عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA Türkiye

Cumhurbaşkanı Erdoğan duyurmuştu: 'DEAŞ'ın sözde liderinin öldürülmesini' dünya basını nasıl gördü?

Terör örgütü DEAŞ'ın bayrağı (AFP-Arşiv)
Terör örgütü DEAŞ'ın bayrağı (AFP-Arşiv)
TT
TT

Cumhurbaşkanı Erdoğan duyurmuştu: 'DEAŞ'ın sözde liderinin öldürülmesini' dünya basını nasıl gördü?

Terör örgütü DEAŞ'ın bayrağı (AFP-Arşiv)
Terör örgütü DEAŞ'ın bayrağı (AFP-Arşiv)

Dünya basını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, DEAŞ'ın sözde lideri Ebu Hüseyin el Kureyşi kod adlı kişinin, Milli İstihbarat Teşkilatının (MİT) yaptığı nokta operasyonla etkisiz hale getirilmesine ilişkin açıklamasına geniş yer ayırdı.
Erdoğan, dün akşam TRT Türk, ATV Avrupa, Euro D, Euro Star, Kanal 7 Avrupa "Cumhurbaşkanı Özel Yayını"nda, MİT'in, DEAŞ'ın sözde lideri Kureyşi kod adlı kişiyi uzun süredir takip ettiğini, önceki gün bir operasyonla etkisiz hale getirdiğini belirtti.
Reuters haber ajansı haberi, "Erdoğan, DEAŞ liderinin Suriye'de Türk istihbarat servisleri tarafından öldürüldüğünü söyledi" başlığı ile aboneleriyle paylaştı.
Haberde, MİT'in Kureyşi'yi uzun süredir takip ettiği açıklamasına da yer verildi.
Associated Press (AP) haber ajansı da aboneleriyle paylaştığı haberde, "Erdoğan, Türk kuvvetlerinin Suriye'de DEAŞ liderini öldürdüğünü söyledi" başlığını kullandı.
AP'nin haberinde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Türkiye'nin terör örgütlerine karşı hiçbir ayrım gözetmeden mücadelesini sürdüreceğine ilişkin açıklaması yer aldı.

ABD
Amerikan NBC News televizyonu haberi, "Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, DEAŞ liderinin öldürüldüğünü söyledi" başlığıyla okuyucularına duyurdu.
Haberde, Erdoğan'ın, MİT'in Kureyşi'yi uzun süredir takip ettiğine ilişkin açıklamasına da yer verildi.
CBS News televizyonu ise haber için "Erdoğan, DEAŞ liderinin Suriye'de Türk istihbarat teşkilatı tarafından öldürüldüğünü söyledi" başlığını kullandı.
Washington Post gazetesi haberi, "Erdoğan, Türk kuvvetlerinin Suriye'de DEAŞ liderini öldürdüğünü söyledi" başlığıyla yayımladı.
Erdoğan'ın Türkiye'nin terör örgütlerine karşı hiçbir ayrım gözetmeden mücadelesini sürdüreceğine ilişkin açıklamasına da haberde yer verildi.

İngiltere
İngiliz yayın kuruluşu BBC, internet sitesinin ana sayfasında yer verdiği haberinde, "Erdoğan'ın, Türk kuvvetlerinin Suriye'de DEAŞ'ın liderini öldürdüğünü" açıkladığını belirtti.
Sky News'in haberinde Erdoğan'ın, geçen cumartesi gecesi ve pazar günü gerçekleştirilen operasyon kapsamında, DEAŞ'ın sözde lideri Ebu Hüseyin el Kureyşi'nin etkisiz hale getirildiğini açıkladığı kaydedildi.
Haberde, Erdoğan'ın, "istihbarat teşkilatı MİT tarafından yürütülen uzun soluklu bir operasyonun parçası olarak, DEAŞ'ın sözde lideri Ebu Hüseyin el Kureyşi kod adlı kişinin etkisiz hale getirildiğini" belirttiğine işaret edildi.
The Guardian gazetesi de haberin başlığında, "Erdoğan, Türk güçlerinin Suriye'deki baskında DEAŞ liderini öldürdüğünü söyledi" ifadesine yer verdi.
Haberde, Erdoğan'ın, MİT'in uzun süredir el Kureyşi'nin peşinde olduğunu aktardığı belirtildi.

