Moskova: Nükleer gerilimi tırmandırmayı planlamıyoruz, ama sabrımızı da test etmeyin

Londra, Rusya’nın Ukrayna’nın taarruz olasılığına hazırlık olarak mevzilerini güçlendirdiğini açıkladı

Bahmut, Rus kuvvetlerinin şu anda peşinden koştuğu büyük ödül olmaya devam ediyor (AP)
Bahmut, Rus kuvvetlerinin şu anda peşinden koştuğu büyük ödül olmaya devam ediyor (AP)
TT

Moskova: Nükleer gerilimi tırmandırmayı planlamıyoruz, ama sabrımızı da test etmeyin

Bahmut, Rus kuvvetlerinin şu anda peşinden koştuğu büyük ödül olmaya devam ediyor (AP)
Bahmut, Rus kuvvetlerinin şu anda peşinden koştuğu büyük ödül olmaya devam ediyor (AP)

Rusya, özellikle NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in 27 Nisan’da Ukrayna’ya taahhüt edilen araçların yüzde 98’inden fazlasının teslim edildiğini duyurmasının ardından Batı’nın Ukrayna’ya silah tedarik etmesini ve NATO’nun Rusya sınırlarına yakın genişlemesini sert bir şekilde eleştirdi. Bazı ülkeler karşı çıksa da Ukrayna’nın kendisi de NATO’ya katılmak isterken Rusya ile bir sınır paylaşan Finlandiya ise bu ay NATO’nun 31. üyesi oldu.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, 27 Nisan’da yaptığı açıklamada ülkesinin Ukrayna’ya ilişkin olarak Batı ile yaşadığı kriz çerçevesinde nükleer tırmanış yolunu izleme niyetinde olmadığını söyledi. Ancak Zaharova ayrıca, Moskova’nın sabrını sınamamaları tavsiyesinde de bulundu. Zaharova’nın açıklamasının yanı sıra aralarında Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de bulunduğu üst düzey Rus yetkililer, Batı’nın Ukrayna’ya askeri desteğinin feci bir nükleer çatışma riskini artırdığına dair uyarılarda bulundu. Zaharova, düzenlediği bir basın toplantısında, “Olayların en kötü durum senaryosuna göre gelişmesini önlemek için elimizden gelen her şeyi yapacağız, ancak hayati çıkarlarımızı ihlal etme pahasına değil” dedi. “Kimsenin kararlılığımızı sorgulamasını ve test etmesini önermiyorum” diyen Zaharova, “ABD, bilerek riskler yaratarak ve Rusya ile karşı karşıya gelme fırsatlarını artırarak temel çıkarlarımızı kasten ihlal etmeye devam ediyor” açıklamasında bulundu.
Putin’in siyasette yakın bir müttefiki olan eski Devlet Başkanı Dmitry Medvedev, bu hafta başlarında dünyanın yeni bir dünya savaşının eşiğinde olabileceğini söyledi. Putin, ‘özel askeri operasyon’ olarak adlandırdığı Ukrayna’daki 14 aylık savaşı, düşman ve kibirli bir Batı ile varoluşsal bir savaş olarak görüyor. Bu çerçevede Medvedev, Rusya’nın kendisini herhangi bir saldırgandan korumak için mevcut tüm araçları kullanacağını söylerken, ABD ve müttefikleri de Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını sömürgeci bir toprak gaspı olarak nitelendirerek kınadı. Ukrayna ise tüm Rus kuvvetleri topraklarından çekilene kadar savaşma sözü verdi ve Rusya’nın nükleer savaş konuşmasının Batı’nın gözünü korkutmayı ve kendisine askeri yardım sağlamasını engellemeyi amaçladığını vurguladı.
Öte yandan kış sona ererken ve sınırlı sonuçlar getiren bir Rus saldırısının ardından çatışmanın, yakın zamanda Kiev’in yeniden inisiyatif alacağı bir aşamaya girmesi bekleniyor. Ancak Moksova, geçmişin başarısızlıklarından dersler çıkarırken, bir kez daha kesinlikle kazanacağına dair uzun süreli bir savaş için meydan okuyor.
