Moskova, savaşmayı reddedenlere karşı yaptırımları sıkılaştırırken yabancı savaşçılara vatandaşlık veriyor

Ukrayna, İran ile ilişkilerinin düzeyini düşürürken İran ‘uygun şekilde yanıt verileceğini’ açıkladı

Dün Moskova'da kısmi seferberlik ilanı sonrası düzenlenen protesto gösterilerinde gözaltına alınan bir eylemci (AFP)

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dün, birkaç gün önce duyurduğu kısmi seferberlik ilanı çerçevesinde seferberlik görevinden kaçanlara 10 yıla kadar hapis cezası öngören kararnameyi imzaladı. Kararname, seferberlik sırasında ‘izinsiz’ olarak düşman saflarına firar eden ya da düşmana teslim olan, savaşmayı reddeden ya da emirlere itaat etmeyen askerlere hapis cezası öngörüyor. Putin, kararnameyi, Rusya'nın bu hafta, Rus ordusunun son haftalarda yenilgiye uğradığı Ukrayna'da savaşmak amacıyla kısmi seferberlik ilan etmesinin ardından imzaladı. Yetkililere göre 300 bin kişiyi kapsayan kısmi seferberlik kararı, çok sayıda Rusya vatandaşının endişelenmesine neden olurken bazıları ülkeyi terk etmeyi seçti.
Moskova, bir yandan Ukrayna'da savaşacak daha fazla askeri personel toplamaya çalışırken Rusya Devlet Başkanı Putin, cumartesi günü, Rus ordusunda 1 yıldan fazla sözleşmeli görev yapan yabancı ülke vatandaşlarının Rus vatandaşlığı alma süreçlerini kolaylaştıran bir başka kararnameyi de imzaladı. Resmi Gazete'de de yayınlanan kararname, 1 yıldan az olmamak üzere sözleşmeli olarak orduya katılan yabancıların, 5 yıl Rusya topraklarında ikamet ettiklerini kanıtlamalarına gerek olmaksızın vatandaşlık başvurusu yapabilmelerini öngörüyor. Bu adımın özellikle Orta Asya'daki eski Sovyet cumhuriyetlerinden gelen ve Moskova gibi büyük şehirlerde çok zor mesleklerde çalışmak zorunda kalan göçmenleri  hedef aldığı düşünülüyor. Putin’in kararnameyi imzalamasından önce Kırgızistan ve Özbekistan, bu hafta içinde vatandaşlarına herhangi bir çatışmaya karışmamaları çağrısında bulundular.
İnsan hakları savunucuları, Ukrayna'da savaşmak üzere yedek güçlerin seferber edilmesine tepki olarak düzenlenen yeni protesto gösterileri sırasında Rusya’da çok sayıda kişinin gözaltına alındığını bildirdiler. Bağımsız basın kuruluşları tarafından yayınlanan görüntülerde, Habarovsk, Novosibirsk, Irkutsk, Tomsk, Chita ve Sibirya'da düzenlenen protestolar sırasında eylemcilerin polis tarafından götürüldüğünü görüldü. Basında yer alan haberlerde, göstericilerin “Biz et değiliz” gibi sloganların yazılı olduğu pankartlar taşıdıkları aktarıldı.
Cumartesi günü başkent Moskova ve St. Petersburg'da gösteriler düzenlendi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna'daki savaşın üzerinden yaklaşık yedi ay geçmesinden sonra yedek askerlerin sahaya sürülmesi talimatının ardından ülke genelinde protestolar patlak verdi. İlk protestolar, seferberliğin ilan edildiği gün gerçekleşirken OVD-Info insan hakları örgütünün bildirdiğine göre bin 400'den fazla kişi tutuklandı.
Rusya Savunma Bakanlığı’ndan dün yapılan açıklamada, ülkenin lojistikten sorumlu Savunma Bakan Yardımcısı Dmitry Bulgakov'un görevden alındığı duyuruldu. Bakanlık açıklamasında, Bulgakov'un görevden alınmasının nedeninin ‘başka bir göreve’ atanması olduğu belirtildi. Açıklamaya göre Bulgakov, şimdiye kadar Ulusal Savunma Yönetim Merkezi'ne başkanlık eden Mikhail Mizintsev'in yerini alacak. Mizintsev ise yeni görevinde özellikle ordunun lojistik işlerini denetleyecek. Ukrayna ordusunun bir karşı saldırıda elde ettiği son kazanımlar, Rusya ordusunun önemli lojistik kusurları olduğunu gösterirken analistler, lojistiği Rus ordusunun en zayıf noktası olarak gördüler.