Almanya
Der Spiegel dergisinin haberinde, "Türk istihbarat servisi MİT, radikal terör örgütü DEAŞ'ın sözde liderini Suriye'deki bir operasyon sırasında etkisiz hale getirdi." ifadesine yer verildi.
Anadolu Ajansının kaynak gösterildiği haberde, Erdoğan'ın bir televizyon röportajında Ebu Hüseyin el Kureyşi'nin uzun süredir takip edildiğini söylediği aktarıldı.
ZDF kanalının internet sitesindeki haberde de Erdoğan'ın, DEAŞ'ın sözde liderinin Suriye'de etkisiz hale getirildiğini, Ebu Hüseyin el Kureyşi'nin uzun süredir takip edildiğini söylediği ifade edildi.
Welt gazetesi de Türkiye, "Suriye'deki DEAŞ lideri etkisiz hale getirildi" başlıklı haberinde operasyonun Suriye'nin kuzeyindeki Cinderes'de gerçekleştiğini duyurdu.
Haberde, Türk istihbaratı ve Türkiye'nin desteklediği yerel güçlerin, Afrin'de Cinderes yakınlarındaki bir bölgeyi kuşattıkları ve terk edilmiş bir çiftlik evine operasyon düzenlendikleri vurgulandı.

Fransa
Le Figaro, La Depeche gazeteleri, DEAŞ'ın sözde lideri Ebu Hüseyin el Kureyşi'nin (Türk İstihbaratı tarafından) Suriye'de etkisiz hale getirildiğini manşetlerine taşıdı.
Fransız televizyonları BFMTV, TF1, France Info, France 24 de "Cumhurbaşkanı Erdoğan, DEAŞ'ın liderinin MİT tarafından etkisiz hale getirildiğini duyurdu" başlıklarıyla haberlerini servis etti.
Haber, Fransız gazete ve televizyonlarının yanı sıra radyo ve yerel basında da geniş yer buldu.
Ülke basınındaki haberlerde ayrıca Türkiye'nin Suriye sınırında son yıllarda DEAŞ'a yönelik önemli operasyonlar gerçekleştirdiğine dikkat çekildi.

Yunanistan
Yunanistan'da Kathimerini gazetesi, "Erdoğan: DEAŞ'ın sözde lideri Suriye'de etkisiz hale getirildi" başlığıyla verdiği haberde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın MİT'in, DEAŞ'ın sözde liderini uzun zamandır takip ettiğini aktardığını vurgulandı.
Haberde, ABD askerinin de DEAŞ'ın liderlerine karşı Suriye'de son yıllarda çok sayıda operasyon yaptığına dikkat çekildi.
Protothema gazetesi de DEAŞ'ın sözle liderinin MİT tarafından yürütülen bir operasyonla etkisiz hale getirildiğini duyurdu.

İtalya
Il Messaggero gazetesi, el Kureyşi'nin etkisiz hale getirilmesini, "Erdoğan: DEAŞ'ın elebaşı etkisiz hale getirildi. Türk gizli servisi Suriye'de eylemde" başlığıyla okuyucularına duyurdu.
Haberde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dün katıldığı bir programda el Kureyşi'nin etkisiz hale getirildiğini açıkladığı belirtilerek, "DEAŞ teröristleri son liderlerini de kaybetti. El Kureyşi bir yıldan az süredir elebaşıydı." ifadeleri yer aldı.
Corriere della Sera gazetesi de el Kureyşi'nin etkisiz hale getirilmesi haberine internet sitesinde yer verdi. Haberde, Erdoğan'ın El Kureyşi'nin uzun süredir takip edildiğini ve Türkiye'nin tüm terör örgütleriyle mücadelesinin süreceğini aktardığı kaydedildi.
İtalyan ANSA ajansı da Erdoğan'ın DEAŞ elebaşının MİT'in düzenlediği operasyonla etkisiz hale getirildiğine ilişkin açıklamasını, flaş haber olarak duyurdu.

Avusturya
Kamu yayıncı kuruluşu ORF, Türkiye'nin DEAŞ'ın sözde liderine yönelik Suriye'de düzenlediği operasyona ilişkin haberini, "Ankara DEAŞ liderini Suriye'de öldürdü" başlığıyla verdi.
Haberde, DEAŞ'ın sözde lideri el Kureyşi'nin Suriye'de Türk gizli servisinin düzenlendiği bir operasyonda etkisiz hale getirildiğini, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bir televizyon programında açıkladığı belirtildi.
Ülkenin önde gelen gazetelerinden Der Standard'ın haberinde de Erdoğan'ın TRT Türk'te yapığı açıklamaya ve Anadolu Ajansının operasyona ilişkin paylaştığı bilgilere yer verdi.