Rus tesisleri, güneydeki Herson’dan Ukrayna’nın kuzeydoğusuna kadar 800 ila 900 km arasında uzanıyor. ABD merkezli düşünce kuruluşu Amerikan Girişimcilik Enstitüsü’nden Brady Africk, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada siper ve hendeklerin hazırlandığını söyledi. Africk, “Bu hazırlıklara, anti-tank siperleri, barikatlar ve ejderha dişleri ve erkek siperleri gibi prefabrike savunma hatları da dahildir” dedi. Akdeniz Stratejik Araştırmalar Vakfı’nın akademik direktörü Pierre Razoux, ‘Rusların amacı başarıya ulaşmaktır’ dedi.
İngiliz istihbarat uzmanları da Ukrayna’daki Rus işgal güçlerinin Zaporijya Nükleer Santrali için savaşmaya hazırlandıklarını söyledi. İngiltere Savunma Bakanlığı ise dün yaptığı günlük istihbarat açıklamasında, uydu görüntülerinin bazı reaktörlerin çatılarına kum torbalarıyla savunma bölgeleri kurulduğunu gösterdiğine dikkati çekti. Bakanlık, “Rusya, büyük olasılıkla büyük bir Ukrayna saldırısı olasılığı konusunda aşırı endişe duyduğu için bu mevziileri inşa etti” dedi. Bu adımsa bölgede bir çatışma çıkması durumunda nükleer santraldeki güvenlik sisteminin zarar görme riskini artırıyor. Savunma Bakanlığı, çoğu senaryoda reaktörlerde feci bir hasarın olası olmadığını, çünkü binaların hepsinin çok iyi tahkim edildiğini söyledi.
Bahmut, Rus işgal kuvvetlerinin şu anda peşinden koştuğu büyük ödül olmaya devam ediyor. Yaklaşık 9 ay boyunca bu güçler, şu anda on beşinci ayına giren uzun süreli bir çatışmada büyük ölçüde tahrip olmuş olan şehre zorla girmeye çalıştı ve bazı bölgeleri ele geçirdi. Ukrayna ordusu, bir zamanlar 70 bin kişinin yaşadığı şehri savunma sözü verdi, ancak Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenskiy bu ay, kuşatılma tehlikesiyle karşı karşıya kalırlarsa geri çekilebileceklerini belirtti.
Askeri analist Denis Popovic, Ukrayna merkezli ‘NV’ radyosuna yaptığı açıklamada, Bahmut’ta işlerin yakın zamanda yönünü değiştirmesinin pek olası olmadığını söyledi. Popovic, “Bahmut düşerse Rusya, kuvvetlerini başka bir yere gönderecek kaynaklara sahip olacaktı. Bahmut, Rus kuvvetlerini yok etmek ve başka bir yerde çarpışmalarını önlemek için bir fırsattır” dedi.
Şarku’l Avsat’ın AFPP’den aktardığı habere göre Rus işgal güçleri, Rusya’nın aylardır Ukrayna’nın doğusundaki Donbas bölgesini kontrol etme çabalarının odak noktası haline gelen Bahmut kentini bombaladı. Rusya'nın özel askeri grubunun başkanı Wagner, Ukrayna kuvvetlerinin ‘kaçınılmaz’ bir karşı saldırı öncesinde şehre akın ettiğini söyledi. Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı, Facebook üzerinden yaptığı açıklamada Bahmut ve yakın bölgelerde çatışmaların şiddetlendiğini duyurdu. Genelkurmay Başkanlığı ayrıca, Rus güçlerinin kuzeybatıdaki iki köye doğru ilerlemekte başarısız olduğunu, en az 12 bölgenin Rus güçlerinin ateşine maruz kaldığını ifade etti.
Wagner Başkanı Yevgeniy Prigojin, 27 Nisan’da yaptığı açıklamada adamlarının, cephe hattının diğer tarafındaki Ukrayna kuvvetlerinin ziyarete gelen Amerikalı gazetecilere şehri gezdirmesine izin vermek için Bahmut’a yönelik topçu bombardımanını askıya alacaklarını söyleyerek şaka yaptığını belirtti. Wagner, savaşın en uzun ve en kanlı döneminde geçen yazdan bu yana Bahmut’a yapılan Rus saldırısına liderlik etti. Ancak Ukrayna kuvvetleri, Rusların bugüne kadar ki şehri kontrol etme girişimlerini geri püskürttü.
