Libya: Orduyu birleştirme ve ortak hükümet kurma çabaları sürüyor

BM Libya Temsilcisi Batili, Trablus’taki görüşmelerin ardından ordu ve güvenlik liderleri arasında arabuluculuk yapıyor (UNSMIL)

Birleşmiş Milletler Libya Misyonu (UNSMIL) yaptığı açıklamada 5+5 Ortak Askeri Komite’nin doğu, batı ve güneyden bir grup askeri ve güvenlik birimi lideri ve bazı silahlı milis liderleri ile BM’nin Libya Özel Temsilcisi Abdullah Batili’nin himayesinde Trablus’ta gerçekleştirdiği toplantının, on yıldır Libya’da düzenlenen toplantıların en büyüğü olduğunu açıkladı.
UNSMIL, 27 Mart’ta yaptığı açıklamada bu toplantının bu seçimlerin yapılması için elverişli koşullar oluşturmak üzere birlikte çalışmak hususunda, bu ayın ortasında Tunus’ta düzenlenen benzer bir toplantıda katılımcılar tarafından ifade edilen taahhüdü takip etmeyi amaçladığını belirtti.
Batili, doğu, batı ve güneydeki tüm liderlere Libya’da barışın temellerini sağlamlaştırma çağrısını yineledi. Batili ayrıca, “Güvenlik ve askeri birimlerin liderleri, güvenlik düzenlemeleri ve seçim sürecine eşlik eden diğer önemli konular üzerinde anlaşmaya varılmasında önemli bir rol oynayacaktır” dedi.
UNSMIL’e göre Trablus’ta toplananlar, Tunus’taki ilk toplantısında ve Trablus’taki ikinci toplantısında ordu ve güvenlik liderleri arasındaki 5+5 Ortak Askeri Komite ile diyalogdan kaynaklanan her şeye tam bağlılığa ek olarak, ülke içinde Libyalı taraflar arası diyaloğu ve Libya işlerine dış müdahalenin reddedilmesi konuları başta olmak üzere dokuz noktaya odaklandı.
Konferansta ayrıca, Libya topraklarında çatışma ve şiddetin her türlüsünden vazgeçilmesi ve genelkurmay başkanları aracılığıyla askeri kurumların birleştirilmesi ve güvenlik kurumlarının ve diğer devlet kurumlarının birleştirilmesi konularında çalışmaya devam edilmesi, tüm Libya devlet kurumların için birleşik bir hükümet bulmak, yerinden edilmiş ve savaşlardan etkilenenlerin sorunlarını çözmek için çabaların artırılması konularında uzlaşı sağlandı.
Anlaşmada, ‘ulusal uzlaşı çabalarının, tazminatların ve seçim çabalarının tamamlanması, Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Konseyi’nin kendilerine verilen prosedürleri tamamlaması ve bir sonraki toplantının Ramazan ayı boyunca doğudaki Bingazi şehrinde yapılması’ konuları yer aldı.
Öte yandan Ulusal Birlik Hükümeti İçişleri Bakanı İmad et-Trablisi, Batili’nin, 5+5 komitesi üyelerinin, batı ve doğu bölgelerindeki bir dizi güvenlik ve askeri liderin katılımıyla geçen pazar akşamı başkent Trablus’ta düzenlenen toplantıya başkanlık ettiğini açıkladı. Trablisi ayrıca, toplantının ‘seçimleri düzenleme çabalarını birleştirmeyi, güvenlik ve askeri birimler arasında çabaları güvence altına alacak iletişim mekanizmalarını kurmayı, ülkenin güvenliğini sağlamak için bölünmeyi reddetmeyi’ hedeflediğine dikkati çekti.
Trablisi’nin ofisi ise İçişleri Bakanı’nın, BM Temsilcisi’ne bakanlığının seçimleri güvence altına almaya hazır olduğu konusunda bilgi verdiğini açıkladı.
Toplantının ardından geçici hükümetin başkanı Abdulhamid Dibeybe, geçiş aşamalarını sona erdiren, Libya’nın birliğini ve toplumunun bütünlüğünü tehdit eden bölünmüşlük durumuna ve savaşlara barışçıl bir çözüm getiren adil ve tarafsız yasalar uyarınca başkent Trablus’taki istikrarın askeri ve güvenlik teşkilatını birleştirme çabalarının yerel ve uluslararası yollarının ve ulusal seçimlerin tamamlanması için yapılan hazırlıkların ilerlemesine fırsat verdiğini vurguladı.
Dibeybe, pazartesi sabahı erken saatlerde Twitter üzerinden yaptığı kısa açıklamada “Sabitlerimiz net, sivil devlete evet, askeri devlete hayır, seçimlere evet, uzatmaya hayır, barışa evet, savaşa hayır” dedi.
Fethi Başağa liderliğindeki İstikrar Hükümeti de toplantıyı memnuniyetle karşılarken, Savunma Bakanı Ahmid Huma ise bu adımın ‘askeri ve güvenlik kurumlarını birleştirmek amacıyla’ son iki yıldaki önceki adımların devamı olarak geldiğini söyledi ve toplantıyı ‘yiğitlerin barışı, vatanı tüketen, egemenliğini ve bağımsızlığını adeta öldüren yaraların ilacı’ olarak nitelendirdi.
Huma, Birlik Hükümeti’ne yakın ‘Libya Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, tüm Libyalıları ‘birlik, yeniden birleşme ve gerçek ulusal uzlaşmaya ulaşmak için bu tür adımları güçlendirmeye’ çağırdı. Bakan, “Askeri kurum birleşirse, herhangi bir seçimin başarısının yanı sıra, şiddet ve çatışmanın gücüyle değil, yasanın gücüyle tüm tarafların sonuçlarını kabul etmesinin garantörü olacaktır” dedi.
BM Temsilcisi’nin Libya’yı yıllardır içinde bulunduğu krizden kurtarma çabalarına övgüde bulunan Huma, herkesi ‘Libyalılar arasında çekişme yaratacak hiçbir sese kulak asmamaya’ çağırdı.
Öte yandan Dibeybe, Ulusal Petrol Şirketi’ne bağlı ‘Zallaf’ şirketinin bir ABD şirketi ile ‘Ubari bölgesinde rafineri ve yemeklik gaz tesisi kurmak üzere imzaladığı’ anlaşmanın, akaryakıt ve gaz teminine katkıda bulunacağını ve güneydeki gençlere iş imkânı sağlayacağını dile getirdi.
Zallaf şirketi ise, güneydeki rafineri inşaat projesi için ilk anlaşmaların, rafineri ünitelerinin ilk mühendislik çalışmalarını yürütecek ve lisanslı ünitelere teknik lisans verecek olan ABD merkezli ‘Honeywell-UOP’ şirketi ile imzalandığını söyledi.
Öte yandan Dibeybe hükümetinde Dışişleri Bakanı olan Necla el-Mankuş, pazar akşamı İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile telefonda görüştüğünü ve başta ekonomik yön olmak üzere çeşitli alanlarda iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin güçlendirilmesi meselesini ele aldıklarını belirtti. Mankuş, yaptığı açıklamada İran büyükelçiliğinin görevlerini yerine getirmek üzere başkent Trablus’a geri dönmesi için gerekli düzenlemelerin de ele alındığını söyledi.