İspanya
İspanya devlet televizyonu RTVE'nin, "Türkiye, Suriye'deki bir operasyonda DEAŞ liderini öldürdü" başlığıyla verdiği haberde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Terör örgütleriyle mücadelemiz ayrım gözetmeksizin devam ediyor." sözleri öne çıkarıldı.
Ayrıca El Mundo ve Publico gazeteleri, gelişmeyi "DEAŞ'ın sözde lideri Türk istihbaratı tarafından Suriye'de etkisiz hale getirildi" ve "Erdoğan, Türkiye'nin DEAŞ'ın liderini Suriye'de öldürdüğünü duyurdu" başlıklarıyla verdi. Europa Press ajansı da "Erdoğan, Suriye'de Türk operasyonunda DEAŞ'ın liderinin öldürüldüğünü duyurdu" başlığını kullandı.

Hollanda
Hollanda'da yayın yapan NRC gazetesi "Erdoğan: DEAŞ lideri Suriye'de öldürüldü" başlığını kullandığı haberinde, "Erdoğan'a göre Türk istihbaratı Ebu Hüseyin el Kureyşi kod adlı şahsı uzun zamandır takip ediyordu." ifadeleriyle operasyonun detaylarına yer verdi.
Haberde, DEAŞ'ın Irak ve Suriye'de gücünü yitirmeye başladığı ifade edildi.

İsviçre
İsviçre'de Almanca yayın yapan SRF televizyon kanalı "Erdoğan, DEAŞ liderinin Suriye'de öldürüldüğünü duyurdu" ifadelerini kullandığı haberinden operasyonun detaylarına yer verdi.
Haberde, DEAŞ'ın Irak ve Suriye'de hala aktif olduğu kaydedildi.

Diğer Avrupa ülkeleri
Bosna Hersek'in en çok okunan gazetelerinden Dnevni Avaz haberi, "Erdoğan kabul etti: Türk güçleri DEAŞ lideri lideri Ebu Hüseyin el Kureyşi'yi öldürdü" başlığıyla verdi.
Klix haber sitesi de gelişmeyi "Erdoğan, Türk güçlerinin DEAŞ lideri Ebu Hüseyin el Kureyşi'yi öldürdüğünü paylaştı" başlığıyla yansıttı.
Sırbistan'daki Srna haber ajansı Ebu Hüseyin el Kureyşi'nin etkisiz hale getirilmesini, "DEAŞ lideri Suriye'de öldürüldü" başlığıyla verirken Hırvatistan'ın önemli gazetelerinden Jutarnji List, "İstihbarat görevlileri DEAŞ liderini etkisiz hale getirdi" başlığını kullandı.
Polonya haber ajansı PAP haberi, "Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, DAEŞ liderinin öldürüldüğünü duyurdu" başlığıyla verdi.
Haberde, "Erdoğan, söz konusu kişinin Türk istihbaratı tarafından uzun süredir takip edildiğini ifade etti. Bu, 2022'den beri öldürülen üçüncü DAEŞ lideri oldu." ifadeleri kullanıldı.
Polonya'da yayımlanan günlük gazete Rzeczpospolita'daki haberde, "Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, istihbarat teşkilatının, Suriye'de DAEŞ liderinin öldürülmesiyle sonuçlanan bir operasyon düzenlediğini duyurdu." ifadelerine yer verdi.
Litvanya Ulusal Radyo ve Televizyonu LRT de "DAEŞ lideri, MİT operasyonuyla etkisiz hale getirildi." ifadelerine yer verdiği haberde, operasyonun detaylarını paylaştı.
Finlandiya haber ajansı YLE de gelişmeyi, "Erdoğan: DAEŞ lideri, Türk kuvvetlerinin düzenlediği saldırıda öldürüldü" manşetiyle duyurdu.