Prigojin, basın servisi tarafından perşembe günü yayınlanan bir sesli mesajda, “ABD’li gazetecilerin, Bahmut’ta güvenli bir şekilde çekim yapıp evlerine dönebilmeleri için topçu bombardımanının durdurulması kararı alındı” dedi. Ancak daha sonra, farklı bir sesli mesajda da “Beyler, bu bir askeri şaka. Şaka. Başka bir şey değil. Bir şakaydı” şeklinde konuştu. Rus askeri teşkilatını Ukrayna’daki savaşı yönetimi dolayısıyla alenen eleştiren Prigojin, alaycı mizah anlayışının yanı sıra kavgacı, ayakları yere basan tarzıyla tanınıyor.
Prigojin, geçen ay savaşçılar için erzak eksikliğine dair uzun süredir devam eden şikayetlerin ardından kendisinin ve adamlarının nihayet cephane sevkiyatı almaya başladıkları söyledi.
Yeni Rus saldırılarında en az 6 kişi öldü ve 20 kişi yaralandı. Yetkililer, dört Kalibr füzesinin güneydeki Mıkolayiv kentini vurarak bir kişiyi öldürdüğünü ve 23 kişiyi yaraladığını söyledi.
Yetkililer, bunun dört ayın en yoğun saldırısı olduğunu açıklarken, Ukrayna Cumhurbaşkanı da dün Rusya’yı terörizmle suçladı. Zaporijya ve Donetsk bölgelerinde ise yetkililer, geçen çarşamba günü Rus saldırılarında beş kişinin öldüğünü ve dört kişinin yaralandığını açıkladı. Zelenskiy, “İşgalci ülke, bu savaşın asıl amacının terörizm, Ukraynalıları ve Ukraynalı olan her şeyi yok etmek olduğunu kanıtlamaktan vazgeçmiyor” şeklinde konuştu. Ukrayna Cumhurbaşkanı ayrıca, Mıkolayiv’i vuran füzelerin Karadeniz’den fırlatıldığını, özel evleri, tarihi bir binayı ve çok katlı bir binayı hedef aldığını belirtti. Şehir yönetimi ise füze saldırılarının olduğu yerde askeri hedef bulunmadığını ve etkilenen mahallelerde elektrik ve gaz arzının geçici olarak kesildiğini söylerken, vatandaşların diğer barınma alanlarındaki güvenli alanlara nakledildiğini ifade etti. Yetkililere göre dün erken saatlerde Ukrayna’nın güneyindeki Mıkolayiv şehrini hedef alan bir Rus füze saldırısında 1 kişi öldü, 10’dan fazla kişi yaralandı. Belediye Başkanı Oleksandr Sienkevych, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada sabah saat bir civarında, Mıkolayiv sakinlerinin dört güçlü patlama sesi duyduğunu belirtirken, “Bir füzenin yüksek bir binayı, başka bir füzenin ise özel bir evi vurduğu artık biliniyor” diyerek, şehirde bazı evlerin elektriğinin kesildiğine dikkat çekti.
Karadeniz’e uzanan Mıkolayiv, Moskova tarafından ilhak edilen Kırım yarımadasına yaklaşık 170 km uzaklıkta yer alıyor. Rus güçler, Şubat 2022’den bu yana sık sık Mıkolayiv’i hedef aldı. Mıkolayiv saldırısından bir gün önce ülkenin kuzeydoğusundaki ön cepheye yakın Kupyansk şehrinde bir müzeye düzenlenen başka bir füze saldırısında da 2 kişi öldü ve 10 kişi yaralandı.
Doğu Ukrayna’da konuşlanmış güçler grubunun sözcüsü Serhiy Cherevaty, geçen çarşamba günü ulusal televizyona verdiği röportajda, Rus kuvvetlerinin son 24 saat içinde topçu ve çok sayıda roketatar kullanarak 324 saldırı düzenlediğini açıkladı. Cherevaty, “Ruslar, askerlerimizin onları kale olarak kullanmasını önlemek için Bahmut’taki binaları yıkıyor” ifadelerini kullandı.



