ABD ve Fransa Irak’taki krizin çözümünde arabulucu rolünde

Irak parlamentosu oturumu beklentilere açık, sakinlik hattına ABD-Fransız girişimi

Erbain bugün resmi olarak sona eriyor (Reuters)

Milyonlarca Şii Müslümanın Kerbela’ya gerçekleştirdiği Erbain ziyareti bugün resmi olarak sona ererken Irak siyasi çevrelerinde hükümet krizine bir çözüm bulunamaması nedeniyle şiddetin patlak vereceğinden korkuluyor.
(Şii) Koordinasyon Çerçevesi güçlerine yakın kaynaklar, önümüzdeki bir veya iki hafta içerisinde parlamento oturumu düzenleme yönünde bir fikir birliğinin varlığını teyit etti. Kürt ve Sünni siyasi güçler ise Sadr Hareketi ve Koordinasyon Çerçevesi arasındaki krize kapsamlı bir çözüm bulmayı tercih ediyor.
Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr, günlerdir yeni bir tutum açıklamazken Sadr Hareketi’ne bağlı bir konuşmacı veya sözcünün yokluğunda Irak parlamentosunun beklenen oturumu hala beklentilere tâbi.
Sadr, yaklaşık bir hafta önce, mevcut Başbakan Mustafa el-Kazimi'nin denetimindeki bir hükümet kapsamında erken seçimlerin düzenlenmesi yönündeki tutumunu net bir şekilde belirlemişti. Koordinasyon Çerçevesi güçlerinin Sadr ile uzlaşmacı çözümlere ulaşma olasılığı konusunda ihtilafa düşmüş olduğu ortaya çıktı.
Koordinasyon Çerçevesi dahilindeki kaynakların ifade ettiğine göre, bu siyasi oluşum dahilinde krizle nasıl başa çıkılacağına dair farklı görüşler bulunuyor. Bazıları ise Sadr’a herhangi bir taviz vermek istemiyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, şöyle ekliyor:
“Kazimi’nin kalmasını reddeden bazı Koordinasyon Çerçevesi güçleri, adayları Muhammed Şiya Sudani'nin Kazimi olması gerekmeyen bir başka aday yerine geçmesi olasılığı hususunda Sadr ile adım atmaya olumlu bakmıyor. Haydar el-Abadi gibi bir başka figür gibi bir başka şahsiyet kabul edilebilir. Cafer es-Sadr dahi aday gösterilebilir. Diğer yandan Koordinasyon Çerçevesi’ndeki bazıları ise Kazimi'nin bir geçiş aşaması için kalma ihtimalinde dahi, ancak üzerinde anlaşmaya varılması gereken koşullar kapsamında Sadr ile bir anlaşmaya varmaya olumlu bakıyor. Koordinasyon Çerçevesi dahilindeki iki kesim, bu hususta Kürtlerin ve Sünnilerin nihai tutumuna dikkat ediyor. Muhammed el-Halbusi liderliğindeki Siyade (Egemenlik) İttifakı ve Mesud Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi’nin (KDP) temsil ettiği Kürt ve Sünni tutumu, Müsenna es-Samarrai liderliğindeki Sünni Azim Koalisyonu ve Bafil Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin (YNK) tutumundan farklılık gösteriyor.”
Bilhassa Barzani, Sadr'ın mevcut Cumhurbaşkanı Berham Salih'in ve Kazımi'nin görevde kalmasını kapsayan yaklaşımını kabul etmiyor. Sünni azim koalisyonu ve YNK ise böyle tercih ediyor. Nitekim bu hususta bir anlaşmazlık mevcut.
İran'ın Irak hükümetinin kurulması krizine ilişkin net bir tutumu bulunmazken nükleer dosyanın ardından İran ile büyük güçler arasındaki görüşmeler çıkmaza girmiş durumda. İran'ın kriz hattına girmesi beklenirken ABD ise bu hususta şüpheyle yaklaşıyor. Ancak ABD Dışişleri Bakanlığından üst düzey bir yetkili, Irak krizini çözme olasılığı yönünde Tahran ile ilişki kurmaya hazır olduğunu duyurmuştu. Ülkedeki durumun yeniden şiddete dönüşeceği korkusuyla Irak dosyasıyla şu anda en çok ilgilenen iki ülke ABD ve Fransa.
ABD'nin Bağdat Büyükelçisi Matthew Tueller, Irak Ulusal Hikmet Hareketi lideri ve Koordinasyon Çerçevesi lideri Ammar el-Hekim ile görüşme gerçekleştirdi. Hekim aynı gün Fransa’nın Bağdat Büyükelçisi Eric Chevallier ile bir araya geldi. Hekim’in ofisi tarafından yapılan açıklamada, Hekim’in söz konusu iki görüşmede de bu aşamayı yönetebilecek ve halkın siyasi sisteme olan güvenini yeniden tesis edebilecek bir ulusal hizmet hükümeti kurmanın önemine değindi. Bu yönde hizmetler ve iş olanakları başta olmak üzere önceliklerle hareket eden uyumlu bir ekip gerektiğini vurguladı. Hekim aynı zamanda “Irak tek bir milliyet, mezhep veya siyasi unvana indirgenemez. Diktatörlük ve terör karşısında şehitlerimizin fedakarlıklarının bir ürünü olduğu için siyasi sisteme bağlı kalınması gerektiğini vurguladık” ifadelerine başvurdu. Siyasi sahneye tüm tarafların dahil edilmesinin önemine değinen Hekim, “Herkes katılmalı ki kimse kimsenin yerini almasın. Siyaset sahnesindeki mevcudiyet, mutlaka hükümete katılım anlamına gelmiyor. Daha ziyade siyasi karar ve ülke yönetimi için ortak bir vizyon yoluyla oluyor” dedi. Anayasaya ve hukuka başvurma çağrısında bulunan Hekim, “Reform, kurumların ve genel kabul görmüş bağlamların benimsenmesini ve etkinleştirilmesini gerektirir.
Mevcut sistem reformu ve gelişimi için mekanizmalar oluşturmuştur ve bu dikkate alınmalıdır” ifadelerini kullandı.