Japonya
Japonya'da devlet televizyonu ve kamu yayıncısı NHK'nın internet sitesinin ana sayfasında yer verilen haberde, "Erdoğan'ın, Türk istihbaratının Suriye'de DEAŞ'ın liderini öldürdüğünü açıkladığını" belirtti.
Haber metninde, Erdoğan'ın "Ayrım gözetmeksizin terörle mücadeleye devam edeceğiz" sözleri ile Türkiye'nin terör karşıtı harekatı sürdürme niyeti taşıdığı açıklamaları aktarıldı.
Japon haber ajansı JIJI de haberinde, Erdoğan'ın, Türk istihbaratının Suriye'de düzenlediği operasyonda DEAŞ'ın sözde lideri Ebu Hüseyin el Kureyşi'nin öldürüldüğünü açıkladığını yazdı.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA Türkiye

Erdoğan, İran'la savaşın sonuçları konusunda uyarıda bulunarak Türkiye'nin tarafsızlığını teyit etti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT
TT

Erdoğan, İran'la savaşın sonuçları konusunda uyarıda bulunarak Türkiye'nin tarafsızlığını teyit etti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dün, İran'da savaşın genişlemesine karşı uyarıda bulunarak, hükümetinin önceliğinin bölgedeki mevcut aşamayı zarar görmeden atlatmak ve ülkeyi gerilimin ateşinden uzak tutmak olduğunu hatırlattı.

Erdoğan, “gayrimeşru” olarak nitelendirdiği bu savaşın ana sorumluluğunu İsrail hükümetine yükleyerek, “bu savaşın sadece bölgeyi bir çatışma alanına dönüştürmekle kalmayıp, tüm insanlığı ekonomik yükler altında ezdiğini” söyledi.

Erdoğan, “Bu savaşta dökülen her damla kanın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun iktidarını uzatacağını unutmamalıyız” ifadesini kullandı.

fdbfdb
Erdoğan, dün Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AKP) meclis grubu toplantısında yaptığı konuşmada (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Erdoğan, iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi’nin meclis grubu toplantısında yaptığı konuşmada, bölgenin karşı karşıya olduğu en büyük tehlikelerden birinin sadece savaşın devam etmesi değil, aynı zamanda bunun daha geniş çaplı bir bölgesel çatışmaya dönüşme riski olduğunu belirtti; zira enerji, ulaşım ve sivil altyapıyı hedef alan misilleme saldırıları ne yazık ki bu olasılığı artırmaktadır.

Erdoğan, 28 Şubat'ta bölgede başlayan ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmanın ilk ayını geride bıraktığını ve tehdit ve tehlike düzeyinin giderek daha da artarak devam ettiğini belirtti.

İran ile savaşın küresel barış vizyonuna hizmet etmediğini, aksine onu baltaladığını belirten Erdoğan, diplomasi, diyalog ve uzlaşmanın bu çıkmazdan kurtulmak için mevcut en iyi araçlar olduğunu vurguladı ve aşırı taleplere sarılmak yerine ortak bir zemin aranması gerektiğini ifade etti.

Barış Yolu

Cumhurbaşkanı, daha fazla kan dökülmeden barış yolunun açılacağına dair umudunu dile getirerek, "Bu nedenle, kendimizi tehlikeye atmamız gerekse bile elimizden gelen her şeyi yapmaya devam edeceğiz" dedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanlarıyla yapılan dörtlü toplantıya katıldığını ve toplantıda İran savaşıyla ilgili endişeler ile savaşı sona erdirme adımlarının müzakere edildiğini belirtti.

Ayrıca, Savunma Bakanı Yaşar Güler, İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın ve diğer yetkililerin kendi alanlarında yoğun çaba sarf ettiklerini belirterek, “Kan dökülmesini durdurmak, silahları susturmak ve sorunları diplomatik yollarla çözmek için bir umut ışığı varsa, bu fırsatı değerlendirmek bizim görevimizdir” dedi.

İncirlik'in kullanımı

Aynı bağlamda, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan çarşamba günü Mısır, Ürdün, Katar ve Japonya'daki mevkidaşlarıyla bölgedeki savaşın son gelişmelerini ve savaşı sona erdirmek için gösterilen çabaları görüştü.

Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Direktörlüğü'ne bağlı “Medya Dezenformasyonla Mücadele Merkezi”, X hesabından yaptığı açıklamada, Türkiye'nin Adana'daki İncirlik Hava Üssü'nün ABD'nin “B-1 B Lancer” bombardıman uçakları tarafından kullanıldığı iddialarını yalanladı.

Açıklamada, bu iddiaların yanıltıcı bilgiler içerdiği, bu konuda dolaşan fotoğraf ve videoların eski olduğu, daha önceki rutin eğitim faaliyetlerine ait olduğu ve güncel olmadığı, ayrıca mevcut bölgesel çatışmalarla hiçbir şekilde bağlantılı olmadığı belirtildi.