SDG’nin devlet kurumlarına entegrasyonu hayata geçirilebilecek mi, yoksa ciddi engellerle mi karşılaşacak?

Suriye Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ve SDG Genel Lideri Mazlum Abdi, 10 Mart 2025 tarihinde Suriye'nin başkenti Şam'da SDG'nin devlet kurumlarına entegre edilmesini öngören anlaşmayı imzalarken (AFP)
Suriye Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ve SDG Genel Lideri Mazlum Abdi, 10 Mart 2025 tarihinde Suriye'nin başkenti Şam'da SDG'nin devlet kurumlarına entegre edilmesini öngören anlaşmayı imzalarken (AFP)
TT

SDG’nin devlet kurumlarına entegrasyonu hayata geçirilebilecek mi, yoksa ciddi engellerle mi karşılaşacak?

Suriye Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ve SDG Genel Lideri Mazlum Abdi, 10 Mart 2025 tarihinde Suriye'nin başkenti Şam'da SDG'nin devlet kurumlarına entegre edilmesini öngören anlaşmayı imzalarken (AFP)
Suriye Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ve SDG Genel Lideri Mazlum Abdi, 10 Mart 2025 tarihinde Suriye'nin başkenti Şam'da SDG'nin devlet kurumlarına entegre edilmesini öngören anlaşmayı imzalarken (AFP)

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Suriye devlet kurumları arasındaki entegrasyon sorunsuz şekilde hayata geçirilebilecek mi, yoksa ciddi engellerle mi karşılaşacak? SDG, on yılı aşkın süredir sahip olduğu askerî ve bazı bölgelerdeki sivil nüfuzdan gerçekten vazgeçecek mi? Washington ve Erbil’in himayesinde 30 Ocak’ta varılan anlaşma tüm boyutlarıyla uygulanabilecek mi, yoksa yalnızca belirli başlıklarla mı sınırlı kalacak?

Şarku’l Avsat’ın görüştüğü isimlerin bir kısmı, metinden uygulamaya geçildiğinde başarı şansının sınırlı olduğunu savunurken; diğer bir kesim ise entegrasyon sürecinin bölgesel ve uluslararası destek altında yürütüldüğü sürece başarısızlık için gerçekçi bir neden bulunmadığı görüşünde.

sdvdfv
Suriye'nin Kamışlı kentinde, ABD askeri araçları, DEAŞ tutuklularını Suriye'den Irak'a taşıyan otobüslere eşlik etti (Reuters)

Sürecin başlangıcı, Kamışlı Uluslararası Havalimanı ile Rümeylan petrol sahasının devlete devredilmesiyle olumlu bir tablo çiziyor. Bu adımda bayrak indirme ya da personel gözaltıları gibi sembolik uygulamalara başvurulmaması, tarafların prensipte sürecin başarıya ulaşmasını istediğini gösteriyor. Suriyeliler, ülkenin yeniden birleşmesini, istikrarın sağlanmasını ve ekonomik canlanmayı umut ederken; geriye kalan ayrıntılar hâlâ soru işaretleri barındırıyor ve yanıtların uygulama aşamasında netleşmesi bekleniyor.

Karşılıklı çıkar

Hurşid Deli – Suriyeli Kürt siyaset analisti

Anlaşmanın sahada uygulanmaya başladığı açıkça görülüyor. Bunun başlıca nedeni, net bir yol haritası ve aşamalı adımlar içermesi. En önemlisi ise hem Suriye hükümeti hem de SDG açısından karşılıklı çıkarların söz konusu olması. Şam yönetimi için temel hedef Suriye’nin yeniden birleşmesi iken, SDG açısından çıkar; güçlerinin yerel bir yapı olarak varlığını sürdürmesi ve kontrol ettiği bölgelerin yönetiminde rol almaya devam etmesi. Bu durum, Kürtlerin gelecek dönemde Suriye siyasal yaşamına katılımını da güvence altına alıyor.

