Sudan'da onlarca sivil ve askerinin hayatını kaybettiği çatışma ikinci haftasına girerken, Londra merkezli The Telegraph gazetesi, Sudan’daki durumun son yıllarda Afrika ve Orta Doğu'daki diğer çatışmalardan çok da farklı olmadığına, burada da ‘Rus sorun üreticilerinin bulunduğuna’ dikkati çekiyor.
Gazete, çatışma taraflarından birinin, Cancavid milislerinden oluşan bir paramiliter gruba liderlik eden Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) komutanı Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti) olduğuna değindi. Ömer el-Beşir iktidarı altında gerçekleşen Darfur soykırımın yürütülmesine yardımcı olan Cancavid milislerinin kendilerini eğitip ekipman sağladığı öne sürülen Rus Wagner güçleriyle yakından bağlantılı oldukları söylenmişti.
Sudan'ın devrik Devlet Başkanı Ömer el-Beşir, Putin ile bir araya gelmesinin ardından, 2017'de sendeleyen rejimini desteklemek için Rus paralı asker şirketi Wagner’in hizmetlerinden yararlandı. Putin ise söz konusu görüşmede Sudan’ı Rusya için ‘Afrika'nın anahtarı’ haline getirme sözü verdi. Port Sudan taraflarında Kızıldeniz’de bir Rus deniz üssünün kurulması, bunun Wagner tarafından desteklenmesi öngörülmüştü.
The Telegraph gazetesi, Wagner grubunun Sudan'a askeri kamyonlar, amfibi araçlar ve nakliye helikopterleri dahil olmak üzere büyük miktarlarda silah ve ekipman sağladığına dikkati çekti. Ancak Rus paralı askerleri, 2019'da Beşir iktidarının devrilmesi ardından Sudan Genelkurmay Başkanı Abdulfettah Burhan ve Hamideti ile yeniden konum aldı. İkili, 2021'de Geçiş Konseyi’nin devrildiği darbeye öncülük etti. Rus paralı askerlerinin Hamideti'yi daha çok destekledikleri ve ona yakın davrandıkları söyleniyor.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre Wagner, Hamideti’nin de desteğiyle Meroe Gold altın arama şirketini işletmeye devam ediyor. Bu yöndeki haberlerde ülke dışına büyük miktarlarda altın kaçırıldığı, Wagner lideri Yevgeni Prigojin’in bu şekilde kasasını doldururken Sudan, ihtiyaç duyduğu gelirlerden mahrum kalıyor. Putin için bu, Batı yaptırımlarından kurtulma çabalarında yardımcı olacak ve Ukrayna'daki işgal girişimini finanse etesini sağlayacak.
Bölgede devam eden çatışmaya etkisi ne?
Rusya tarafından desteklenen HDK, genel olarak Kuzey Afrika'daki çatışmaları yönlendirmek için Moskova tarafından bir araç olarak kullanılabilir.
Örneğin Mısır Devlet Başkanı Abdulfettah es-Sisi, Hartum'da istikrarlı bir iktidarın Mısır’ın hayati çıkarlarına hizmet ettiğine inanıyor. HDK’nin geçtiğimiz cumartesi günü, ortak tatbikatlar yapmak amacıyla Sudan'da bulunan Mısır güçlerini alıkoyması karşısında Hamideti, bu askerlerin sağ salim vatanlarına dönecekleri yönünde güvence vermiş olsa da doğal olarak Kahire, HDK’ye şüpheyle yaklaşacak. Ayrıca Kahire, bu çatışmanın Etiyopya’nın Nahda (Hedasi) Barajı projesi üzerindeki potansiyel etkisinden de endişe ediyor. Zirâ Mısır, barajın Nil Nehri’ndeki su payı üzerindeki etkisi hususunda ortak fikirde olduğu Hartum'un desteğine ihtiyaç duyuyor.
Bununla birlikte, Çad, Eritre ve Güney Sudan, iç çatışmalarını şiddetlendirebilecek bir mülteci akını ile karşı karşıya kalabilir. Sudan'daki bir iktidar boşluğu, bölgedeki radikal örgütleri bu durumdan yararlanmaya itebilir. Usame bin Ladin, 1991 ile 1996 yılları arasında Sudan'da yaşamıştı.
The Telegraph gazetesine göre Vladimir Putin, hem Sudan ve Kuzey Afrika, hem de dünya için kötü sonuçlara yol açabilecek bir şiddet dalgasının ortaya çıkmasına kasten veya kazara yardımcı olmuş oldu. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik başarısız işgali, Wagner’e Afrika’da güç verdi. Moskova, kıta ülkelerini yağmalamak ve bulunduğu her yerde huzursuzluk çıkarmak için Wagner grubunu kullanıyor. Batı'nın sert yaptırımları nedeniyle Putin'in savaşını destekleyecek maddi kaynağa ihtiyacının olması, ödenen bedel ve sonuçları ne olursa olsun Rus devletinin bu tür hukuk dışı eylemlere başvurmasını bir zorunluluk haline getirdi.
Gazete, Sudan'ın Rus nüfuzu altında çöken ilk Afrika ülkesi olabileceği sonucuna varıyor. Rus paralı askerlerinin Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Libya ve Mali'deki mevcut çatışmaları pekiştirme, otoriter rejimleri destekleme, demokrasi çabalarını bastırma, doğal kaynakları sömürme ve Batı etkisini ortadan kaldırma çabalarının gelecekte kontrol altına alınması kolay olmayacak.
Hamas ve İslami Cihad Hareketi’ne bağlı silahlı güçler Gazze’de konuşlandırıldı. (AFP)
Bir polis aracını hedef alan İsrail saldırısının gerçekleştiği yeri inceleyen Filistinliler (Reuters)
