Muhalif Buravi’nin kaçırılması, Cezayir ile Paris arasındaki ‘açılımı’ tehdit ediyor

Cezayir yönetimi büyükelçisini geri çağırırken Fransa, iki ülke arasındaki ‘ilişkileri derinleştirmeyi sürdürme’ arzusunu dile getirdi.

Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun, 25 Ağustos 2022’de Fransız mevkidaşı Macron’la bir araya gelmişti. (AFP)

Cezayir Ulusal Parlamentosu Başkanı İbrahim Bugali, ülkesini Fransa’nın Cezayirli muhalif Amira Buravi’yi kaçırması konusunda uygun tavrı alacağı tehdidinde bulunurken, Buravi ise yabancı bir ülkeyle bağlantılı herhangi bir kişi veya kuruluşun yardımıyla Cezayir’den ayrıldığı iddialarını yalanladı. Cezayir Cumhurbaşkanlığı ayrıca, Fransız diplomatları ve istihbarat ajanlarını muhalif Buravi’yi Cezayir’den Tunus’a ve ardından Fransa’ya ‘gizlice götürmekle’ suçladı.
Bugali, 9 Şubat’ta parlamento merkezinde yaptığı açıklamada, yetkililer tarafından soruşturmaların devam ettiğini ve birkaç noktayı içerdiğini belirterek “Fransa’daki büyükelçimiz, istişare için çağrıldı” dedi. Meclis Başkanı, Cezayir’in bu kışkırtıcı konuda Paris’e yönelttiği ciddi suçlamalara atıfta bulundu. Bu çerçevede Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un geçen ağustos ayında Cezayir’e yaptığı ziyaretin ardından yaşanan kısa açılım ve iki ülke arasında ‘istisnai bir ortaklık’ başlatmak üzere bir anlaşmanın imzalanması sonrasında iki ülke ilişkilerinde gerginlik yeniden başladı.
Cezayir Dışişleri Bakanlığı geçen çarşamba günü yaptığı açıklamada Fransa’nın Cezayir Büyükelçiliği’ne ‘Cezayir uyruklu ve Cezayir yargısının kararıyla ulusal topraklarda bulunması gerekli görülen bir kişinin gizli ve yasa dışı tahliyesine karışan Fransız devletinin diplomatik, konsolosluk ve güvenlik personelinin ulusal egemenliği ihlal etmesini protesto ettiğini’ bildirdi. Bakanlar, bu gelişmelerin kabul edilemez olduğunu ve Cezayir- Fransa ilişkilerine büyük zarar verdiğini vurguladı.
Cezayir Cumhurbaşkanlığı da Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun’un ülkenin Paris Büyükelçisi Said Musa’yı ‘istişare için derhal bakanlığa çağırdığını’ bildirdi. Cumhurbaşkanlığı ayrıca, Cezayir yargısı tarafından aranan ve seyahat yasaklarına tabi olan Amira Buravi’nin gizli ve yasa dışı tahliyesini ‘Fransa’ya hitaben yaptığı resmi bir muhtırayla güçlü bir şekilde protesto ettiğini’ vurguladı. Yetkililer geçen hafta, gelecek mayıs ayında Tebbun’un ‘ikili ilişkilerin en iyi durumda olduğunu vurgulamak üzere’ Paris’e bir ziyarette bulunacağını duyurdu.
Gözlemciler, Fransız diplomatların ve istihbarat yetkililerinin Cezayir asıllı Fransız muhalif Buravi’nin gizli tahliyesine karıştığına ve ‘ülkenin egemenliğini ihlal ettiğine’ ilişkin açıklamaların, Cezayir topraklarında bir dış güvenlik ihlalinin gerçekleştiğini gösterdiğini ifade etti. Cezayir asıllı Fransız vatandaşı olan Buravi, ülkesine sınır dışı edilmesi halinde hayatının tehlikeye gireceği gerekçesiyle Tunus üzerinden Fransa’ya geçti.
Bu benzeri görülmemiş durum, birçok soruyu da gündeme getiriyor. Bunların başında, ‘Fransız diplomatlar ve istihbarat ajanlarının 50 yaşındaki Buravi’yi Tunus’tan kaçırmak için hangi yöntemi kullandığı geliyor. Zira muhalefetin yıllardır günün her saati güvenlik gözetimine tabi tutulduğu biliniyor. Ayrıca ‘Fransız Büyükelçiliği’nin olayda parmağı var mı?’ sorusu da gündemde. ‘Le Monde’ gazetesinin haberine göre bu olaya ilişkin dikkat çekici bir kısım daha var. Öyle ki Tunus polisi Cezayir’e sınır dışı etme sürecindeyken, Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said, Tunus’taki Fransız diplomatik temsilciliğinin Buravi’yi Fransa’ya tahliye etmesi yönündeki talebini geçen pazartesi günü kabul etti. Peki, Cezayir ‘kesinlikle düşmanca’ olarak nitelendirdiği bu davranıştan sonra Tunus Cumhurbaşkanı’na karşı nasıl bir tutum sergileyecek?