Deli’ye göre anlaşma yalnızca Şam ve SDG’nin çıkarlarıyla sınırlı değil; aynı zamanda uluslararası, bölgesel ve Arap desteğine de sahip. Anlaşma, Washington, Paris ve Erbil’in yoğun diplomatik çabaları sonucunda ortaya çıktı ve bu durum sürece bir tür uluslararası koruma ve garanti sağlıyor.

Bu çerçevede, SDG’nin askerî ve sivil kurumlarının Suriye devlet yapısına entegrasyonunun başarısız olacağına dair somut bir gerekçe bulunmadığı görüşü öne çıkıyor. Elbette bazı teknik ve idari zorluklar ortaya çıkabilir; ancak mevcut siyasi ve sahadaki koşullar, bu engellerin aşılmasına imkân tanıyor.

dsvfr
12 Ocak 2026'da Halep'in Şeyh Maksud mahallesinde SDG ile yaşanan çatışmaların ardından (AP)

Deli, anlaşmanın SDG ve Asayiş’in nüfuzundan tamamen vazgeçmesini öngörmediğini, aksine bu nüfuzun Savunma ve İçişleri bakanlıkları bünyesinde yeniden yapılandırıldığını belirtiyor. Asayiş güçlerine önümüzdeki dönemde temel bir rol verilirken, SDG’nin askerî yapısı Haseke’de üç tugaydan oluşan bir tümen ve Kobani’de Halep güvenlik komutanlığına bağlı bir tugay şeklinde organize edilecek. SDG ve Suriye ordusu birlikleri, şehir merkezlerinden Şeddadi ve Cebel’de belirlenecek noktalara çekilecek.

Bu yeniden yapılanmanın hedeflerinden biri de DEAŞ’la mücadelede yeni ve etkin bir mekanizma oluşturmak. SDG’nin bu alandaki uzun tecrübesi ve uluslararası koalisyonla yürüttüğü iş birliği, entegrasyonu askerî açıdan da anlamlı kılıyor.

Ayrıca SDG ve Asayiş’in  isimleri değişse dahi varlığını sürdürmesi, Kürt bölgelerindeki halk için önemli bir güven unsuru olarak görülüyor. Bu durum, Kürt bileşenin dışlanmadığı bir Suriye vizyonunu destekliyor. Cumhurbaşkanı Şara’nın Kürt meselesine yönelik kapsayıcı yaklaşımı ve bu konuda yayımlanan 13 sayılı kararname de süreci güçlendiren unsurlar arasında yer alıyor.

Uygulamada engeller

Samer el-Ahmed – Doğu Suriye uzmanı gazeteci ve araştırmacı

SDG ile varılan anlaşma iki temel faktörün sonucu. İlki, Suriye ordusunun halk desteğiyle birlikte Cezire bölgesinde sahada güç kazanması ve SDG’ye yönelik birikmiş toplumsal tepki. İkincisi ise özellikle ABD’nin tutumundaki değişim ve SDG’ye verilen siyasî-askerî desteğin azalmasıyla birlikte Şam’ın uluslararası koalisyonla yeniden temas kurması.

Teorik olarak anlaşma, SDG için devlet dışı bir askerî yapıdan ulusal bir çerçeveye geçiş açısından tarihî bir fırsat sunuyor. Aynı zamanda Kürtlerin haklarını Suriye devleti içinde elde etmesinin de önünü açıyor.

Ancak uygulamaya geçildiğinde başarı ihtimali sınırlı görünüyor. Zira SDG’nin fiilî yapısı hâlâ büyük ölçüde PKK’nın etkisi altında. Entegrasyon, PKK açısından bölgesel nüfuz, finansman ve stratejik alan kaybı anlamına geliyor ve bu durum örgütün anlaşmayı isteksizce uygulamasına yol açıyor.

