Etiyopya barış müzakereleri uluslararası beklentiler arasında devam ediyor

Washington, çatışmanın taraflarını ‘kalıcı bir çözüm’ bulmak için ‘ciddi’ olmaya çağırdı

Obasanjo, dün Güney Afrika'nın Pretoria kentinde Etiyopya ile Tigray arasındaki görüşmelerin yapılacağı mekana girerken bir yetkiliyle el sıkışıyor (AFP)

Uluslararası beklentiler arasında, Etiyopya hükümeti ile Güney Afrika'nın kuzey bölgesi Tigray yetkilileri arasında iki yıldır devam eden ihtilafın sona erdirilmesi umuduyla Afrika Birliği (AfB) himayesinde barış müzakereleri devam ediyor.
ABD, dün ilgili taraflara, bu çatışmaya kalıcı bir çözüm bulmak için bu görüşmelere ciddiyetle katılma çağrısında bulundu. AfB, ‘birleşik ve istikrarlı bir Etiyopya’ için destek sağlamaya hazır olduğunun altını çizdi.
2020 yılının Kasım ayında başlayan çatışma, ülkedeki siyasi nüfuz etrafında dönüyor. Etiyopya hükümeti, 2018 yılında Başbakan Abiy Ahmed iktidara gelene kadar iktidar koalisyonuna hakim olan Tigray Cephesi'ni, Etiyopya üzerindeki Tigray hegemonyasını yeniden kurmaya çalışmakla suçluyor. Öte yandan Tigray Cephesi, Abiy Ahmed’i gücü merkezileştirmek ve Tigraylara zulmetmekle suçluyor.
Etiyopya hükümeti heyetleri ile Tigray Cephesi arasındaki görüşmeler geçtiğimiz Salı günü Güney Afrika'nın Pretoria kentinde başladı. Görüşmeler, Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesi (IGAD), Birleşmiş Milletler ve ABD'nin ‘barış sürecinde gözlemciler’ olarak temsilcilerine ek olarak Afrika Boynuzu Afrika Birliği Yüksek Temsilcisi ve Nijerya Cumhuriyeti eski Devlet Başkanı Olusegun Obasanjo ile eski Kenya Devlet Başkanı Uhuru Kenyatta ve eski Güney Afrika Devlet Başkan Yardımcısı Phumzile Mlambo-Ngcuka gözetiminde gerçekleştiriliyor.
AfB Komisyonu Başkanı Musa Faki Muhammed, müzakerelerin başlatılmasını memnuniyetle karşılayarak, ‘tüm taraflarca barış taahhüdünün erken sunulması’ konusundaki memnuniyetini dile getirdi. AfB'nin, Etiyopya'nın sahip olduğu ve AfB liderliğindeki birleşik, istikrarlı ve barışçıl bir Etiyopya için silahları susturma sürecinde tarafları destekleme konusundaki kararlılığını yineledi.
ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından web sitesinde yayınlanan bir basın açıklamasında, Dışişleri Bakanı Anthony Blinken’in, ‘bu çatışmaya askeri bir çözüm bulunmadığından, bu görüşmelerin, tüm Etiyopyalılar için kalıcı barış ve refah elde etmenin en umut verici yolunu temsil ettiğini’ vurguladığı bildirildi. Birinci öncelik olarak düşmanlıkların derhal durdurulması gerektiğinin vurgulandığı açıklamada, müzakerelere katılan delegasyonları ihtiyacı olan herkese engelsiz insani yardım ulaştırılması konusunda anlaşma, sivilleri korumak ve Eritre'nin kuzey Etiyopya'dan çekilmesi için önlemler alma çağrısında bulunuldu. Açıklamaya göre ABD Dışişleri Bakanı, ilgili tarafları bu çatışmaya kalıcı bir çözüm bulmak için bu görüşmelere ciddi şekilde katılmaya çağırdı. Kenya Devlet Başkanı William Ruto, Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanı Naledi Pandor ve Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ile bu çatışmanın acilen sona erdirilmesi gerektiğinin altını çizmek için görüştüklerine dikkati çekti.
Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa'nın sözcüsü Vincent Magwenya'ya göre, 25 Ekim'de başlayan barış görüşmeleri 30 Ekim'de sona erecek.
Görüşmeler, beş aylık bir ateşkesi ihlal ederek Ağustos ayında yeniden başlayan çatışmaların ardından geldi. Çatışmanın insani sonuçlarından endişe duyan uluslararası toplum alarm durumuna geçti. Afrika meselelerinde uzmanlaşmış siyasi aktivist Dr. Muhammad Şifa, ‘iki taraf arasındaki çekişmeyi ateşlemeye katkıda bulunan dış tarafları etkisiz hale getirmenin başarılı müzakere şansını artıracağına’ inanıyor.
Şifa, Şarku'l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Addis Ababa hükümetini destekleyen komşu ülke Eritre, bölgenin istikrarının kendi çıkarına olmadığına inanan partilerin başında geliyor” dedi. Başbakan Abiy Ahmed ile Tigray Cephesi arasındaki anlaşmazlığın, ‘çözülmesi zor olan temel bir anlaşmazlık değil, sadece dışlama suçlamaları’ olduğuna dikkati çekti. Müzakerelerin ve ateşkesin başarısı için makul şanslar olduğunu kaydederek, “Tüm dış etkilerin ortadan kaldırılması ve masanın önünde tarafsızlık sağlanarak iki taraf taviz verebilir” şeklinde konuştu.
Öte yandan Birleşmiş Milletler (BM) Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi, savaşan tarafları ‘son derece endişe verici’ bir insani durum karşısında barış fırsatını değerlendirmeye çağırdı. Gazetecilere yaptığı açıklamada şunları söyledi: "Hükümetten ve Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'nden halkınız için olumlu bir sonuca ulaşmasını veya en azından barış için bir pencere açmasını istiyorum."