Tunus Havaalanı’ndaki sınır polisi geçen cuma günü, Cezayir’in seyahat etmesini yasaklayan bir talimatına dayanarak, Amira Buravi’nin uçakla Paris’e seyahat etmesini engelledi. Bu durum, iki komşu ülke arasında yüksek derecede bir güvenlik koordinasyonu olduğuna işaret ediyor. Buravi, Cezayir vatandaşı olduğunu gösteren belgeleri yanında taşımıyor ve Fransız pasaportuyla seyahat ediyordu. Kendisi, 15 yıl önce bir Fransız ile evlendi ve şu an ülkenin doğusundaki Annaba şehrinde ikamet ediyor.
Bu durumun yansımalarından biri de geçen çarşamba günü Annaba’da yayınlanan ‘Le Provençal’ gazetesinin müdürü olan Mustafa bin Cami’nin jandarma tarafından, herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin tutuklanması oldu. Söz konusu tutuklamadan bir saat sonra Amira Buravi, Twitter üzerinden Bin Cami’nin Fransa’dayken kendisini arayarak, ‘yetkililerin kendisinin (Buhari) Tunus sınırından kaçırılmasında parmağı olduğundan şüphelendiğini’ bildirdiğini yazdı. Bin Cami, seyahat yasağının yanı sıra ‘ulusal birliğe zarar verme’ suçlamasıyla hapis cezasına çarptırıldı. Avukatları, gazeteci olarak özgürlüğüne bağlılığından dolayı zulüm gördüğünü bildirdi. Ancak Buravi, ülkeyi gizlice terk etme planında yerel veya yabancı herhangi bir kişiden yardım almadığını vurguladı. Amira Buravi, Fransa’da üniversitede okuyan oğlunu ziyaret etmek için seyahat yasağı kısıtlamalarından kasten kurtulduğunu belirterek geri döneceğini, çünkü ülkesini isteyerek terk etmediğini söyledi.
2021 yılında yargı, doktor olan ‘modernist’ muhalifi, ‘İslam’ı aşağılama’ suçundan iki yıl hapis cezasına çarptırdı. Aynı şekilde sosyal medya hesabından yaptığı ‘tahrik edici’ paylaşımlar nedeniyle ‘Cumhurbaşkanına hakaret’ suçlamasıyla aynı dönemde bir kez daha cezaya çarptırıldı.
Buravi, 2022 sonunda yetkililer tarafından kapatılan, gazeteci ve yazar müdürü İhsan el-Kadi’nin tutuklandığı özel ‘Radio M’ tarafından yayınlanmış bir siyasi programda kısa bir süre yayıncılık yapması nedeniyle bir gazeteci olduğuna dikkati çekiyor. Daha sonra yönettiği bir elektronik gazete ve internet üzerinden bir radyo yayınından oluşan bir dijital haber platformu, ‘şüpheli finansman’ ile suçlandı. Ancak Cezayir Haber Ajansı’n göre 9 Şubat’ta İletişim Bakanı Muhammed Buslimani, Buravi’nin ‘gazetecilik mesleğiyle kesinlikle hiçbir ilgisi olmadığını’ vurguladı. Bakan, Buravi’nin gazeteci olduğuna dair yanlış iddialar karşısında şaşkın olduğunu ifade etti.
Diğer yandan Paris, Cezayir topraklarından çıkışı yasak olan Buravi ile ilgili anlaşmazlığa rağmen Cezayir ile ilişkilerini derinleştirmeye devam etmek istediğini duyurdu.
İkili ilişkilerin bozulmasına yol açması muhtemel söz konusu olayla ilgili bir soruya yanıt veren Fransa Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü François Delma “Bizim açımızdan, ikili ilişkilerimizi derinleştirmek için çalışmaya devam etmek niyetindeyiz” dedi. Ancak Cezayir Büyükelçisi’nin çağrılması hakkında yorum yapmayı reddeden Delma, “Bu, hakkında yorum yapamayacağım bir Cezayir kararı” ifadelerini kullandı. Aynı şekilde bu bireysel olay hakkında yorum yapmayı da kabul etmedi. Ancak Buravi’nin ‘Fransız vatandaşı olduğuna, buna bağlı olarak Fransız makamlarının kendisne karşı konsolosluk koruması sağladığına ve bunun olağandışı sayılamayacak bir prosedür olduğuna’ dikkat çekti.
Sözcü, bu sorunun Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun’un gelecek mayıs ayında yapılması planlanan ziyaretini olumsuz etkileyip ekilemeyeceğine dair soruları ise yanıtsız bıraktı.