Temel sorun, SDG içindeki Suriyeli bazı liderlerin niyetinden ziyade, karar alma yetkisine sahip olmamaları. Ağır silahların devri, Semalka Sınır Kapısı’nın kontrolü, yabancı unsurların bölgeden çıkarılması ve şehirlerden çekilme gibi kritik dosyalar hâlâ çözümsüz.

Bu nedenle süreç, Şeyh Maksud ve 10 Mart anlaşmalarında olduğu gibi zaman kazanmaya dayalı bir modele dönüşebilir. Kısa vadede askerî çatışma ihtimali düşük olsa da, anlaşmanın uygulanmasını zorlamak için baskı unsuru olarak gündeme gelebilir.

Şam yönetimi ise Haseke üzerindeki tam egemenliği yeniden tesis etme konusunda kararlı. Bu hedefin, barışçıl yollarla ya da gerekirse askerî seçenekle hayata geçirilmesi planlanıyor. Sahadaki ve siyasetteki göstergeler, bu yaklaşımın hem halk desteğine hem de bazı uluslararası aktörlerin örtük onayına sahip olduğunu gösteriyor.

Sivil ortak arayışı

Hüseyin Çelebi – Gazeteci yazar

PKK ve Suriye uzantılarının, sahip oldukları nüfuz ve ayrıcalıklardan kolayca vazgeçmesi gerçekçi değil. Özerk yönetim deneyimi, örgütün yarım yüzyıllık mücadelesinin tek somut kazanımı olarak görülüyor. Bu yapı, Esad yönetiminin devrim sürecinde zorunlu olarak verdiği bir alanın ürünüydü.

Çelebi’ye göre entegrasyon büyük ölçüde şekli kalacak. PKK, idari ve güvenlik yapılarını yeraltına taşıyarak “gölge yönetim” yoluyla etkisini sürdürmeye çalışacak. Tehdit, kadrolaşma ve mali baskılar bu stratejinin araçları olmaya devam edecek.

sdervr
Suriye hükümeti heyetinin Pazar günü Kamışlı Uluslararası Havalimanı'nı yeniden açmak için yaptığı ziyaret sırasında Kürt iç güvenlik güçlerine mensup kişiler havalimanı dışında nöbet tutuyor (Reuters)

Bu nedenle entegrasyonun başarısı, Şam’ın yaklaşımına bağlı. PKK’nın geçmişte imzaladığı anlaşmalara uymadığı biliniyor. Hükümetin yalnızca silahlı güç olduğu için SDG’yi ödüllendirmemesi, buna karşılık Kürt toplumundan sivil ortaklar bularak onları desteklemesi gerektiği vurgulanıyor.

Entegrasyonun önündeki 3 temel engel

El-Mu‘tasım Keylani – Hukuk ve uluslararası ilişkiler araştırmacısı

Haseke’deki entegrasyon süreci, yalnızca idari değil; Suriye krizinin özüne dokunan çok katmanlı bir sınav niteliği taşıyor.

Birinci engel, derinleşmiş güven krizidir. Yıllar süren çatışmalar ve fiilî özerk yönetim deneyimi, hem Kürt toplumunda hem de merkezî otorite çevrelerinde karşılıklı kaygılar yarattı. Bu kriz, yalnızca söylemlerle değil; somut garantiler ve şeffaf mekanizmalarla aşılabilir.

İkinci engel, egemenlik ve güvenlik boyutudur. Çoklu askerî otoriteler ve sınır aşan bağlantılar, ulusal entegrasyonu zayıflatıyor. Silahlı yapılar arasındaki sadakat çatışması sona ermeden kalıcı istikrar mümkün değil.

Üçüncü engel ise ekonomik ve hizmet alanındaki zorluklar. Haseke halkı entegrasyonu, günlük yaşamındaki iyileşmelere göre değerlendirecek. Hizmetlerde ve gelir dağılımında yaşanacak başarısızlıklar, sürecin meşruiyetini hızla aşındırabilir. Ayrıca yerel yönetimden devlet yapısına geçişte net bir ademimerkeziyetçilik vizyonunun olmaması, entegrasyonu biçimsel bir adıma dönüştürme riski taşıyor.

