Libya: Dibeybe ile Mişri arasındaki ihtilaf neden derinleşiyor?

Libya’daki siyaset çevreleri Rabat Uzlaşısının Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Dibeybe’yi rahatsız ettiğini düşünüyorlar

Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başkanı Abdulhamid ed-Dibeybe ile Devlet Yüksek Konseyi (DYK) Başkanı Halid el-Mişri’nin eski toplantısından bir kare (DYK)

Libya Ulusal Birlik Hükümeti’ne (UBH) bağlı milislerin Libya Devlet Yüksek Konseyi’nin (DYK) Trablus’taki toplantısını engellemesinin ardından UBH Başbakanı Abdulhamid ed-Dibeybe ile DYK Başkanı Halid el-Mişri arasındaki ilişki karanlık bir tünele girdi.
Ülkedeki siyaset çevreleri, Dibeybe’nin ‘anayasal süreç konusunda önce Temsilciler Meclisi ile anlaşılmasını isteyen DYK içindeki bir blokla koordinasyon sağlamayarak kendi bacağına kurşun sıktığını’ söylediler. Ancak konunun çıkar çatışması ve iktidarda kalmayla ilgili olduğuna dikkat çektiler.
Öte yandan DYK üyesi Muhammed Muazzib “DYK’nin yürütme erkinin birleştirilmesi ile ilgili dosyayı tartışması Dibeybe’yi rahatsız etti ve atılabilecek adımların ciddiyetinin farkına varmasını sağladı. Bu nedenle hiç vakit kaybetmeden ‘Rabat Uzlaşısı’ ile ilgili basın açıklamalarındaki olumsuz tutumu sert muamelelere dönüştürdü” dedi.
Şarku’l Avsat’a konuşan Muazzib, DYK’nin etrafının sarılmasını ‘akılsızca bir adım ve ölümcül bir hata’ olarak nitelendirdi. Bunun ‘Dibeybe’ye yerel ve Batılı müttefiklerinin desteğini kaybettirerek, söylediği gibi seçimleri yapmak için çaba harcamadığına, bilakis bunu engellemeye çalıştığına veya en azından seçimlerin yapılması halinde sonuçlarını garanti etmeyeceğine ilişkin kanaatlerini güçlendirdiğini’ söyledi.
Mişri ve Temsilciler Meclisi (TM) Başkanı Akile Salih, geçen ekim ayının sonunda Fas'ın başkenti Rabat'ta, yönetici pozisyonlardaki isimleri değiştirme, seçimleri yapmak için gerekli olan adımları atmak üzere diyaloğu yeniden başlatma ve mümkün olan en kısa sürede tek bir hükümet kurma konusunda anlaştıklarını duyurmuşlardı.
Muazzib daha da ileri giderek Dibeybe’nin ‘yönetici pozisyonlardaki isimlerin değiştirilmesi ve hükümet ile ilgili yürütme sürecine değinmeden önce anayasal süreç konusunda önce Temsilciler Meclisi ile anlaşılmasını isteyen DYK içindeki bir blokla koordinasyon sağlamayarak kendi bacağına kurşun sıktığını’ söyledi.
Muazzib açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Böyle bir koordinasyon, Dibeybe’nin istediği gibi daha uzun süre iktidarda kalmasını sağlayabilirdi. Çünkü, özellikle parlamentonun kendisine DYK tarafından gönderilen anayasal zemin taslağını reddedeceğine ilişkin beklentileri göz önüne alırsak, anayasal yol aylar sürebilecek kapsamlı tartışmaları gerektiriyor. Zira söz konusu taslak askeri personeli ve çift uyrukluları cumhurbaşkanlığına aday olmaktan meneden maddeler içeriyor. Parlamentonun cumhurbaşkanlığına aday olmaya çalışan Libya Ulusal Ordusu (LUO) Komutanı Halife Hafter ile yakın ittifakı göz önüne alınınca bu maddeleri kabul etmesi mümkün değil.”