Açıklamada, kaynağı belirsiz iddialara veya resmi olmayan kaynaklardan gelen kışkırtıcı içeriklere itibar edilmemesi çağrısında bulunuldu.

DÜNYA Türkiye

Türkiye’den Kürt gruplara uyarı: İran’da savaşırsanız müdahale ederiz

PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)
PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)
TT
TT

Türkiye’den Kürt gruplara uyarı: İran’da savaşırsanız müdahale ederiz

PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)
PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)

Türk yetkililer, İran’a yönelik bazı cephelerde PKK’nın İran uzantısı PJAK aktif rol alması halinde, Ankara’nın Suriye tecrübesini referans göstererek Kuzey Irak’a müdahale tehdidinde bulunduğunu açıkladı.

Kaynaklar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının 28 Şubat’tan bu yana başlamasıyla birlikte Türkiye’nin, PKK ve PJAK unsurlarının Batı İran’da operasyonlar düzenlemesine yönelik planlar konusunda tüm taraflara uyarılarda bulunduğunu belirtti.

Hükûmete yakın Türkiye gazetesine göre kaynaklar isim vermeden, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, İran Savaşı’nın hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüştüğünü ve Türkiye’nin “saldırı için ‘terör örgütlerinin’ kullanılmasına izin vermeyeceğini” vurguladığını aktardı. Erdoğan’ın Türkiye’nin toprak bütünlüğü konusundaki tutumunun açık ve net olduğu ifade edildi.

Ankara’nın hamlesi ve Öcalan’dan uyarı

Kaynaklar, bu görüşmenin ardından Türkiye Dışişleri ve İstihbarat teşkilatlarından heyetlerin, Kürdistan Bölgesel Yönetimi yetkilileri ile görüşmeler gerçekleştirdiğini ve onlara “Suriye’de yaptığımız gibi müdahale edeceğiz” mesajını ilettiğini belirtti.

Ayrıca, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın, Türkiye’deki İmralı cezaevinden, Kuzey Irak’taki Kandil Dağı’ndaki parti yöneticilerine iletilen bir uyarıda bulunduğu ve İsrail’in oyununa kanmayın dediği aktarıldı. Bu uyarının bölgedeki güç dengelerini değiştirdiği ifade edildi.

Trump ve Türkiye’nin tutumu

Analistler, Türkiye’nin İsrail destekli Kürt örgütlerinin herhangi bir hareketine karşı tutumunu, Trump’ın bir ay sonra Miami’deki “Gelecek Yatırım Girişimi” zirvesinde yaptığı konuşmada Türkiye’ye övgüde bulunmasıyla ilişkilendirdi. Trump, “Bence Türkiye harikaydı, gerçekten etkileyiciydiler ve bizden beklenen alanların dışında kaldılar” ifadelerini kullanarak Erdoğan’ı “muhteşem lider” olarak nitelendirdi.

Yazar ve siyasi analist Murat Yetkin, bu övgünün, başka koşullarda Türkiye’de büyük tartışmalara yol açabileceğini belirterek, övgünün Türkiye’nin İran Savaşı sırasında attığı adımlar ve İsrail ile NATO arasında doğrudan çatışmayı önlemedeki rolüne duyulan takdiri gösterdiğini belirtti.

Yetkin, NATO’nun İran’dan Türkiye hava sahasına yönelen üç füzeyi püskürttüğünü, Türkiye’nin hava savunmasının “Patriot” sistemleriyle güçlendirildiğini ve Adana’daki İncirlik üssünde, altıncı tümen komutasında çok uluslu bir tugay kurulması projesinin açıklanmasının, İran Savaşı’nın Türkiye-NATO ilişkilerini yeni bir düzeye taşıdığını ortaya koyduğunu ifade etti.

Yetkin, bunun, Türkiye’ye yönelik herhangi bir saldırıya cevabın önce NATO’dan geleceği, Türkiye’nin doğrudan çatışmaya girmeden, güney ve doğudaki tehditlere karşı koruma sağlanacağı anlamına geldiğini ve bunun İsrail’in herhangi bir provokatif adımını da kapsadığını belirtti.

Analiste göre, Trump’ın Erdoğan’a övgüde bulunarak amaçladığı şey, Türkiye’yi İsrail ile doğrudan çatışmadan uzak tutmak ve olası felaket senaryolarının NATO’nun tarafı olmasını önlemekti.

