Netanyahu’nun evi, 100 bin muhalifin katıldığı bir protesto gösterine tanık oldu

İsrail’de koalisyonda çatlaklar oluşmaya başlarken Başbakan Netanyahu, derin bir diplomatik krizin önünü açmakla suçlanıyor.

Binyamin Netanyahu, muhalifleri tarafından İsrail’i onlarca yıl geriye götürmekle itham edildi. (Reuters)

İsrail’de Likud ve Şas partilerinin liderlik saflarında çatlaklar oluşmaya başlarken Yüksek Mahkeme’nin Şas Başkanı’nın bir bakan olarak hükümette kalmasını engelleme kararı konusunda da anlaşmazlık baş gösterdi. Bu çerçevede muhalif güçler, Hayfa, Kudüs ve Beerşeba’daki gösterilerin yanı sıra sayılarının 100 bine ulaşmasının beklendiği haftalık kitlesel bir gösteriye hazırlanıyor.
İlk kıvılcım, bu hafta Kayserya şehrinde Başbakan Netanyahu’nun evinin önünde ve İsrail ordusundaki Askeri İstihbarat Birimi ‘Aman’ eski Başkanı General Amos Levin önderliğinde düzenlenen bir gösteride çıktı. Levin yaptığı konuşmada Netanyahu hükümetinin İsrail’i onlarca yıl geriye götürdüğünü ve ülke için dünyada ciddi bir diplomatik krizin önünü açtığını söyledi. Levin ayrıca hükümetin, ordunun güvenliğini savunmak için büyük zorluklarla mücadele hazırlıklarını baltaladığını ve bu bozulmanın kitlesel gösteriler ve tüm yasal araçlarla durdurulması gerektiğini vurguladı.
Sivil toplum örgütleri, 30 bin ve ardından 80 bin kişinin katıldığı, önceki iki gösteriden daha büyük olacak büyük bir gösteri çağrısında bulundu ve bu haftaki (21 Ocak akşamı) gösterinin, büyüklüğüyle ülkeyi sarsacağını bildirdi. Belirlenen gösteri alanı, 100 bin eylemciyi barındıramayacağı için gösterinin Tel Aviv’deki iki merkezi alana yayılmasına karar verildi. Ayrıca eski Başbakan Yair Lapid ve eski Savunma Bakanı Benny Gantz liderliğindeki muhalefet liderlerine de gösteriye katılmaları ve partilerinden aktivistleri de kitlesel eylemlere davet etmeleri çağrıları yapıldı. Lapid çağrılara yanıt vererek, gösterilere katılacağını duyurdu.
Gösteriyi yapılmasını savunanlar, ana sloganın yargıda hükümetin ortaya koyduğu darbenin reddi olacağını vurguladı. Ancak diğer gruplar, Batı Şeria’da ordunun gücünü azaltmayı reddetmek ve yoksullukla mücadele etmek gibi farklı sloganlar atarken solcu kesimler de işgale karşı sloganlar attılar.
Yapılan değerlendirmeler halk ayaklanması ve bunun kışkırttığı büyük uluslararası tepkinin Netanyahu’yu etkilemeye başladığı yönünde. Şas Partisi’ne yakın taraflar, hükümet koalisyonunda ve özellikle Likud partisinde kötü bir koku aldıklarını ve Deri’den vazgeçildiğini gösteren bir atmosferin oluştuğunu bildirdi. Yüksek Mahkeme, hafta başında dindar Doğu Yahudilerinden oluşan Şas Partisi Başkanı Aryeh Deri’yi hükümete bakan olarak atama kararını iptal etme kararı yayınlamıştı. Binyamin Netanyahu ise ‘sağcıların yargıya saygı duyduğunu göstermek için’ Deri’yi istifaya ikna etmeye çalıştı. Ancak Deri bunu reddederken çözümleri Netanyahu’nun kendisinin araması gerektiğini söyledi. Aryeh Deri’nin Şas’taki yoldaşları ise hükümeti dağıtma tehdidinde bulunurken, Netanyahu’ya ise ‘aldatma, hileli davranma, Deri’yi satma ve mahkemeyle anlaşma’ suçlamasında bulundu. Siyasi uzmanlar da Netanyahu’nun halkın çoğunluğunun hükümete karşı mahkemeyi desteklediğinin farkında olduğunu belirtti.
Diğer yandan sağ eğilimli İsrail Hayom gazetesinde yapılan bir kamuoyu anketinin sonuçları yayınlandı. Anket, İsrail’de halkın yüzde 65’inin mahkemenin kararını desteklediğini ve bu konuda hükümeti destekleyenlerin sadece yüzde 22 olduğunu ortaya koydu. Anketin organizatörü olan Magar Mohot Enstitüsü Müdürü Profesör Yitzhak Katz şu açıklamada bulundu:
“Likud seçmenleri arasında bile mahkemeye destek yüzde 57’ye ulaştı. Aynı şekilde dindar Siyonist Parti içinde mahkemeyi destekleyenlerin oranı yüzde 42 ve Şas partisi içinde ise mahkemenin parti lideri Deri aleyhindeki kararını destekleyenlerin oranı yüzde 22'dir.”
Ankette halka, Netanyahu’nun mahkemeye boyun eğerek müttefiki Deri’yi görevden alıp almaması gerektiği sorusu yöneltildi. Bu çerçevede yüzde 45’lik kesim destek verdiğini belirtirken ankete katılanlardan yalnızca yüzde 25’i desteklemediğini dile getirdi. Ayrıca yüzde 15’lik kesim, Netanyahu’nun Yüksek Mahkeme kararlarına saygı duymaması gerektiğini belirtti.
Gözlemciler, Netanyahu’nun bizzat gizli anketler yürüttüğüne ve halkın tutumu hakkındaki gerçekleri öğrendiğine inanıyor. Başta ABD olmak üzere Batı ülkelerinden gelen tepkileri de endişeyle takip ediyor. Netanyahu ayrıca hükümet sistemindeki köklü değişikliklerin, İsrail’in dünyadaki konumuna zarar verecek öfkeli bir tepkiyle karşılanacağının ve belki de dış ekonomik yatırımları baltalayacağının da farkında. İsrail Başbakanı bu noktada, yargıya yönelik darbede ölçülü olmak gerektiğine inanıyor. Diğer taraftan Şas’ın birçok mensubu, koalisyondan çekilmekle ve hükümeti dağıtmakla tehdit ediyor. Dolayısıyla Netanyahu, Şas’a dönerek koalisyon talep ederken, daha sonra ise karşılarına yeni şartlar koyuyor.