Muazzib Türkiye'nin her iki siyasiyle (Dibeybe ve Mişri) güçlü bir ilişkisinin olduğunu söylemesine rağmen, bazılarının sandığı gibi Ankara'nın Libya arenasındaki en önde gelen müttefikleri arasındaki bu anlaşmazlığı kontrol altına almadaki başarı şansının düşük olduğunu söyledi. Ayrıca ‘DYK’nin değişim sürecine olan bağlılığı ve seçimlere doğru ilerlemesinin, kaçınılmaz olarak Dibeybe’nin görevden alınmasına yol açacağını’ söyledi.
Muazzib gibi düşünen Libya Ulusal Birlik Partisi’nin Kurucu Heyet Başkanı Esad Zihyu, anlaşmazlığın ‘Dibeybe ve Mişri’nin şahsi çıkarlarıyla bağlantılı olması ve Ankara’nın savaş durumunda her iki isimle de başa çıkabilme gücünün olmasının yanı sıra varılacak herhangi bir çözümün ikisinden birinin saf dışı bırakılması anlamına geleceğinden’ anlaşmazlığın kontrol altına alınmasının güç olduğunu belirtti.
Salih’in DYK’deki olayı kınadığına ve DYK’yi desteklediğine ilişkin açıklama yaparak gösterdiği üzere, Mişri ve Salih arasındaki yeni ittifaka gelince, Zihyu ‘hala aralarında anlaşmazlık noktaları olmakla birlikte, aralarındaki bu ittifakın ortak siyasi düşmanları olan Dibeybe ile hesaplaşmaya dayandığını’ söyledi.
Zihyu “Dibeybe’nin davranışı, Salih’in Temsilciler Meclisi’nin UBH’ye verdiği güvenoyunu geri çekmekte haklı olduğunu, UBH’nin silahlı birlikler tarafından korunduğunu ve seçimlerin yapılmasını engellediğini kanıtlaması için altın değerinde bir fırsattı” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Libya Teknokratlar Birliği Partisi Başkanı Eşref Belha yaptığı açıklamada, “Yerel arabuluculukların yanı sıra dış baskılar ve uyarılar, Libya arenasında tekrarlanan bu tür çekişmeleri kontrol altına almayı başarabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda Belha “Yaygın silahların yarattığı kaosun devam etmesi, tüm Libyalı tarafların siyasi arenada kalma ve burayı etkileme eğilimleri ve bu tarafların çatışmalarında yurtdışından güç almaları ışığında, bu çekişmelerin tamamen ortadan kalkması pek olası değil” ifadelerini kullandı.
Libya Temsilciler Meclisi Üyesi Cibril Uhide ise, bazılarının İngiltere, ABD ve Türkiye gibi ülkelerin DYK’nın kuşatılmasının ardından tutumlarını değiştirebileceğine ve Dibeybe hükümetinin iktidarda kalması için verdikleri desteği çekebileceklerine ilişkin beklentilerinin pek gerçekçi olmadığını söyledi.
Uhide Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda “Evet, olayı kınayan açıklamalar yaptılar. Ancak bu ülkeler kendilerine yakın bir isim olduğu için büyük dostları Merkez Bankası Başkanı’nı değiştirmek, hatta ona dokunmak istemiyorlar. Dolayısıyla Rabat Uzlaşmaları’nı fiilen reddediyorlar” dedi.
Uhide “Bu ülkelerin temsilcilerinin geçtiğimiz günlerde Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin Libya'yla ilgili yaptığı oturumda söyledikleri ifadeler birbirine benzerdi. Örneğin Libya taraflarının sadece seçimlerin yapılmasına dikkat etmeleri gerektiğini vurguladılar. Ancak yeni bir hükümet kurmak gibi herhangi bir yoldan, seçimlerin mevcut kaos ışığında nasıl yapılacağına dair herhangi bir açıklamadan veya tüm Libya topraklarını hakimiyeti altına alan tek bir hükümet kurulmasından bahsetmediler. Dolayısıyla buradan durumun değişmeyeceğini anlıyoruz” şeklinde sözlerini sonlandırdı.