İran Irak’tan bölge ülkeleriyle arasında köprü kurma çabalarına devam etmesini istedi mi?

İran Dışişleri Bakanı Abdullahiyan ile Irak Başbakanı Sudani dün Tahran’da görüştüler (Şarku’l Avsat)

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, İran ziyaretinin ikinci gününde İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile iki ülke arasında siyasi ve ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesini görüştü. Iraklı bir yetkili, Tahran'ın Sudani'den Irak'ın bölge ülkeleri ile İran arasında görüşlerin birleştirilmesi amacıyla üstlendiği rolü sürdürmesini istediğini söyledi.
Irak Başbakanı Sudani, Tahran'da İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney, Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan başta olmak üzere İranlı üst düzey yetkililerle bir araya geldi. Irak Başbakanlığı Basın Ofisi’nden yapılan açıklamada, Sudani’nin Abdullahiyan ile yaptığı görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkiler ve bunların geliştirilmesinin yanı sıra Irak'ın bölgedeki kilit rolünü ve bölgenin güvenliğini ve istikrarını güçlendirme çabalarını ele aldıkları belirtildi. Açıklamaya göre görüşmede ayrıca iki komşu ülke arasındaki yapıcı işbirliği ve ortaklık çerçevesinde ekonomik ve ticari ilişkileri geliştirmenin yolları tartışıldı.
Öte yandan Iraklı bir yetkili İranlı liderlerin Sudani'ye yeni Irak hükümetine tam destek sözü verdiklerini söyledi. Şarku’l Avsat’a konuşan yetkili, Sudani’nin görüşmeleri sırasında ele alınan dosyaların başında iki ülkenin sınırlarındaki güvenlik meselesinin geldiğini belirtti. Bu dosyadaki en önemli noktanın Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile İran arasındaki ortak sınırların ve İran’a muhalif grupların merkezlerinin güvenliği olduğuna dikkati çeken yetkili, bu meselenin Tahran ile Erbil arasındaki ortak komiteden çekildiği için artık federal hükümetin dosyası haline geldiğini söyledi. Kaynak, ekonomi, ticaret ve diğer dosyalara ek olarak uyuşturucuyla mücadele konusunda da koordinasyon sağlanması konusunda mutabık kalındığını sözlerine ekledi.
Yetkili kaynak, görüşmede ekonomi, ticaret ve diğer birtakım dosyaların yanı sıra uyuşturucuyla mücadele konusunda da koordinasyon sağlanmasında da mutabık kalındığını sözlerine ekledi. Resmi kaynak, İranlıların Irak'tan bölgedeki farklı görüşleri yakınlaştırmayı amaçlayan rolünü sürdürmesini açıkça talep ettiklerini, Sudani hükümetinin bu yöndeki her türlü girişimine cevap vermeye hazır olduklarını söylediklerini aktardı.
Irak'ın, Mustafa el-Kazemi liderliğindeki bir önceki hükümet, İran ile Suudi Arabistan arasında bir diyaloga arabuluculuk yapmış, Riyad ile Tahran arasında güvenlik düzeyinde 5 turluk görüşmeler gerçekleşmişti. Irak, Iraklı yetkililerin yeni bir hükümetin kurulması karşısındaki zorlukların aşılmasıyla meşgul olmalarından ötürü yaklaşık bir yıldır ertelenen bu diyalogu diplomatik boyutta tamamlamaya hazırlanıyor.
Irak ayrıca hem Tahran hem de Washington arasında, aralarındaki gerginliğin azalmasını sağlayan mesajları taraflara iletti. Bu durum, Bağdat'ın merkezindeki Yeşil Bölge’de yer alan ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği binasının bombalanması gibi ABD’nin Irak'taki çıkarlarının hedef alınmasının durdurulması gibi Irak’ın içine de sükunet olarak yansıdı.
Nahrain Üniversitesi’nden Siyasal Bilimler Profesörü Dr. Amir Hasan Feyyad, Irak’ın Başbakan Sudani döneminde de bölge ülkeleri arasında arabuluculuk rolünü sürdürme ihtimaline dair Şarku’l Avsat’a değerlendirmede bulundu.
Prof. Dr. Feyyad, değerlendirmesinde şunları söyledi:
“Irak'ın halen bu rolü oynayabildiği söylenebilir. Zira Arapların ve bölge ülkelerinin bu rolü, yani İran ile Suudi Arabistan arasında arabuluculuk rolünü oynaması çerçevesinde Irak’a bugüne kadar hep güvenmiştir. İran, başta Suudi Arabistan olmak üzere Körfez ülkeleri ile arasında arabuluculuk rolü oynayabilecek Irak dışında başka bir Arap ülkesinin olmadığının farkında. Bu yüzden bu rolü oynaması ve oynamaya devam etmesi için ona güvenmek önemlidir ve tüm tarafların çıkarınadır.”
Irak'ın aynı rolü İran ve ABD arasında oynayıp oynayamayacağına da değinen Prof. Dr. Feyyad, “Irak, son iki yılda iki taraf arasında mesajların iletilmesi bağlamında bir arabulucu olduğu sürece İran, ABD’nin Irak'ta çıkarları olduğunu ve Irak'ın bu çıkarları tüm tarafların çıkarına olumlu yönde kullanabileceğini bildiğinden bu rolü de oynayabilir” yorumunda bulundu.
Irak’ın taraflar arasında bir çatışma arenası değil, diyalog arenası olmasının kendisinin de çıkarına olduğunu belirten Prof. Dr. Feyyad, “Irak'ın bu rolü oynaması, bölgedeki istikrarın ve kendi iç durumunun istikrarına da olumlu yansımaları olacağından kendisinin de çıkarınadır” dedi.