Mizintsev’in geçtiğimiz Mayıs ayı sonlarında Ruslar tarafından ele geçirilen Ukrayna'nın güneyindeki liman kenti Mariupol'a yapılan ciddi saldırılardan sorumlu olması nedeniyle ülke dışında da bilinen bir isim olması dikkati çekiyor. Ukrayna’ya göre şehrin haftalarca süren kuşatması sırasında binlerce sivil öldürüldü ve şehrin büyük bir kısmı yıkıldı. İngiltere, Mizintsev'i ‘Mariupol Kasabı’ olarak yaptırım uygulanan kişiler listesine almıştı.
Öte yandan Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Danışmanı Podolyak, dün, Twitter hesabından paylaştığı İngilizce tweette, ‘İran'ın Rusya'yı Ukraynalıları öldürmek için gerici bir devlete modern insansız hava araçları (İHA) sağlayarak’ desteklediğini yazdı. Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy de Moskova'nın İran yapımı İHA’lar tedarik etmesini ‘kötülükle suç ortaklığı’ hareketi olarak nitelendirdi.
Ukrayna, Cuma günü, Tahran'ın Rusya ordusuna İHA tedarik etmesi nedeniyle Kiev Büyükelçisi Menuçehr Muradi'nin akreditasyonunu geri çekme ve büyükelçilikteki diplomat sayısını önemli ölçüde azaltma kararı aldı. Bunun üzerine İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, dün yaptığı açıklamada, Tahran’ın Ukrayna’nın kararına ‘uygun bir yanıt’ vermeyi planladığını duyurdu. Bakanlık Sözcüsü Nasır Kenani, Ukrayna'nın ‘iki ülke arasındaki ilişkileri yok etmeye çalışan üçüncü tarafların etkisine yenik düşmeyi bırakması gerektiğini’ söyledi. Reuters’ın aktardığına göre Ukrayna'nın kararının ‘doğrulanmamış haberlere dayandığını’ söyleyen Kenani, yabancı taraflarca medya üzerinden verilen tepkiden kaynaklandığını da sözlerine ekledi. Ancak Kenani, Rusya ordusuna tedarik edilen İHA’lara değinmekten kaçındı.
İran daha önce Rusya’ya İHA tedarik ettiğini yalanlamıştı, ancak muhafazakar çizgideki günlük Kayhan gazetesi dün, İran'ın ‘yüzlerce silahlı insansız hava aracı (SİHA)’ sattığını aktardı. Yazı işleri müdürü İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney tarafından atanan gazete, “Geçtiğimiz dönemde İran yapımı İHA’lar Ukrayna semalarında NATO'ya karşı operasyonlar yürütüyordu” yazdı.
Ukrayna’nın güneyindeki askeri yetkililer Cumartesi günü, 6’sı Şahid-136 (kamikaze) olmak üzere en az yedi İran yapımı İHA’nın Cuma günü Odessa ve Pevdeny limanları yakınlarında deniz üzerinde uçtukları sırada düşürüldüklerini açıkladılar. Ukrayna Güney Askeri Komutanlığı, düşürülen İHA’ların arasında Ukrayna'da ilk kez İran yapımı daha büyük bir İHA olan Muhacir-6 modelin de olduğunu duyurdu.
Ukrayna güçleri kuzeydoğu cephesinde ilerlerken İngiltere Savunma Bakanlığı'nın Ukrayna'daki gelişmelere ilişkin dünkü istihbarat değerlendirmesinde, Rusya'nın Ukrayna'nın kuzeydoğusundaki Seversky Donets Nehri üzerinde yer alan Pechenik Barajı'nı kısa menzilli balistik füzeler yahut benzer silahlar kullanarak hedef aldığını bildirdi. Saldırının21 ve 22 Eylül'de gerçekleştiğine işaret edilen istihbarat değerlendirmesinde, daha önce 15 Eylül'de Ukrayna'nın merkezindeki Kryvyi Rih Nehri üzerinde yer alan Karachonevsky Barajı'nın hedef alındığına dikkat çekildi.  Ukrayna güçlerinin iki nehrin ağzına doğru ilerlediği belirtilen istihbarat değerlendirmesinde İngiltere Savunma Bakanlığı, Rus komutanların Ukrayna’nın askeri geçiş noktalarına su basması için baraj kapaklarını hedef almaya çalışıyor olabileceklerinin altını çizdi.