Sonuç olarak Haseke’deki entegrasyon; güven, egemenlik, ekonomi ve yönetişim başlıklarında eş zamanlı sınavlarla karşı karşıya. Bu engellerin aşılması, geçici denge politikalarıyla değil; hukuka dayalı, kapsayıcı ve ulusal bir projeyle mümkün olabilir.


Türkiye ve Ürdün, Gazze’de barış planının uygulanmasının sürdürülmesi gerektiğini belirtti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cumartesi günü İstanbul’da Ürdün Kralı II. Abdullah’ı kabul ederken (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cumartesi günü İstanbul’da Ürdün Kralı II. Abdullah’ı kabul ederken (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT

Türkiye ve Ürdün, Gazze’de barış planının uygulanmasının sürdürülmesi gerektiğini belirtti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cumartesi günü İstanbul’da Ürdün Kralı II. Abdullah’ı kabul ederken (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cumartesi günü İstanbul’da Ürdün Kralı II. Abdullah’ı kabul ederken (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ürdün Kralı II. Abdullah, Gazze’de barış planının hayata geçirilmesinin önemini, ateşkesin kalıcı biçimde sürdürülmesini, yeniden imar sürecinin başlatılmasını ve bölge halkına insani yardımların kesintisiz ulaştırılmasını ele aldı.

Türk kaynaklara göre, Erdoğan ile Kral II. Abdullah, cumartesi günü İstanbul’daki Dolmabahçe Sarayı’nda bulunan Cumhurbaşkanlığı Ofisi’nde gerçekleştirdikleri görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkiler ile bunların farklı alanlarda geliştirilme yollarını değerlendirdi; bölgesel ve uluslararası gelişmeleri masaya yatırdı.

Ürdün Kralı’nın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın daveti üzerine Türkiye’ye yaptığı kısa ziyaret kapsamında, iki lider önce baş başa bir görüşme gerçekleştirdi, ardından iki ülke heyetlerinin katılımıyla genişletilmiş bir toplantı yapıldı.

Görüşmelerde Gazze’deki son durum ve barış planının ikinci aşamasının uygulanması ayrıntılı biçimde ele alındı. Taraflar, ateşkesin sürdürülmesi gerektiğini vurgularken, devam eden İsrail ihlallerini kınadı; insani yardımların sürdürülebilir şekilde ulaştırılmasının önemine ve Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine yönelik her türlü girişimin reddedilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Toplantılarda ayrıca Suriye’deki gelişmeler de ele alındı. Erdoğan ve Kral II. Abdullah, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve egemenliğinin korunmasının, ülkenin istikrarını sarsmaya yönelik girişimlerin reddedilmesinin ve Suriyelilerin ülkelerine gönüllü ve güvenli şekilde dönüşlerinin sağlanmasının gerekliliğini vurguladı.

Kaynaklara göre, ikili ve genişletilmiş görüşmelerde bölgedeki diğer gelişmeler de değerlendirildi; taraflar, bölgesel istikrarın sağlanması için iş birliği ve ortak çalışma iradesini teyit etti.

efrgt87kı8
Erdoğan ile Ürdün Kralı’nın, iki ülke heyetlerinin katılımıyla gerçekleştirdiği genişletilmiş görüşmelerden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Görüşmelere Türkiye tarafında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, MİT Başkanı İbrahim Kalın ve Cumhurbaşkanlığı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç katılırken, Ürdün tarafından da muhatap isimler yer aldı.

Ürdün Kralı’nın Türkiye ziyareti, Türkiye ile Suriye arasındaki Cilvegözü (Bab el-Hava) sınır kapısı üzerinden Türkiye ve Yunanistan’a yönelik kara taşımacılığının 15 yıl aradan sonra yeniden başlatılmasının hemen ardından gerçekleşti.

Ulaştırma bakanlıkları arasında yürütülen ortak koordinasyon ve çabalar sonucunda gümrük ve idari engellerin kaldırılmasıyla hayata geçirilen uygulama kapsamında, cuma günü üç tır deneme amaçlı olarak Türkiye topraklarına giriş yaptı.

