Tunus kamuoyu seçim yasasında yeni değişiklikleri bekliyor

Geçen yaz yeni Tunus anayasasına ilişkin referandum kampanyasından bir görüntü (AFP)

Adaylık kapılarının fiilen açılmasından yaklaşık bir hafta önce Tunus sokakları ve siyasi arena, Cumhurbaşkanı Kays Said’in 17 Aralık’ta yapılması planlanan parlamento seçimlerine aday olma koşullarıyla ilgili vaat ettiği ‘yeni cumhurbaşkanlığı değişiklerini’ bekliyor.
Cumhurbaşkanlığına yakın kaynaklara göre adayların 400 seçmenin imzasını alması ve siyasi partilerin milletvekili seçim yarışında adaylarını desteklemesi şartı çerçevesinde değişiklikler, ‘öneri şartının gözden geçirilmesini’ içerecek. Yeni kararnamenin, parlamento seçimleri için bir adaylık dosyası sunmak amacıyla 400 öneri alma şartını sürdürmesi bekleniyor.
Aynı şekilde yasama seçimleri için adayların bir araya geldiği önerilerde eşitlik şartının silinmesi bekleniyor. Aynı durum öneride bulunanların yüzde 25’inin 35 yaşından küçük olması şartı için de geçerli. Bu, cumhurbaşkanının kendisinin hazırladığı ve geçen Eylül ayında yayınladığı orijinal metnin içeriğinden tamamen farklı koşullar belirlemek anlamına geliyor. Ayrıca partilerin seçim kampanyaları düzenlemelerine, adaylarını parlamento seçimleri için desteklemelerine ve finanse etmelerine izin verilmesi bekleniyor. Ancak bunun yanı sıra tarafsız olmamakla suçlanan belediye başkanları ve belediye meclisi üyelerinin milletvekili seçimlerine katılmalarını engelleyecek bir düzenleme yapılması da bekleniyor.
Bu değişiklik ve seçim süreci üzerindeki etkisiyle ilgili olarak Yüksek Seçim Kurulu Sözcüsü Muhammed et-Tilili el-Mansuri, kurulun çalışmasında herhangi bir karışıklığın varlığını yalanladı. Mansuri, “Bu beklenen değişikliklerin özü bilinmemektedir ve olaylar önceden tahmin edilemez. Durum, normal şekilde ilerliyor. Hazırlanan takvime göre adaylık koşulları konusunda eğitimler düzenleniyor” dedi.
Öte yandan Cumhurbaşkanı Said’in siyasi tercihlerini destekleyen ’25 Temmuz Hareketi’, hükümet yetkililerini ve Cumhurbaşkanı’na yakın nüfuz sahibi kişileri ‘bu seçimlerde adaylarını desteklemekle’ suçlaması nedeniyle parlamento seçimlerini boykot etme tehdidinde bulundu. Bu çerçevede hareketin sözcüsü Mahmud bin Mebruk, 12 Ekim’de başkent Tunus’ta düzenlediği basın toplantısında “Partinin, belediyelerde dijitalleşme olmaması nedeniyle seçim yasasına, özellikle de 400 öneri alma zorunluluğuna ilişkin bazı çekinceleri var” dedi. Mahmud bin Mebruk, belirli adaylıklar için yerel ve bölgesel yetkililerin desteklendiğini ve öneri alma sürecinde suiistimallerin kaydedildiğini vurguladı. Sözcü ayrıca, Cumhurbaşkanı Kays Said’i seçim yasasını gözden geçirmeye çağırırken, adaylık başvurusunda ve seçim belgesinde adayın kimliğinin belirtilmesi gerektiğini dile getirdi.
Seçim yasası, birçok koşulu nedeniyle insan hakları örgütleri ve siyasi partiler tarafından sert eleştirilere maruz kaldı. Öyle ki Tunus’un Kalbi partisinin eski lideri Hatem el-Maliki, yasayı ‘insan haklarına saygı göstermeyen ve tüm sorumluluğu Cumhurbaşkanı’nın üstlendiği, dışlayıcı ve anayasaya aykırı bir yasa’ olarak nitelendirdi.
Yaklaşan parlamento seçimlerinin ‘uluslararası kriterlere uymadığını ve şeffaflık, bütünlük ve bağımsızlıktan yoksun olduğunu’ vurguladı.
Cumhurbaşkanı Said’in seçim yasasında yapacağı değişikliğin açıklanması beklenirken, diğer taraftan da seçim merkezindeki katılımcılar, seçim kampanyasına ilişkin olağan kararın yayınlanmasını ve seçim kampanyasının medyada yer alma yöntemine ilişkin Görsel-İşitsel İletişim Kurumu (HAICA) ile ortak kararın yayınlanmasını bekliyorlar.