DÜNYA

İran'ın ardından Türkiye'yi ‘bir sonraki düşman’ olarak gören İsrail neden korkuyor?

Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)
Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)
TT
TT

İran'ın ardından Türkiye'yi ‘bir sonraki düşman’ olarak gören İsrail neden korkuyor?

Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)
Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)

Ragida Atme

Ortadoğu’nun tamamının, bölgedeki güvenlik ve siyasi dengeleri yeniden şekillendirebilecek açık bir çatışmaya sürükleneceğine dair endişeler artarken Türkiye, ulusal güvenliğini etkileyebilecek her türlü gelişmeye karşı askeri hazırlık seviyesini yükseltti. Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki (KKTC) askeri varlığını altı adet F-16 savaş uçağı konuşlandırarak güçlendirirken Milli Savunma Bakanlığı, gerginliğin tırmanmasıyla hava sahasını etkileyebilecek olası tehditlere karşı hava ve füze savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla güneyde Malatya'ya gelişmiş uzun menzilli Patriot Hava Savunma Füze Sistemi konuşlandırdığını duyurdu. Türkiye'nin askeri hazırlık düzeyini artırmaya yönelik açık eğilimleri, NATO ile koordinasyon çerçevesinde gerçekleşmiş olsa da İsrail nezdinde ciddi güvenlik ve askeri imalar taşıyor. Onlarca İsrailli bakan, yetkili ve analist, Türkiye'yi İran'ın ardından ‘bir sonraki düşman’ olarak görmeye başladı. Ancak insansız hava araçlarından (İHA) tanklara ve deniz toplarına kadar çeşitli alanlardaki gelişmiş savunma yetenekleri, Türkiye'yi son yıllarda küresel silah pazarının başlıca aktörlerinden biri haline getirdi.

İsrail hükümetine bağlı Ulusal Güvenlik Riskleri Değerlendirme Danışma Kurulu (Nagel Komitesi) raporunda, Ankara'nın bölgedeki nüfuzunu yeniden tesis etmeye yönelik politikasının İsrail için ‘artan bir stratejik tehlike’ oluşturduğu uyarısında bulunuldu. Raporda, Tel Aviv hükümeti, Türkiye ile doğrudan bir çatışma çıkma olasılığına hazırlıklı olması uyarısı yapıldı. Sosyal araştırmalar şirketi Areda Survey tarafından ‘Dış Politika ve Savunma Sanayii’ başlığı altında yapılan bir kamuoyu araştırmasına göre katılımcıların yüzde 60,1'i İsrail'in bir gün Türkiye'ye saldırabileceğini düşünürken, yüzde 54,7'si geçtiğimiz yıl İstanbul'da düzenlenen Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı'nın kendilerine dış tehditlere karşı güven verdiğini belirtti.

Gerginliklerin tırmanması

İsrail'in eski Başbakanı Naftali Bennett'in, Türkiye'nin bölgede “yeni bir İran” haline geldiğini söylediği ve Ankara'nın, kendi ifadesiyle ‘İsrail'i kuşatmayı amaçlayan düşmanca bir Sünni eksen oluşturma’ çabalarına karşı uyarıda bulunduğu tartışmalı açıklamalarına rağmen Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türkiye ile İsrail arasında doğrudan bir çatışma çıkma olasılığının son derece düşük olduğunu vurguladı. Güler, özellikle herhangi bir tırmanışın veya istenmeyen bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesi amacıyla İsrail tarafıyla iletişim ve koordinasyon kanalları oluşturulduğunu belirtti.

Olası gerginliklerin veya çatışmaların, doğrudan bir çatışmaya yol açabilecek herhangi bir tırmanışı önlemek amacıyla diplomatik ve askeri kanallar aracılığıyla son derece dikkatli bir şekilde ele alındığını belirten Güler, son yıllarda Ortadoğu’da tırmanan gerginliklerin Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkilediğinin altını çizdi. Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı’na (SETA) göre Ankara, Batı ile ilişkileri ile bölgesel çıkarları arasında hassas bir denge kurmaya çalışırken, uygun koşullar sağlandığında diplomatik arabulucu rolünü üstlenme olasılığını da açık tutuyor.

dfrvfdv
Türkiye, askeri bağımsızlığını sağlama konusunda olağanüstü bir yetenek sergiledi ve dünya pazarında en önemli silah ihracatçılarından biri haline geldi (TSK)

İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nden (INSS) İsrailli araştırmacı Gallia Lindenstrauss, bu ayın başlarında kaleme aldığı bir makalede, bazı bölgesel alanlarda İsrail'in stratejik rakibi olarak görülen Türkiye'nin, İran'a karşı doğrudan askeri müdahaleye ya da rejimin devrilmesine, Kürt sorununun tırmanmasına ya da bölgesel dengelerin bozulmasına yol açabilecek olası güvenlik sonuçlarından korktuğu için istekli olmadığını belirtti.