Söz konusu adımın, bölgesel kara taşımacılığı haritasında nitelikli bir sıçrama yaratması ve Ürdün’ü, Suriye ve Türkiye üzerinden Avrupa kıtasına bağlayan önemli bir ticaret hattını yeniden canlandırması bekleniyor. Bu hat, Cilvegözü (Bab el-Hava) ve Öncüpınar (Bab es-Selame) sınır kapıları üzerinden işleyecek.


Arap ve İslam dünyası, İsrail’in Batı Şeria üzerinde egemenlik kurma girişimini reddediyor

İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)
İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)
TT

Arap ve İslam dünyası, İsrail’in Batı Şeria üzerinde egemenlik kurma girişimini reddediyor

İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)
İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)

Suudi Arabistan, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Endonezya, Pakistan, Mısır ve Türkiye dışişleri bakanları, İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da yasa dışı İsrail egemenliğini dayatmayı, yerleşimleri pekiştirmeyi ve yeni bir hukuki ve idari fiili durum oluşturmayı hedefleyen karar ve uygulamalarını en sert ifadelerle kınadı. Söz konusu adımların, Batı Şeria’nın yasa dışı ilhakına yönelik girişimleri hızlandırdığı ve Filistin halkının zorla yerinden edilmesine yol açtığı vurgulandı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan ortak bildiride, İsrail’in işgal altındaki Filistin toprakları üzerinde herhangi bir egemenliğinin bulunmadığı bir kez daha yinelendi. Bakanlar, İsrail’in Batı Şeria’da sürdürdüğü yayılmacı politikalar ve hukuka aykırı uygulamaların bölgede şiddeti ve çatışmayı körüklediği uyarısında bulundu.

fevfev
İsrail ordusuna ait buldozerler, Batı Şeria’nın Ramallah kentinin batısındaki Şukba köyünde Filistinlilere ait üç evi yıktı. (AFP)

Bakanlar, bu hukuka aykırı uygulamaları kesin bir dille reddettiklerini belirterek, söz konusu adımların uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu, iki devletli çözümü baltaladığını ve Filistin halkının 4 Haziran 1967 sınırları içinde, başkenti Kudüs olan, bağımsız ve egemen bir devlet kurma yönündeki devredilemez hakkına saldırı niteliği taşıdığını vurguladı. Açıklamada, bu uygulamaların bölgede barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik devam eden çabaları da sekteye uğrattığı ifade edildi.

Bakanlar ayrıca, işgal altındaki Batı Şeria’da hayata geçirilen bu yasa dışı uygulamaların hükümsüz ve geçersiz olduğunu, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin özellikle 1967’den bu yana, Doğu Kudüs dahil olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarının demografik yapısını, karakterini ve statüsünü değiştirmeyi amaçlayan tüm İsrail uygulamalarını kınayan 2334 sayılı kararı başta olmak üzere BM kararlarının açık ihlali anlamına geldiğini kaydetti. Açıklamada, 2024 yılında Uluslararası Adalet Divanı (UAD) tarafından yayımlanan danışma görüşüne de atıf yapılarak, İsrail’in işgal altında bulunan Filistin topraklarındaki politika ve uygulamalarının ve bu topraklardaki varlığının hukuka aykırı olduğu hatırlatıldı.

sdfrg
İsrailli askerler, işgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinde yerleşimcilerin yaptığı bir tur sırasında nöbet tutuyor. (Reuters)

Bakanlar, uluslararası topluma yasal ve ahlaki sorumluluklarını üstlenmesi çağrısını yineleyerek, İsrail’i işgal altındaki Batı Şeria’da tehlikeli tırmanışı ve yetkililerinin kışkırtıcı açıklamalarını durdurmaya zorlaması gerektiğini vurguladı.

Açıklamada, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme hakkının ve iki devletli çözüm temelinde, uluslararası meşruiyet kararları ile Arap Barış Girişimi doğrultusunda devletini kurma yönündeki meşru taleplerinin karşılanmasının, bölgede güvenlik ve istikrarı garanti altına alacak adil ve kapsamlı bir barışa ulaşmanın tek yolu olduğu ifade edildi.