Eski Bayındırlık ve İskan Bakanı Yoav Galant, dün yaptığı açıklamada, “İran’ı, Ortadoğu bölgesinde bir hegemonya kurma yönündeki nükleer ve askeri projelerinden vazgeçirme yönünde 30 yıldır uluslararası düzeyde çaba gösteriliyor. Ancak hiçbir yöntem işe yaramadı. Bunu durdurmanın tek yolu askeri operasyona yönelmek ya da bu yönde ciddi tehditlerde bulunmaktır. Başka hiçbir şey işe yaramıyor. Diğerleri sadece sözde kalıyor. Güçlü bir ülke olan İsrail ise birçok önemli alanda olağanüstü yeteneklere sahip. Karar verdiğimizde, ne yapacağımızı bileceğiz. Ancak doğru kararı verebilmek için deneyim ve yaratıcılığa sahip güçlü ve kararlı bir liderliğe ihtiyacımız var. Lapid ise böyle bir özelliğe sahip değil” dedi.
“Askeri baskıdan başka etkili bir araç yok”
Eski Enerji Bakanı Yuval Steinitz ise dün verdiği bir röportajda, “Diplomatik çabaların ve ekonomik yaptırımların İran'ın saldırgan gidişatını değiştirmediğini tüm dünya kabul etmeli. Askeri baskıdan başka etkili bir araç yok. Dolayısıyla korkan zayıf bir liderliğe değil, Tahran'a gücünü gösteren dayanıklı bir İsrail hükümetine sahip olmak gerekiyor. Netanyahu liderliğindeki yeni bir hükümet, Ortadoğu'daki dengeyi değiştirecektir. Zira İranlılar Netanyahu’nun ne kadar güçlü olduğunu biliyor” dedi. Steinitz aynı zamanda, anlaşmaya İran'ın uranyum zenginleştirmeyi durdurması yönünde bir madde eklemeye istekli olmadığını söylediği ABD yönetimini eleştirdi.
Yadlin: Karar alıcı Ali Hamaney
İsrail eski Askeri İstihbarat Başkanı ve Tel Aviv'deki Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü eski Başkanı Amos Yadlin, “Askeri seçenek İsrail’de 2015'ten geçtiğimiz yıla kadar ihmal edildi. Ancak buna üzülemeyiz. Böyle bir seçenek var ve İsrail ordusu gündeminde en üst düzeyde yer almalı” ifadelerini kullandı. Şuan Harvard Üniversitesi'nde kıdemli araştırmacı konumundaki Yadlin, şöyle ekledi:
“Ne tarafa yönelinmesi gerektiğine ABD veya İsrail değil Tahran karar verecek. Karar alıcı Ali Hamaney. Savaşmaya karar verirse nükleer projede daha da ilerleyecek ve bir savaş patlak verecek. Geri çekilmeye karar verdiği taktirde ise sükûnet hakim olacak. Ancak güçlü, ciddi, iyi düşünülmüş ve hazırlanılmış bir askeri seçenek her durumda bir kenarda duracak. Tahran'ın bu seçeneğin varlığından haberdar olmasını istiyoruz. İran'ın gidişatını ancak bu şekilde bilebiliriz. Diğer yandan İsrail'in tutumunun gerçekliğinden korkan ABD Başkanı Joe Biden yönetimi ise Trump kompleksini yaşıyor. İsrail'i eski ABD Başkanı Donald Trump'ı nükleer anlaşmadan çekilmeye zorlamakla suçluyor ve bu hatayı tekrarlamak istemiyor. Aslında, anlaşmadan korkmaya hakkı var. Yeni nükleer anlaşmanın öncekinden daha kötü olacağını söyleyebilirim. Yeni anlaşma İsrail'e uzunca bir nefes alma, askeri seçeneğe hazırlanma fırsatı verecektir. Netanyahu hükümetinin yaptığı hata, 2018'de Washington'a anlaşmadan çekilmesi yönünde baskı yaptığında alternatif bir plan hazırlamaması, askeri seçeneği ihmal etmesiydi. İsrail'deki mevcut hükümet ise bu karışıklığı düzeltmeli.”
Nitekim İran’ın varoluşsal tehditlerine maruz kaldığını düşünen İsrail, İran'ın nükleer programı üzerinde daha sıkı kontrollerin uygulanmasını sağlayacak, aynı zamanda Tahran’ın füze geliştirme programına kısıtlamalar getirecek daha uzun vadeli bir anlaşma çağrısında bulunuyor.
Lapid, Berlin'e gidecek
Diğer yandan İsrail Başbakanlığı, Lapid'in iki günlük bir ziyaret için 11 Eylül'de Almanya'nın başkenti Berlin'e gideceğini duyurdu. Ancak ziyarete dair detaylardan bahsedilmedi.
18 Ağustos’ta Almanya Başbakanı Olaf Scholz ile telefon görüşmesinde bulunan Lapid, Avrupa’nın İran’a daha fazla taviz verilmemesi gerektiğine dair keskin ve net bir mesaj iletmesi gerektiğini vurgulamıştı. Aynı zamanda Avrupalı tarafları İran'ın müzakerelerdeki oyalama taktiklerine karşı çıkmaya çağırmıştı.