İsrail gazetesi Yediot Aharonot tarafından yayınlanan karamsar İsrail tahminlerine göre Türkiye'nin söylemi Tel Aviv'e yönelik sert eleştirilerle dolu olmaya devam ediyor. Türk yetkililer İsrail'i bölgedeki istikrarı bozmakla suçlamaya devam ederken, İran’dan Türkiye topraklarına atılan 3 füze düşürüldü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da NATO'nun devam eden savaş sırasında İran'dan fırlatılan üçüncü bir füzeyi önlemesinin ardından, savaşa karışmaktan kaçınacağını ve kendi ifadesiyle ‘provokasyonlara ve komplolara kapılmayacağını’ taahhüt etmekle yetindi.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre ABD merkezli Hudson Enstitüsü'nden araştırmacı Zeynep Rabee, İran'a karşı bir savaşın Türkiye'nin konumunu şüphesiz büyük ölçüde değiştireceğini düşünüyor. Rabee’ye göre İran'ın gücünün azalması, Ankara'ya bölgesel ve uluslararası nüfuzunu güçlendirmek için geniş bir alan açacak ve bu da İsrail'de, Türkiye'nin çeşitli bölgelerdeki varlığını genişletmesi konusunda gerçek endişeler yaratacak.

Stratejik ortaklar

Türkiye’nin askeri kapasitesini gözden geçirip hava savunma, füze ve siber güvenlik alanlarını güçlendirmesinin ardından, ileri düzey caydırıcılık kapasitelerine sahip olmak için çaba sarf etmesiyle, güç dengesini İsrail’in lehine yeniden ayarlamak amacıyla Tel Aviv, Türkiye’nin rakiplerini sadece sınırlı ortaklardan stratejik ortaklara dönüştürmeye çalışıyor.

İsrail'in Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve Yunanistan ile son dönemde yaptığı iş birliği, sadece Akdeniz'de üçlü ortaklığı güçlendirmek ve Türkiye'nin nüfuz alanını daraltmak amacıyla değil, aynı zamanda bu iki ülkenin İsrail'e Türkiye kıyılarına yakın bir askeri varlık kurma fırsatı sunması amacını da taşıyor. Ankara ile Washington arasında son aylarda olumlu bir ilişki olmasına rağmen İsrail, ABD nezdindeki nüfuzunu kullanarak Türkiye'nin silahlanma programlarını ve siyasi ve ekonomik projelerini engellemeye çalışıyor. Türkiye'nin 2016 yılında Rus yapımı S-400 Hava Savunma Sistemi’ni satın almasının ardından Tel Aviv, Ankara'nın ilk altı savaş uçağının bedelini zaten ödemiş olduğu ABD'nin F-35 savaş uçağı programından çıkarılması için çabaladı.

Dersler ve çıkarımlar

İsrail ile İran arasında geçtiğimiz yılın haziran ayında başlayan ve 12 gün süren savaşla ilgili kapsamlı analizlerin ardından, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) bünyesinde kurulan Millî İstihbarat Akademisi (MİA), Türk hükümeti için önemli bir çalışma yayınladı. Çalışmada, İsrail'in son savaşta mutlak hava üstünlüğü sergilemesi üzerine çok katmanlı bir hava savunma sistemi kurulmasının gerektiği belirtildi. Çalışma, Türkiye'nin balistik ve hipersonik füzelere yönelik yatırımlarını artırmasını ve hızlandırmasını, savunma silahı üretiminde bunlara en yüksek önceliği vermesini tavsiye etti. Bu öneri, İran'ın 12 günlük savaşta gösterdiği, çok sayıda olmasına rağmen İran'ın ‘hipersonik’ füzelerine karşı koymaya yetmeyen İsrail hava savunma sistemlerini delme gücünden kaynaklanıyor.

