Çin aşı diplomasisi kazanımlarını kaybediyor

Birkaç gün önce Çin’in Şangay şehri yakınlarındaki Kovid-19 karşıtı aşı merkezindeki yaşlı insanlar (Reuters)

Kovid-19 hastalığına neden olan SARS-CoV-2 virüsünün Çin’in Wuhan şehrinde ortaya çıkmasının ardından, Pekin hükümeti ülke içindeki ciddi bir krizin yanı sıra ülke dışında da ciddi bir krizle karşı karşıya kaldı. Ülke dışındaki krizde, Çin’in salgının ilk aşamalarını yanlış yönettiğine yönelik suçlamalar yöneltilirken, ABD’deki bazı politikacılar, virüsün kökeni hakkında bir ‘komplo teorisini’ gündeme getirdi. Ardından eski ABD Başkanı Donald Trump, Pekin’i ‘virüsün yayılmasından sorumlu’ olmakla itham etti.
ABD virüsün kökenini araştırmakla meşgulken, Pekin bu konudaki incelemelerinin yanı sıra geleneksel aşı teknikleri olarak bilinen ‘zayıflatılmış virüs’ veya ‘öldürülmüş’ virüs içerikli aşıların üretiminde hızlı adımlar attı. Çin bu aşıları, ‘aşı diplomasisinde’, küresel sağlık sorunlarında sorumluluk sahibi olma rolünü vurgulamak için kullanıldı. Ancak Pekin’in elde ettiği başarılar, medyada Çin varyantı olarak bilinen, Omikron varyantının BF.7 isimli alt varyantının yayılmasının ardından tehlikeye altına kaldı.
ABD’deki Rush Üniversitesi Biyokimya ve Farmakoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Kalipada Pahan, Çin aşılarının sağladığı zayıf bağışıklığın, bu varyantın yayılmasının nedenlerinden biri olduğuna inanıyor. Pahan Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamalarda daha da ileri giderek “Çin, salgını kontrol etmek istiyorsa yalnızca Pfizer ve Moderna şirketleri tarafından üretilen MRNA teknolojilerine dayalı modern aşılara güvenmekten başka seçeneği yok” ifadelerini kullandı.
Siyasiler de bu görüşe yakın ifadeleri dile getirdi. Çin varyantının yayılması, ‘sıfır Kovid-19’ politikasına karşı protestoların yapılması ile aynı zamana denk geliyordu. Almanya Hükümeti Sözcüsü Steffen Hebestreit Kasım ayında, “Çin’e tavsiyem, salgından bir çıkış yolu bulmak için Batı tarafından geliştirilmiş mRNA aşılarını kullanmaya başlamasıdır” ifadelerini kullandı.
ABD, Çin’e modern Kovid-19 aşıları bağışlamayı önerdi. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price bu ay yaptığı açıklamada “Dünyanın en büyük Kovid-19 aşısı bağışçısıyız, Çin de dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki ülkeleri desteklemeye devam etmeye hazırız zira bu dünyanın geri kalanının çıkarınadır” ifadelerine yer verdi.
Çin ABD’nin teklifine yanıt vermekte gecikmedi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning “Çin yerli aşılara güvenecek” açıklamasında bulundu. Açıklamada “Çin’de destekleyici dozlar yapılacak. Mevcut aşılar, ilaçlar ve testler genel olarak talebi karşılayabilecek miktarda bulunuyor” ifadelerini kullandı.
Çin ve Almanya, BF.7 varyantının yayılmasının ardından Almanya’nın Çin’deki Alman gurbetçilere uygulanmak üzere Pfizer-BioNTech aşısı göndermesi konusunda anlaştı. Bu aşı, koronavirüsü için ülkeye teslim edilen ilk yabancı aşı olacak. Söz konusu anlaşma, Almanya’nın ülkedeki Çin vatandaşlarının uygulanmak üzere Çin’in Sinovac aşısının ithal edilmesine izin vermesi karşılığında geldi. Almanya Sağlık Bakanlığı, Çin Sinovac aşısının Almanya’ya ithal edilmesine, Almanya’daki vatandaşlarına uygulanması için izin verdi. Pfizer-BioNTech aşısının ilk sevkiyatı Çin’e gönderildi.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre bu durum, Çin’in bu adımının ardından, Pekin’in pandeminin başından bu yana ‘aşı diplomasisinde’ elde ettiği kazanımlarda kaybın başlangıcı olup olmadığı sorusu gündeme geldi.
Mısır’daki Zewail Bilim ve Teknoloji Şehri'nde Viroloji Profesörü olan Dr. Tamer Salim, Pekin’in başka aşılara yönelerek, ulusal aşılarını itibarını riske atacağını düşünmüyor. Salim bu bağlamda ‘Çin’in aşılarının dünya çapında birçok bölgeye yayılmasında oynadığı rol sebebiyle, başka aşılara yönelmesinin salgının başından bu yana elde ettiği kazanımları kaybetmek anlamına geleceğini’ belirtti.