vfdvfd
Türk savunma ve havacılık sanayisi, geçen yılın sonunda eşi benzeri görülmemiş tarihi bir sıçrama kaydetti (İsrail Ordusu)

İran ile İsrail arasındaki 12 günlük savaşta İran'ın geleneksel savunmasının İsrail'in elektronik savaşına karşı koyamadığının ortaya çıkmasının ardından, insansız sistemlere ve elektronik savaş teknolojilerine öncelik verilmesi gerektiğini tavsiye eden çalışma, Türk hükümetinin dikkatini, olası hava saldırılarına karşı erken uyarı sistemlerinin kurulması ve stratejik tesislerde gerekli teknik donanıma sahip sığınaklar ile özellikle büyük şehirlerde erişimi kolay toplu sığınaklar inşa edilmesi gerektiğine çekti. İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında iç kaynaklı unsurların önceki savaşta büyük rol oynaması nedeniyle çalışma, Türkiye'nin iç güvenliğini etkileyebilecek ekonomik, siyasi ve sosyal faktörlere özel önem vererek, benzer operasyonların önünü kesmenin önemini vurguladı. Çalışmada geçtiğimiz yıl yaşanan 12 günlük savaş, kara, hava ve deniz ile siber ve elektromanyetik alanları bir araya getiren ve sivil teknolojinin yoğun kullanımıyla geleneksel olmayan savaş yönetimi yöntemlerinin uygulandığı karmaşık bir ‘çok boyutlu operasyon’ örneği oluşturduğu belirtildi.

Büyük bir gelişme

İsrail’deki araştırma merkezleri, medya kuruluşları ve yetkililer, son on yıldır, Türkiye’nin savunma sanayi alanında kaydettiği dikkat çekici gelişmeyle ilgili ciddi endişelerini gizlemediler. Türkiye, askeri bağımsızlık konusunda üstün bir yetkinlik sergilemiş ve dünya pazarında en önemli silah ihracatçılarından biri haline geldi.

Türkiye Savunma Sanayii Kurumu Başkanı Haluk Görgün'ün açıklamasına göre Türkiye'nin savunma ve havacılık sanayisi, geçtiğimiz yılın sonlarında eşi benzeri görülmemiş tarihi bir sıçrama kaydetti.

İhracat değeri tarihinde ilk kez 10 milyar dolar barajını aşan sektör, 2024 yılında 7,1 milyar dolar olan ihracatına kıyasla yüzde 48'lik muazzam bir büyüme kaydetti. Gözlemcilere göre bu durum, Ankara'nın silah pazarında güvenilir bir küresel tedarikçi olarak konumunu pekiştiriyor.  Resmi verilere göre savunma sektörünün Türkiye'nin toplam ihracatındaki payı 2022'de yüzde 1,7'den 2025'te yüzde 3,7'ye sıçradı. Bu sıçrama, sektörün Türk ekonomisinin temel bir ayağı olarak artan stratejik önemini yansıtıyor. Gözlemcilere göre toplam ihracatın yüzde 56'sını NATO, AB ülkeleri ve ABD'nin oluşturması, büyük askeri güçlerin Türk savunma teknolojisine duyduğu güveni teyit ediyor. Türk savunma sanayisinin kaydettiği hızlı ilerlemeyi yansıtan dikkat çekici açıklamalardan biri de Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından yapıldı. Bir televizyon röportajında, Türkiye’nin dünya çapında askeri insansız hava aracı pazarının yüzde 65'ini tekelinde tuttuğunu açıklayan Kacır, bu konumun Türkiye'yi, dünya çapında ilginin giderek arttığı insansız sistemlerin geliştirilmesi ve üretimi alanında en deneyimli ve öne çıkan ülkeler arasına yerleştirdiğini vurguladı.

Analistler, mevcut savaşın sonuçlarının bir yandan İsrail ve ABD ile diğer yandan İran arasındaki güç dengesi ile sınırlı kalmayacağını, aksine bu savaşın gidişatını izleyen tüm bölgesel güçlerin ve ülkelerin tutumlarına da yansıyacağını düşünüyor. Bu yüzden Tel Aviv’in, başta Türkiye olmak üzere söz konusu ülkelerin tutumlarını ve çevresindeki ve çatışmalardan etkilenen bölgesel aktörleri dikkate alarak, siyasi ve güvenlik hesaplamalarını yeniden gözden geçiren uzun vadeli analizlere girişeceğine şüphe yok.